Мазмұнға өту

Жаңа

Алматыда қазақстандық олимпиадашылар веложүріске қатысты

 

Алматыда Халықаралық Олимпиада күніне арналған дәстүрлі веложарыс өтті, деп хабарлайды BNews.kz тілшісі қалалық әкімдіктің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.

Велошеруге Олимпиада чемпионы Ермахан Ибраимов, Пекин Олимпиадасының жүлдегері Нұрбақыт Теңізбаев, IX Азия клубтық чемпионатында алтыннан алқа таққан «Астана» клубының ватерполшылары және «Бірінші болу батылдық» II қайырымдылық марафонын ұйымдастырушылар Уәлихан Тен мен Салтанат Қазыбаева, Алматы әкімі Ахметжан Есімов қатысты.

«Бұл шара қаламызда салауатты өмір салтын ұстанып қана қоймай, оны насихаттап жүрген белсенділердің саны күннен-күнге көбейіп келе жатқанын көрсетіп отыр. Бүгінгі веложүріске атақты қазақстандық спортшылар мен «Бірінші болу батылдық» марафонын ұйымдастырушылар қатысты», — деп хабарлады веложүріс кезінде Алматы әкімі Ахметжан Есімов.

Жеңімпаздар мен белсенді қатысушыларға естелік жүлделер мен сыйлықтар тапсырылды.

 
0
0
422

Жұмасқалиев голдарының санын 145-ке жеткізді

 

Қостанайлық »Тобылдың» 32 жастағы капитаны Нұрбол Жұмасқалиев «Жетісу» қақпасына гол соғып, Премьер-лигадағы голдарының санын 145-ке жеткізді. Енді марқұм Олег Литвиненконың рекордын бұзу үшін Жұмасқалиевке небәріүш гол соғу ғана қалды.

Қазақстан біріншілігінің үздік сұрмергендері:

1) Олег Литвиненко 147 гол + 1 саналмай тасталды;

2) Нұрбол Жұмасқалиев 145;

3) Нүркен Мазбаев 142;

4) Мұрат Тілешев 136;

5) Андрей Мирошниченко 115.

 

Жалпы, кәсіпқой футболшылық ғұмырында Нұрбол Жұмасқалиевресми кездесулерде барлығы 161 гол соғыпты (біріншілік - 145, кубок - 3,ұлттық құрама - 6, еурокубок - 7).

 
0
0
401

Денис Тен Алматыда шеберлік сабағын өткізді

 

— Бізде талантты балалар өте көп. Қазақстандағы мәнерлеп сырғанау спортының болашағы зор деп сенімді түрде айта аламын. Өйткені бүгін мен балалардың бойынан осы спорт түріне деген үлкен ынталарын байқадым.

Алматының Балуан Шолақ атындағы спорт сарайындаҚазақстанның мәнерлеп сырғанаудан жарық жұлдызы, әлем чемпионатының күміс жүлдегері Денис Тен шеберлік сабағынөткізді, деп хабарлайды оқиға орнынан Vesti.kz тілшісі.

Бірінші кезекте Денис Алматы айдынына жиналған отыз шақты жас спортшыға сабақ өткізді. Қарапайым және күрделі элементтерді көрсеткен ол әрбір спортшыға жеке-жеке назар аударуға тырысты. Олардың жаттығуларын мұқият қадағалаған Тен кейін олардың жібергенқателерін айтып, мәнерлеп сырғанаудың қыр-сырын жан-жақты түсіндірумен болды.

Денис Тен өткізген шеберлік сабақтары екі кезеңнен тұрды.Жастардан соң айдында тәжірибелі ересектер бой көрсетті. Олардың да Теннен үйренері көп екен.

Денис Тен, Әлемнің вице-чемпионы:

—  Бізде талантты балалар өте көп. Қазақстандағы мәнерлеп сырғанау спортының болашағы зор деп сенімді түрде айта аламын. Өйткені бүгін мен балалардың бойынан осы спорт түріне деген үлкен ынталарын байқадым. Сондай-ақ жақында өтетін «мұз айдынындағы шоу» шарасы да оларға үлкен жігер береді деп ойлаймын. Жалпы мен өзім осындай шеберлік сабақтарын өткізуден үлкен ләззат аламын. Өзімнің көрген білгендерімді, жинаған тәжірибемді жастармен бөлісемін. Меніңше, осындай шараларды неғұрлым көбірек өткізіп тұруымыз қажет. Себебі оның қатысушыларға да, маған да берері көп

 
0
0
584

Қазақ тілінде дәріс оқитын жас ғалым Габриель Магуайер

Осыдан бір жыл бұрын Алматыда 50 мың сөзді қамтитын үлкен қазақ-ағылшын сөздігінің жобасы таныстырылып еді. Ол жобаны іске асырушылардың қатарында Назарбаев Университетінің оқытушысы, ғалым Габриель Магуайер да бар болатын. Бүгінде мені Ғабит деп айта беріңдер деп таныстырған, қазақ тілінде еркін сөйлеп, қазақ әдебиетінен сабақ беруге тырысып жүрген сол америкалық этнограф Габриельден алған сұхбатымызды назарларыңызға ұсынып отырмыз.


Қысқаша ақпарат: Габриель Магуайер 1979 жылы Аляскада туылған. Отбасында ата-анасы, інісі мен екі әпкесі бар. Алғашқы жоғары оқу орнына түсу үшін Вашингтон штатына көшіп барған. Онда этнология факультетін тәмамдап, кейін Индиана университетінің фольклор факультетінде этнография мен ауыз әдебиеті бойынша екінші мамандығын алып шығады. Сол оқу орнында қосымша Шығыстану факультетіне түсіп, онда қазақ бөлімін таңдайды. Кейін 2008 жылы Қазақстанға жұмыс істеуге көшіп келеді. Қазірде Назарбаев Университетінде гуманитарлық пәндерден дәріс оқиды.

— Габриель, Шығыстану факультетінде оқып жүрген кезіңізде неліктен дәл қазақ бөлімін таңдадыңыз? Несімен қызықтырды?

— Білмеймін, бала кезімнен әрдайым басқа халықтар туралы оқуды ұнататынмын. Шет елдерді аралап, басқа халықтардың өмірін өз көзіммен көргім келетін. Сондықтан университетке түсерде қосымша сол факультетті таңдап, қазақ бөліміне қызығып кеттім. Ол мен үшін бұрын естімеген, құпия ел болды.

— Сіз біршама қазақ әдебиетін оқып, зерттепсіз. Оның ішінде кімдерді сүйіп оқыдыңыз? Қандай шығармалар есте қалды?

— Осы семестр зар заман әдебиетінен бастаған болатынбыз. Ол өте қызық болды. Меніңше, олардың айтар ойы терең, асықпай отырып оқу керек. Өкінішке орай маған барлық сөздерді түсіну қиындау болды. Себебі олардың тілі қазіргі қазақ тіліне ұқсамайды. Одан соң ең сүйікті авторларымның бірі — Міржақып Дулатов.

Шығармалары өте ұнады. Оның тілі де әрине қазіргі қазақ тілі сияқты емес, бірақ мен оны түсіндім. Сондай-ақ Мағжан Жұмабаев өлеңдері. Сүйіп оқыған поэзияның бірі. Әсіресе «Сағындым» өлеңін жақсы көріп қалдым. Меніңше, ол қазақ тілінің көркемділігін барынша көрсете білген.

— Қазір қандай кітап оқып жатырсыз?

— Мысалы, бүгінгі сабақта Бейімбет Майлиннің «Күлпәш» әңгімесін оқыдық.

— Сонда қазір сіз осы университетте қазақ әдебиеті сабағынан дәріс оқисыз ба?

— Иә, қасымда қазақ мұғаліммен бірге. Ол бас мұғалім әрине, мен болсам одан үйреніп, қасында көмектесіп қана тұрамын. Көбінесе өзім де студент сияқтымын оның сабағында. Бірақ болашақта қазақ әдебиетінен сабақ бергім келеді. Қазірде қазақ эпостарына, айтыстарына қызығып жатырмын. Әсіресе «Қыз Жібек» эпосы, «Көрұғлы» дастаны, т.б.

— Әдебиет арқылы бір ұлттың мінезін білуге болады деп жатады. Қазақ әдебиеті арқылы қазақ ұлтын қалай сипаттайтын едіңіз?

— Бұл сұраққа жауап беру қиын. Себебі әрбір шығармада жақсы кейіпкер де жаман кейіпкер де, жалпы түрлі мінездер қамтылады ғой. Сол себепті қазақты бір ғана сөзбен сипаттауға болмайды, оның мінезі сан қырлы. Мысалы, әңгімелерде жақсы адам — қонақжайлы, жаман адам - сараң, жомарт емес. Жақсы адам — дінге сенсе, жаман адам — сенбейді. Жақсы адам — ата-анасын құрметтеп, оларға көмектессе, жаман адам — ағайын-туыстарға қарамайды. Мүмкін осындай критерийлер арқылы қазаққа қай мінез жақсы, қай мінез жаман көрінетінін білуге болар.

— Қазірде біздің қоғамда тіл мәселесі күрделі сұрақтардың бірі екенін естіп-көріп жатқан боларсыз. Осы мәселеге қатысты сіздің пікіріңіз қандай?

— Меніңше, ол өте қиын проблема. Бұл жөнінде мен нақты шешім айта алмаймын. Бірақ мұндай проблема көптеген елдерде бар. Мысалы, Ирландия өз ана тілін ұмытқан, тек ағылшынша сөйлейді. Үндістан өз тілін біледі, бірақ қазір онда жалпыхалықтық тіл — ағылшын. Әр адам әрине өз ана тілін білу керек. Сол себепті мүмкін барлық студенттерге тарих, әдебиет сияқты пәндер міндетті түрде өз ана тілдерінде оқытылуы керек шығар. Сондай-ақ әр студент бос кезінде, сабақтан тыс уақытта өз ана тілінде сөйлеуі керек. Оған университет те ықпал ете алады.

— Сіз қазақша қалай үйрендіңіз?

— Индиана университетінде оқыған кезімде қазақ тілі сабақтарын алған болатынмын. Ол кезде екі қазақ мұғалімім болды. Біреуі Алматыдан, аты — Әлия Құрышжан, екіншісі Зара Батиева, Семей жақтан. Екі жыл солардан сабақ алып, кейін Алматыға келгенде интенсивті қазақ тілі курсына жазылдым. Күн сайын 4-5 сағат бір мұғаліммен грамматика үйреніп, әңгімелесіп, кітап оқып отырасың. Осы интенсивті курстан кейін мен Оңтүстік Қазақстанға кеттім. Тараз, Түркістан қалаларында қазақ отбасыларымен тұрдым. Міне, солай қазақ тілін үйреніп кеттім.

— Ол курстарда қандай кітаптар мен әдістемелерді қолдандыңыздар?

— Акселс бағдарламасымен оқыдым. Интенсивті курста мен жалғыз болып, таңғы 8-ден түскі 12-ге дейін мұғаліммен жеке өзім отырып, индивидуалды сабақ алуым эффективті болған шығар. Біз бірге кітап оқыдық. Мен, мысалы, этнография туралы монографияларды әкеліп отыратынмын. Немесе сабаққа жаңа газет ала келетінмін. Келесі назар әңгімелесуге көп қойылды. Мұғалім менен белгілі бір тақырыпқа көзқарасымды біліп, авторлармен келісесіз бе, келіспейсіз бе деп пікір сұрап отыратын. Кейін менің пікіріме ол қарсы сөз айтып, екеуіміз сөз жарыс өткізетінбіз. Ол мұғалімнен мен көп практика алдым. Қазақ тілінде еркін сөйлеуді содан үйрендім. Әрине, оған дейін Индиана университетінде Виноградов деген автордың грамматика кітабын көп оқығанмын.

— Қазақ грамматикасы оңай ма екен?

— Жо-о-оқ (күліп). Қазақ грамматикасын 2006 жылдан бастап оқып келе жатқан шығармын. Әлі күнге дейін оны толық білемін деп айта алмаймын. 6 жыл болса да, әлі қиындық туғызады. Себебі қазақ пен ағылшын грамматикасы мүлде ұқсамайды, екі түрлі нәрсе.

— Қазірде сабақтарыңызда студенттерге не үйретесіз?

— Қазірде екі сабақтан дәріс оқимын. Біріншісі — гуманитарлық пән. Яғни ежелгі грек әдебиетінен бастап, А.Смит, К.Маркс, Р.Эмерсон, Мартин Лютер Кинг, т.б. америкалық авторлардың шығармаларын оқимыз. Екінші сабақ — әдебиет. Қазақ әдебиеті емес, американдық, ағылшын, кейбір орыс авторларын оқимыз. Осы семестрде бір сабақ ертегілер беремін.

— Кейбір жастар кітап оқуға аса қызыға бермейді, оларды сіз қалай қызықтырасыз? Кітапқа деген құлшынысын қалай ашасыз?

— Мен студенттерге әдетте былай айтамын: бұл авторлар XIX немесе XX-шы ғасырдың басында өмір сүрген. Бірақ олардың өмірі сіздердің өмірлеріңізге ұқсайды. Олар да дәл сіздер сияқты өздеріне бұл өмірдің мәні не, бұл дүниеде қалай тұру керек деген сұрақтарды қойған. Сол себепті олардың шығармаларынан өздеріңді толғандырып жүрген кейбір сұрақтарға жауап таба аласыңдар. Олардың көмегімен біз өз өмірімізді түсіне аламыз. Сондықтан кез келген шығарма, әңгіме, роман оқып жатқанда мен студенттерден онда қандай мораль бар, философиясы қандай деп сұраймын. Бас кезінде әрине барлық студент әдебиетке қызығып кетпейді. Бірақ біраз ой талқылаулардан соң олар ақырындап түсініп, қызыға бастайды. Өйткені жақсы бір романнан өмірдің мәнін түсінуге болады.

— Жалпы әдебиетке қызығып кету үшін, қандай кітаптардан бастауға кеңес берер едіңіз?

— Меніңше, Софоклдың «Антигона» шығармасы кез келген оқырманға қызықты болады. Онда өте жақсы ойлар бар. Студентті кітап оқуға тартады деп ойлаймын. Одан соң орыс авторлары Тургенев, Чехов әңгімелері өте тартымды, қызығып оқисың. Американдық авторларды айтатын болсақ, Марк Твен, одан кейінгі қазірде студенттермен өтіп жатқан 19 ғасырдың аяғында өмір сүрген Сара Орн Джуитт әйел жазушы. Ол американдық ауылдарда тұратын жас қыздар туралы бірнеше кішкентай әңгімелер жазған, студенттер оларды сүйіп оқыды. Сондай-ақ Уильям Фолкнер. Оны оқу біраз қиын, бірақ өте тартымды.

— Ал қазіргі заманауи әдебиеттен?

— Заманауи әдебиеттен американдық Луис Эрдрихты оқимын. Ол көбінесе үндістердің (Indian, injun) өмірі жайлы жазады. Олардың қазіргі өмірін көрсетеді. Кейде тарихи романдар да жазады. Оның де кейбір шығармаларын студенттерге беріп отырамын.

— Болашақта жоспарыңыз қандай? Қазақстанда қанша уақыт боласыз?

— Қазақстанда мен 3 жылдық келісімшартқа қол қойғанмын. Бірақ үш жылдан кейін де кеткім келмейді. Істейтін ортам, университет өмірі өте қызықты. Студенттерім жақсы. Өзіме қызық тақырыпта сабақ беремін. Сол себепті қазірше кеткім келмейді. Әрине ата-анам Америкада, болашақта олардың жанында тұруым керек. Қазірде інім оларға қарайласады.

— Олар сіздің Қазақстанға кетемін дегеніңізге қалай қарады?

— Олар кішкентайымнан маған: Габриель сен көп оқуың керек, басқа халықтардың өмірі жайлы да зертте дейтін. Сол себепті мен магистратураға, докторантураға түскен кезімде олар өте риза болды. Бірақ Қазақстанға кетер кезімде аса қуана қоймады. Университетте жұмыс істеуім жақсы әрине, бірақ тым алысқа кетіп қалғаныма қобалжиды. Бір жақсысы, үлкен әпкем төрт жыл бұрын оларға немере туып беріп, енді олар қазір немерелеріне көп көңіл бөліп, мені аса алаңдамайды (күліп).

— Ал сіз оларға Қазақстан жайлы айтып бердіңіз бе?

— Шындығында Қазақстанның кейбір жерлері Аляскаға өте ұқсас. Павлодар, Астанадағы Бурабай жақтар Аляска табиғатын еске түсіреді. Біз жақта да орманда қарағай, қайың көп өседі. Ауа-райы салқындау. Оларға сол суреттерді көрсеткенде табиғаты қандай әдемі жер, бізге ұқсайды екен деп тамсанды.

— Сіз Қазақстанға келмей тұрып оны қалай елестеттіңіз?

— Негізі америкалықтар Қазақстан жайлы білмейді. Әсіресе үлкен буын, Кеңес кезеңінде оқыған адамдар Қазақстан жайлы естімеген. Ал жас буынның бәрі де географияны аса біле бермейді. Олар керек болса бар ақпаратты интернеттен алып жатады.

— Америкалық жастар мен қазақ жастарының арасында қандай айырмашылықтар бар?

— Америкалық жастар көбінесе болашағы жайлы ойлана бермейді. Олар университетте бүгінгі сабақты оқып шықсам, ертең достарыммен қыдыруға барсам деп қана жүреді. Ал қазақ жастары көбінесе университет бітіргеннен кейін не істеймін, қандай жұмысқа тұрамын, қашан үйленемін, ата-анама қалай көмектесемін деп көп ойланады. Сондықтан шетелден келген мен сияқты оқытушылар оларға қарап таң қалады. Кейде студенттер келіп, мен үш жылда тезірек оқу бітіруім керек немесе жасым жиырма екіде үйленуім керек деп жатады. Біз үшін олар әлі жас.

— Қандай қазақ газет-журналдарын оқисыз?

— Газет-журнал оқуға көп уақыт бола бермейді, бірақ қолыма тигенде «Қазақ әдебиеті», «Айқын» газеттерін қарап шығамын. Бірақ жаңалықты көбінесе «Нью-Йорк таймс»-тан оқып отырамын.

— Біздің БАҚ-тың деңгейі қандай сіздіңше?

— Әрине, екі жақтың тілшілері бір-біріне ұқсамайды. Сіздерде көбінесе бір жақты баяндау бар. Журналистер өз ойларын көп қосады. Ал Америкада журналистер көптеген адамдардың пікірлерін келтіре отырып, жан-жақты ойларды қамтуға тырысады.

— Жұмыстан бос кезіңізде немен айналысасыз?

— Қазірде шаңғы тебумен айналысамын (сұхбат қыс мезгілінде алынған — ред.) Достарыммен шаңғы сатып алып, аптасына екі-үш рет Есіл өзенінің бойына барып теуіп тұрамыз. Өткен аптада бір досыммен Есіл бойынан аэропортқа дейін жетеміз деп шығып едік, шаршап университет алдына дейін ғана жеттік. Сосын ол қарындасына телефон шалып, бізді машинамен алып кет деп өтініп, өте қызық болған (күліп).

— Ал Астана қалай, ұнап жатыр ма? Қандай артықшылықтары, кемшіліктері бар?

— Бір үлкен кемшілігі бар — ол Алматы емес. Алматыда біраз тұрғанмын, ол қаланы өте қатты жақсы көріп қалдым. Оның тауы, кішкентай сүйкімді кафелері, ондағы достарым — бәрін де сағынып кеттім. Бірақ қазір Астанаға да үйреніп қалдым. Оның артықшылықтары: шаңғы тебуге болады, анда-санда жақсы концерттер болып тұрады. Мысалы, екі ай бұрын «Ұлытау» деген топтың концертіне бардым. Жақсы мейрамханалар ашылып жатыр. Демалыстарда әріптестермен отырып демалып, уақыт болып жатса, Бурабайға барып тұрамыз. Бірақ шынымды айтсам, Алматы жақсырақ сияқты.

— Қазақ әншілерін тыңдайсыз ба, кімдер ұнайды?

— Негізі әншілер туралы көп білмейді екенмін. Батырхан Шүкеновты тыңдадым, ұнады. Алдында бір студент «Дударай» деген ән салып берген, өте әдемі ән екен. Мағынасы да жақсы, сүйікті әндерімнің біріне айналды.

— Әңгімеңізге көп рахмет!

Сұхбаттасқан: Айжан Кәрібаева

Фото автордікі


Редакцияның рұқсатынсыз материалды өзге сайттарға көшіруге жол берілмейді

Сұхбаттың аудио нұсқасы

Жексенбілік дастархан: Döner kebab

Бүгінгі жексенбілік асханамызда осы уақытқа дейін көпшілігіміздің сүйікті фаст-фудымызға айналып үлгерген "Döner kebab"-ты үй жағдайында жасау жолымен бөлісеміз.

Ол үшін бізге не қажет:

  • Лаваш

  • Талғамыңызға қарай түрлі көкөністер (қияр, қызанақ, сәбіз, қырыққабат, пияз т.б.)

  • Ет (тауық, қой, сиыр еті)

  • Қуырылған картоп

Дайын көкөністердің барлығын лавашқа кезекпен салып, ең үстінен майонез жүргізіп өтеміз.

Артынан табаға қуырылған тауық етін майынан жақсылап сүзіп алып, лавашқа саламыз. Сөйтіп үстінен кетчуп жүргізіп өтеміз.

Ең соңынан үстіне жіңішкелеп туралып, қуырылған картоп таяқшаларын саламыз. Қажет десеңіз, ащы аджика соусын қосып жіберуіңізге болады.

Лавашқа барлық ингредиенттер салынып болғаннан кейін оны мұқият орап, микротолқынды пешке 1 минутқа салып қоямыз.

Дөнер кебаб дайын!

Астарыңыз дәмді болсын!


Асханада болған Айнұр Ракишева

Денсаулыққа пайдалы салаттар
Үй торты
Тұмауға қарсы шырын
Сүзбе қосылған қатпарлы бәліш
«Құмырсқа илеуі» торты
Қызыл шие бәліші
Sushi step by step
Банан балмұздағы
Шоколад құймақтары
Банан мен шоколад коктейлі
Бесбармақ
Мерекелік салат

Тез пісірілетін пицца

Шоко-шоколад торты

8
4
9707

«Жаныңда жүр жақсы адам»

Халқымыз қай заманда да өнерді алдыңғы орынға қойып, қастерлеген. Сегіз қырлы, бір сырлы өнер иелерін сыйлап, «өнер алды – қызыл тіл» деп бағалаймыз. Өнер адамдарын ардақтап, олардың қабілеттері мен дарындарын ұрпаққа үлгі етіп отыратын халқымыз «жаныңда жүр жақсы адам» деп көкірегі ояу, рухы биік, жүрегі таза тұлғаларды қашанда қолдап, мерейін арттырып отыруға игі ықпал етеді.

Осындай жаны жайсаң азаматтардың бірі – Т.Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық өнер академиясының ректоры, «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері», өнертану докторы Арыстанбек Мұхамедиұлы.

1963 жылы 11 ақпанында Алматы облысы, Талғар ауданы, Тұздыбастау ауылында дүниеге келген Арыстанбек Мұхамедиұлы 1981 жылы А.Жұбанов атындағы Республикалық мамандандырылған музыка мектебін аяқтап, 1986 жылы Қазақ Ұлттық консерваториясын вилончель сыныбы бойынша, 1997 жылы Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Мемлекеттік басқарудың Ұлттық жоғары мектебін, 2001 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеттің аспирантурасын тәмамдаған. Өмірінің көп жылдарын оқу-білімге, кәсіби шыңдалуға арнап келе жатқан ол әр жылдарда түрлі жауапты қызметтерді де абыроймен атқара алды. Атап айтқанда, Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясы Мемлекеттік симфониялық оркестрінің артисі, Қазақстан Республикасы Мәдениет министрінің бас маманы, Мәдениет министрінің көмекшісі, «Гүлдер» мемлекеттік ансамблінің басқарушы директоры, Республикалық гвардия Президенттік оркестрінің бастығы, Мәдениет және ақпарат министрлігі «Республикалық және халықаралық мәдени бағдарламалар дирекциясы» РМҚК-нің атқарушы директоры, «Қазақ әуендері» АҚ-ның президенті, Мәдениет және ақпарат вице-министрі, Президент Әкімшілігі әлеуметтік саясат бөлімінің бас инспекторы, ішкі саясат бөлімі мәдениет секторының меңгерушісі болып жемісті қызмет атқарып, биік белестерден көріне білді. Саяси тұрғыдағы біліктілігі мен қазақ өнері үшін жасаған қажырлы еңбегі үнемі ел назарында.

Арыстанбек Мұхамедиұлы – басшылық, ұйымдастырушылық жұмыстардың басы-қасында жүре отырып, өзінің кәсіби деңгейін биіктетіп, өнерінің өріс алуына барынша талпынып жүрген талант иесі. Ол оркестрге арналған «Көктем», «Шаттық» сияқты марштардың, «Жайна, Астана», «Асыл сезім», «Достарым», «Елбасы», «Анажан», «Біздер, біздер», тәрізді әндердің, «Бақыт құсы», «Алматы таңы» вальстерінің, сонымен қатар бірталай музыкалық композициялардың авторы ретінде өнерсүйер қауымға, көпшілікке кеңінен танымал.

Жаны жайсаң, көңілі ашық азамат, халқымыздың ұлағатты ұлы ретінде ел мәртебесін асқақтатар ірі жобаларға қатысып, білімі мен тәжірибесін танытып келе жатқан өнер иесі ЮНЕСКО аясында Париждің штаб-пәтерінде өткен «Ұлы Жібек жолы» халықаралық фестивалінің, 2004 жылы АҚШ-тың Вашингтон, Нью-Йорк қалаларында өткен Қазақстан мәдени күндерінің, 2004 жылы Мәскеуде өткен Наурыз концертінің, 2005 жылы Астана қаласында өткен ШСҰ халықаралық фестивалінің, 2006 жылы Украинаның Киев қаласында қаласында өткен Қазақстан өнер шеберлері гала-концертінің, 2005 жылы Мәскеуде өткен «Біз-бір отбасы» гала-концертінің сценарист режиссеры, Санкт-Петербор қаласындағы Эрмитажда өткен «Көне қорған қазынасы – Алтын жауынгер» атты алғашқы көрменің ұйымдастырушысы, «Ұлт театры» атты Қазақстандағы алғашқы кәсіби қоғамдық театрдың көркемдік жетекшісі, көптеген фестивальдердің, форумдардың салтанатты ашылулары бағдарламаларының авторы және режиссері ретінде де аятарлықтай еңбек етіп келеді.

2008 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Т.Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық өнер академиясының ректоры болып тағайындалған соң, білікті басшы, шебер ұйымдастырушы ретінде білім ордасында көптеген іргелі істерді қолға алғанын көзіміз көріп келеді. Ректорымыздың қазіргі заманғы халықаралық тәжірибені терең меңгергенінің арқасында өнер мамандарын даярлауда академияда жоғары оқу орнынан кейінгі ғылыми-практикалық орталық, шығармашылық лаборатория және академияның өзге де құрылымдық бөлімшелері ашылды.

Арыстанбек Мұхамедиұлы жаңа заман талаптарына сай көзқарасы бойынша академияны оқытудың дәстүрлі түрінен қазіргі заманғы кредиттік оқыту технологиясына көшіруі оқытушылар құрамы мен білім алушыларға жақсы жағынан, оң әсер етті. Жаңа жүйеге бүгінде үйреніп, қалыптасып қалдық.

2010 жылы академияның Халықаралық аккредитациядан сүрінбей өтуі, жұмыстарымыздың жақсы бағаланғандығы басшымыздың жұмысты дұрыс ұйымдастыруының, белсенділігінің бір белгісіндей. Оның бастамасымен білім ордамызда алғаш рет Рһ.D докторантура ашылды. Академияда отыз жылда болмаған өнер мамандықтары бойынша диссертация қорғау жөніндегі Диссертациялық кеңес жұмыс істей бастады.

Бүгінде шәкірттердің шет елдерге шығып, білім алуына, туған еліміздегі білімін әлемдік өнер және білім-ғылым ордаларында толықтыруына, ал оқытушы-профессорлық құрамның, магистранттар мне докторанттардың дүниежүзілік үздік шеберлерден тәжібибе жинауларына қолайлы жағдай жасалып, оған арнайы қаржы бөлініп отыр. Жас дарындар мен өнерпаздардың елімізге елеулі, халқымызға қалаулы, Отанымызға опалы болуы үшін басшымыз үлкен үлес қосуда. Жас ұрпақтың бойындағы дарынды ашып, оны жетілдіріп, халыққа танытуда, шығармашылықтарының дамып, өріс алуына әсер етуде.

Айта кетерлік жайт, бір ғана 2011-2012 оқу жылында Т.Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық өнер академиясы Израйльдің Иерусалим музыка және би академиясымен, Бецалель өнер академиясымен, Әзірбайжанның Ұлттық архитектура және өнер академиялық институтымен, Германияның Аахен атындағы қолданбалы ғылымдар университетімен, Жапонияның Мусачино атындағы өнер университетімен, Ұлыбританияның Равенбурн университетімен, Польшаның Шығыстану   институтымен түрлі келісім шарттар жасап, тығыз қарым-қатынастар орнатты. Осы халықаралық, еларалық байланыстардың орнауына Арыстанбек Мұхамедиұлының көп күш-қайраты, қажыры мен жігері жұмсалды. Басшымыз іскерлік тұрғысынан танылды.

Сабырлы мінез, сырбаз қалпынан, қарапайымдылығынан айнымайтын, адамгершілігі мол, жүрген ортасына сыйлы, мейірімді де қайырымды басшы қашанда әділет жолында. Академиядағы әрбір жанға – мейлі, ол студент болсын, оқытушы-ұстаз болсын, тіпті техникалық қызметкер болсын, бәріне бірдей жылы амандасып, күлімдей қарап, олардың ұсыныстары мен талап-тілектерін, өтініштерін тыңдауға дайын тұрады.

Осы ретте Сүйінбай Аронұлының:

Жақсы адам – елінің серкесіндей,

Халқының қалын жүндей көрпесіндей.

Жақсы болар баланың жүзі жылы,

Орыстың күймей піскен бөлкесіндей.

Жақсының айтқан сөзі тиянақты, Түйенің аумайтұғын өркещіндей,

Жақсыға үлкен-кіші бәрі жақсы,

Жасынан бірге өскен еркесіндей, –

деген жолдары ойға оралады. Бекзат болмыс, тектілік адамды қашанда биік көрсетеді. Биіктігі де, тереңдігі де, кеңдігі де бір басынан табылатын жандар жеткілікті. Жүрген жеріне шапағатын сеуіп жүретін, халық даналығындағы «Жақсы адам жай келеді, жан-жағын байқай келеді» дегендей, қасиетке ие жақсылар бар. Осындай жақсы адамдар – қоғамның, заманның қаһармандары.

Маңымыздағы аз сөйлеп, көп жұмыс атқаратын, қарамағындағы қызметкерлерінің қарым қабілетін байқап, соған сай жұмыс атқаратын, білімді де ақылды басшы – Арыстанбек Мұхамедиұлы дәл осындай жақсы адам. Ердің жасы – елуге толып жатқан оған зор денсаулық, жаңа шығармашылық табыстар, отбасына баянды бақыт тілейміз. «Жақсының жақсылығын айт, нұры тасысын» деп айтқандай, білікті де шебер басшы, ғалым, сан қырлы дарын иесі жайында қысқаша осылай тоқталдық.

       

Гауһар Алдамбергенова,

Педагогика ғылымдарының

Докторы, профессор,

Т.Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық өнер Академиясының

оқу және Оқу-әдістемелік

жұмыстары жөніндегі проректоры

   
2
0
33631

Мен де бала болғанмын

Өмірімнің 26-шы күзі. Бұл дүние есігін күз мезгілімен ашыппын. Сонан да болар күз маған ерекше ұнайды. Біреулер жапырақтардың сарғайып, ағаштарынан үзіле құлағанын көріп, көңілдері құлазитындарын айтып жатады. Ал маған бәрі керісінше. Қызылорда күзімен де көңілді.

Бүгін балалық шағыма бір ой жүгіртсем деймін. Мен 18-ші қыркүйекте Қызылорда қаласы, Тасбөгет кентінде дүниеге келдім. Көптеген балалар секілді перзентханада емес, үйде. Бұл дүниеге асыққан шығармын. Сол күннен басталған АСЫҒЫСТЫҚ менің серігім болып алғандай. Үнемі асығыстық. Үнемі үсігістік.

Алғашқыда өте момын болдым. Өте ырбаң. Асқан еркелік. Жеті жыл үйдің кенжесі болу оңай ма? Қалай қарындасым отбасы қатарына қосылды мен тәттіліктен қағылдым да қалдым. Әке-шешем қайда барса мен де сонда. Бір елі қалмайтынмын. «Өзім жүріп барамын, арқала деп айтпаймын»,-деп уәде беремін де, оған шама келмей қалады. Нәзік болдым десем қыз сияқты болып қаламын-ау, «әлсіз» болдым дейінші. Несі керек әкем салақтатып арқасына салып алатын. Жә, осылай бес жасқа дейін момындықты бастан өткердік. Осы жылдар аралығында «Ерка», «Еркош», «Эка» лақап аттарын алдым. «Ерка» деп өзімнен бір жас үлкен ағам қойған. Қояйын деді дейсіз бе. Тілі келмеген ғой Еркебұлан деуге. Ал енді мына аттарға қараңыз. Маған он қайнатса сорпасы қосылмас. «Ақсикан», «Сары сапалақ», «Сиканчик», «Соколов».

Бес жасқа дейін көшенің балаларына қосылмай үйдің сырқы қабырғасына жабысып, жылай беретінсің дейді анам. Кейін етек жеңді түріп, жан-жағыма көз тіге бастадым. Осы сәттен бастап мені ұстау қиын боп кетті. Құйындай далаға тартып кететінді шығардым. Біздің ауыл құмды. Барқандар. Үлкен төбелер. Онда жабайы сәбіз, жуа, гарагани бәрі өседі. Үйден жемегенді сол даладан қазып жейтінбіз. Тапа-тал түсте «охотаға» кеттік деп, қолға рагатка, ұзын таяқ алып, дала кезіп кетеміз. Жалаң аяқ, жалаң бас. Табан жарық, сирақ күс, бет қаспақ. Біреу қинап далаға айдағандай. «Баланың жұмысы-ойын»,- деген екен бір орыс ойшылы. Ал бұл дала сол жұмыс алаңы еді ғой. Кесіртке деймісің, жылан деймісің, кірпі, құм тасбақасына дейін аулап келетінбіз. Ұзын сонар охотадан келіп, көшеге әлгі аулаған бауырымен жорғалаушыларды тізбектеп қойып, алыстан тағы да рагаткамен атамыз. Біздің көшеден көлік жүрмейтін ол шақтарда. Ештеңе мазаламайды. КСРО-ның құлдырап жатқан шағы. Жеке көлік деген қайда ол кезде. Бірен-саран жүк көліктері ғана бар-тын. Айтпақшы жыландарды жетіге бөліп тастайтынбыз әйнекпен. Әйтпесе түнде келіп, үй ішіңмен қырып кетеді дейтін балалар. Сондай-сондай арамызда аңыздар да бар еді. Ал тасбақаны неге ұстайды дейсіз. Егер оның арқалаған тасын сындырсаң, жауын жауады дегенге сенетінбіз. Ол тасты сындыру әжептеуір қиын жұмыс. Ай, обал-ай! Балалық ғой! Дегендей, құрбақаны айтсаңшы. Құрбақа ұстасақ аузына темекі тұтатып, қыстырып қоямыз. Ал құрбақаның өзгелерден ерекшелігі олар демді ішке алады да, терісімен шығарады. Соны біз бала болсақ та білетінбіз. Темекі түтінін тарта-тарта, әлгі құрбақа жарылатын. Бірақ, өтірік айтып қайтейін, біреуін де жармадық. Дәтіміз шыдамады. Көз алдыңда көзі бақырайып, тырсиған жануарды аяйтынбыз да, жөніне қоя беретінбіз. Ал кірпіден еш қызық жоқ. Кеш батса қоқысқа тастаған ескі киім кешектерді өртеп, арасына кортоп псіріп жейтінбіз. Үйдің таза тамағынан сол қоқысқа оралып піскен күйе картоп дәмді болғаны ғой. Сонда деймін-ау қазіргі балалар сияқты ауырып қалмайтынбыз. Бактерия, инфекция деген терминдер ғана еді біз үшін. Бұл шақтарды армандайтын да жөнім бар. Қазір сол дала елді-мекенге айналды. Біз ойнаған тақырлар қазір біреудің ауласы. Біз шыққан үлкен құм төбелерден түк қалмады. Құрылыс алаңына тасылып кетті. Әлсін-әлсін көліктер өтетін саздақ жол, қазір асфальт. Онда заулаған шетел көліктері, автобустар. Елу жылда ел жаңа деген осы. Елудің жартысының өзі осындай өзгерістер әкелді.

Петканы қалай ойнайтын едің десейші маған. Оййй-дөйт, қыздар өз коммандасына алуға тырысатын еді мені. Сіздерде петканы «мап» деп атайтын болар. Жерге сызып қойып, секіретінбіз. Оның да түр түрін ойнайтынбыз. Жіппен секіруге онша болмадым. Қалау-қалау кімді қалау, жаман-жаман пәленшені қалау дегенге де жоқ едім. Ал айкол-сайкол-дикол, джами дегендер тіпті керемет еді. Айкол-сайкол ағашпен ойналатын. Ал джами бояу қауырсындарын қатарластырып, доппен ойналады. Осельные порядки, Угол ойындары ше. Сыммен велоның дискісін итеру, москвичтің доңғалағын дөңгелету. Жасырынбақ, футбол, волейбол, қыста хоккей, ортаға екі баладан шығып екі жақтан доп ататын ойын бар еді. Ләңгі мен асықты керемет ойнамасам да, қатысатынмын. Асыққа қорғасын құйып сататынмын ))). Асық ойынынан квадрат, круг, манай ойнадық. Ләңгіге қорғасын құйдық талай. Ләңгіде люра тебуден шорқақ болдым. Қатарынан екеуден асыра алмай-ақ қойдым. Семсерлестік, күрестік, банды-полиция ойынын да ойнадық. Мен үнемі банда болатынмын. Полиция болып көрмеппін. «Чародей» фильмін көріп, оның да киімін қара қағаздан тіктік. «Шабуылшы қаңқалар» мультфильміндегі кейіпкерлерге айналып, кристал үшін таластық. «Черепачки ниндзя»-дағы Данотела болдым. «Война говодов»-тағы Второй болдым. «Охота за привидениями»-дағы негр болдым.

Сорақысы тас шөкелесіп те ойнайтынбыз. Талғат деген көршім екі рет басын жарып алып, сонан көшеде үлкен даудан соң басылған бұл ойын. Бірақ бұл ойынның белсендісі де сол Талғат еді. Ал велосипед тебу өз алдына ғой. Екі рет велосипедімді ұрлаттым. Балдырғаныммен үшеу, айтпақшы ))).

Біз көшеде екіге бөлініп, әнші балапан ұйымдастыратынбыз. Кәдімгідей сценарийі болатын сайысымыздың. Ән айтатынбыз, би билейтінбіз. Арамызда үлкендері қазылықта отырып, баға беретін. Сайыс соңы үлкен қырғын, төбелес, шаш жұлысумен аяқталатын. Сол қыздардан қазір көшеде ешқайсысы қалмады ғой. Бәрі тұрмыста. Басы 1983 жылғы да, соңы 1990 жылғылар ғой. Қайдасыңдар Шолпан, Анаркүл, Нүргүл, Аида, Жанар, Мөлдір, Ұлбосын, Эльмира, Гүлзат, Гүлназ, Малика? Әлі бала болғанымызда Жанардың туылған күніне 13қырқүйек, Нүргілдікіне 16қыркүйек, Талғаттыкіне 17 қыркүйек, ал менімен бір күнде туылған Гүлзаттың туылған күні 18 қыркүйек үй-үйге тойлатып баратын едік. Ал сыйлыққа бір сабын мен мачалка да жетіп жататын ))). Сағымдай боп кеттіңдер-ау! Ал жігіттерді қоя сал ))). Жүр ғой үй жақта ))). Отбасын құрып алып.

Ал енді қылмыстарымды да ашайын. Мен өртеудің шебері болдым. Бір күні Нұрбек деген баламен сол үйдің қорасын өртемек болдық. Түк шықпады. Сонан мен өз мал қорама шақырдым. Біздің мал қора жаңадан салынған. Қамыстан әрине. Іші ық дегендей. Не керек сонан біздің қораны өртедік. Бірақ, сөндіруге шамамыз жетпей қалды. Өрт шалған қамыс әп-сәтте лап етеді екен. Екеуміз қаша жөнелдік. Дым болмағандай Нұрбектің атасының үйіне барып, еденіне сырғанап, ойнап қайттық. Қайтып келсем, қораны сөндіріп алыпты. Қашып бара жатқанымда көрші үйдегі Қияш деген апа көріп қалып, лезде әке-шешем бәрі сөндіріп үлгеріпті. Үйге келсем әкем жатыр екен. Аяғымды басшы деді. Мен әкемнің қораны өртеген мен екендігімнен хабары жоқ деп ойладым. Сәлден соң:

-Ерка,-деді.

-ау,-дедім мен.

-Қораны неге өртеп жібердің?-дегенінде, жәймен ғана аяғынан түсіп, спальняға қашып кеттім. Спальняда кереует болатын. Үстінде төсек жиналып тұрады да, ұзын сары жапқышы еденге дейін жететін. Сол кереуеттің астына төсек салып алып, жаттым. Бір уақытта ағам сабақтан келді. Ол кезде ол бірінші сыныпта. Оны мен жүрісінен-ақ байқадым да:

-Дархан,-дедім.

Ағам аңқаулау. Мені іздеп жүр. Мен кереуеттің астындамын дедім. Қарным аш. Тамақ сұрадым. Бір кесеге салынған кортопты сол кереуеттің астында соғып алдым ғой.

Көп ұзамай тағы бір хикаяны бастадым. Көрші үй салып жатқан. Майлы шпалдар түсіріп қойыпты. Енді ағашты біраз жинапты. Көптен бір домалақ темір мен ұшбұрыш темірге көзім түсіп жүрген. Не де болса осы бомба деген тоқтамға келдім. Ол уақытта соғыс туралы ойынды жақсы көрдік. Несі керек осы екі құртақадай темір, сол шпалдардың ажалы болды ғой. Жарамыз деген оймен ағам екеуміз шпалдардың арасына салып, өртеп кеп жібердік саляркамен. Әлгі екі гранатамыз жарылмады. Қайдан жарылсын подшипник екен ғой жай ғана. Үйге қашып, залдағы қатарынан жиналған екі түсектің артына тығылдық та қалдық. Бірақ, сонымыз үшін таяқ жемедік.

Осындай өрттермен атағым бір шыққан соң, қасқырдың аузы жесе де, жемесе де қан дегендей өрт болса менен көретінді шығарды көршілер.

Өстіп жүріп бірінші сыныпқа барған Еркебұлан бұзықтықты қойды. Апайдың айтқаны бұдан былай «закон» болды. Міне, балалық шағымның қысқаша ғана жазбаша нұсқасы осындай.

   
0
0
2842

«Ислам терроризмге қарсы» атты республикалық ғылыми-практикалық конференция өтті

Ү.ж. 17 мамыр күні Көкшетау қаласында Қазақстан Республикасының Дін істері агенттігі Ақмола облысы әкімдігімен бірлесіп «Ислам терроризмге қарсы» атты республикалық ғылыми-практикалық конференция өткізді.

Конференцияға мемлекеттік органдардың, діни бірлестіктердің, ғылыми қауымдастықтардың, этномәдени бірлестіктердің, үкіметтік емес ұйымдар мен БАҚ өкілдері, сондай-ақ, Ирактан келген қонақтар қатысты.

Конференцияны өткізудегі басты мақсат – діни экстремизм мен терроризмнің алдын-алу үшін лаңкестікпен күрес және Қазақстан қоғамын рухани ағартудың өзекті мәселелерін талқылау болды.

Іс-шара барысында Ақмола облысының әкімі Қ. Айтмұхаметов, Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігінің төрағасы Қ. Лама Шариф, Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы төрағасының орынбасары, «Әзірет Сұлтан» мешітінің бас имамы Қ. Жолдыбай, Ирак Республикасы Парламентінің халықаралық байланыстар жөніндегі комитетінің төрағасы Хумам Хамуди, Парламент Мәжілісінің депутаты, Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі Ж. Жарасов және т.б. сөз сөйледі.

Дін істері агенттігінің төрағасы Қайрат Лама Шариф өз баяндамасында: «Терроризм мен Ислам – түбірімен бір-біріне қайшы әрі бірін-бірі жоққа шығаратын құбылыстар. Соған қарамастан, қазіргі таңда халықаралық терроризмді нақты Исламмен байланыстырып, ұлттық араздық пен діни төзімсіздікті қоздыруда», – деп атап өтті.

Сонымен қатар, ол сөзінің соңында «біз қоғамда діни экстремизм мен лаңкестікті болдырмайтындай жағдай қалыптастыруымыз қажет», - деді.

Осы конференцияда кезекті рет діннің жоғары гуманистік және көркем құндылықтары мен идеялары, соның ішінде заңға бағынушылыққа, өмірсүйгіштікке, толеранттылық пен ұстамдылыққа бағытталған Ислам дінінің көзқарастары талқыланды.

Шара нәтижесінде Конференцияға қатысушылар үндеу жариялады.

 
0
0
556

Мұхтар Әуезовтің мемориалдық мұражай-үйі

Бүгін мұражайлар күні

Мұхтар Әуезов бұл үйде 1951-1961 жылдар аралығында тұрған. Жазушы қайтыс болғаннан кейін ҚазКСР Министрлер Кеңесі жазушы есімін мәңгі есте қалдыру мақсатында оның тұрғын үйін мұражай ету туралы сол жылдың 10-тамызында  Қаулы шығарады.

1963 жылы қарашаның 28-жұлдызында Мұхтар Әуезовтың әдеби-мемориалдық музей-үйі өзінің алғашқы келушілеріне есігін ашқан.

Үйде жеті бөлме бар, оның төртеуі – бірінші қабатта, үшеуі – екінші қабатта. Үйдің жобасын сәулетші Г.Герасимов жасаған.

Бұл қонақ бөлмеде Мұхтар Әуезов жанұя мүшелерімен кешқұрым түгел жиналып, теледидардан берілетін хабарлар көретін.

Бөлмеде Мұхтар Әуезовпен ұзақ жылдар бойы достық қарым-қатынаста болған КСРО Халық суретшісі Орал Таңсықбаевтың «Көктөбеде», Қазақстанның халық суретшісі, еліміздің кәсіби бейнелеу өнерінің қалыптасып, дамуына өз үлесін қосқан А.Черкасскийдің «Таушымылдық» натюрморты және жазушы отбасының үлкен досы, Татарстанның халық суретшісі, Ұлы Отан соғысы жылдарында Қазақстанда қызмет еткен Бақи Урманченің «Раушан гүлдер» атты картинасы құнды жәдігерлер қатарына жатады.

Піл сүйегіне өрнектелген Тәжі-Махал мавзолейі мен Үндістан, Жапонияда жасалған қолөнер туындылары.

Екі «Қаз» бейнесі қондырылған қола күлсауыт пен Вьетнам жазушылары 1958 жылы сыйлаған «Шылым қорапшасы».

Үйдегі ең үлкен бөлме – ас үйі.

Бұл бөлмедегі қолдан жасалған ас үй жабдықтарын Мұхтар Омарханұлы арнайы тапсырыспен алдыртқан.

Осы бөлмедегі жәдігерлерге тоқталатын болсақ – «Дастархандағы алмалар» атты ерекше композициялық үйлесіммен жазылған натюрморт 1916 жылы Мюнхеннің сурет академиясын бітірген дарынды қылқалам шебері А.Риттихтың туындысы.

Сонымен қатар, әдебиет пен өнер қайраткерлері, шетелдік достары сыйға тартқан, жанұя мүшелері өздері сатып алған хрусталь, қола вазалар, үстел сервиздері, қытай кеселері, чех фужерлері, күміс бұйымдар, үлкен парсы кілемі сияқты т.б. жәдігерлер үй бітіміне сән қосады.

Мұхтар Омарханұлының сүйікті бөлмесі – жұмыс кабинеті.

Бөлме төріндегі үлкен жазу үстелінде ол атақты «Абай жолының» соңғы екі кітабын жазған.

Үстелдің үстінде жазушының өзі белгі соғып, өңдеу жүргізген көптеген парақтар, Одақтағы солтүстік халықтарының эпостары туралы бастапқы жазбалары, бір студенттің диплом жұмысына қатысты соңғы пікірі, В.Н.Әуезова сыйлаған ағаштан жасалған вьетнамдық жазу аспаптары тұғырында оқырман хаттары жатыр.

Сондай-ақ жазушы шығармашылығының үнсіз куәгері ретінде «Мұхтардың бүркіті» деп аталған ықшам пішінді мүсінше де жарты ғасырға жуық жұмыс үстелінде тұр.

Жазушының жеке кітапханасы. Онда 6 мыңнан аса кітаптар мен журналдар сақталған.

Жазушының қарындасы Үмияның (1889-1985) бөлмесі.

Ондағы жәдігерлердің бірі – М.О.Әуезовтың 60 жылдық мерейтойына байланысты сыйға берілген сырлы жазуы бар үлкен сандық. Оны жазушы қарындасына сыйға тартқан.

М.Әуезов пен Валентина Николаевнаның бөлмесі.

Мұхтар Әуезовтың өзі еркелетіп Лелюсенька деп атайтын сүйікті қызы Ләйләнің бөлмесі.

Жазушының ұлы Ернардың бөлмесі.

Бұл бөлмедегі құнды экспонат – үстел. Онда қазақтың алғашқы музыкалық комедиясы «Айман-Шолпан», алғашқы қазақ балеті «Қалқаман-Мамыр», көптеген пьеса, әңгіме, повестер, тамаша аудармалар дүниеге келген. Сондай-ақ осы үстелдің басында отырып жазушы «Абай» романының бастапқы екі кітабын тәмамдаған.

М.Әуезовтың өмірі мен шығармашылығына арналған көрме залы.


Бұл зал 1997 жылы жазушының 100 жылдығының қарсаңында ашылды. Жаңадан салынған ғимараттың негізгі жобасын сәулетші Ш.Матайбеков жасаған. Ал залдағы М.Әуезовтың өмірі мен шығармашылы бойынша жаңа экспозициялық көріністерді безендіріп, орналастырған суретші – Б.Көшербаев.

Сәулетші Ш.Матайбековтың шешімі бойынша бұл ғимарат жер астынан жартылай көрініп тұратын етіп салынған. Ғимарат төбесіне Меккедегі Қағба тасы сияқты күмбез орнатылған.

1927 жылы студент М.Әуезов Алматыға арнайы келеді. Мұндағы мақсаты 1916 жылғы Албан көтерілісі мен «Қараш-Қараш оқиғасы» өткен жерлер – Қарқара, Асы, Қараш-Қараш жайлауларын аралап, жер жағдайымен, оқиғаға қатысы бар куәгерлермен әңгімелесу еді. Жетісу сапарынан олжалы қайтқан ол көп ұзатпай, жеделдете белгілі қос туындысы – «Қилы заман» мен «Қараш-Қараш оқиғасын» жазып шығады.

«Қараш-Қараш оқиғасы» повесі нақты тарихи деректерге құрылған тарихи шығарма. Оның негізіне бұрынғы Жетісу облысының Верный уезінің шығыс Талғар болысының қазағы Рысқұл Жылқайдаровтың басынан кешкен оқиғасы арқау болған.  Рысқұл Жылқайдаровтың фотосуреті мен түрмеде отырған кезіндегі тергеу сұрақтарының мәліметтері көрме залында тарихи айғақ ретінде тұр.

...Мезгілсіз ерте туған таңнан қорқам.

Жауынсыз. Құр желденткен шаңнан қорқам.

Ішектері үзілген, арқанға байланып төмен салбырап тұрған қобыз.

Қобыз – бұл қазақ тілінің, үнінің символы. «Қызыл тіл қолым емес кісендеулі» деп, Мағжан Жұмабаев «Батыр Баян» поэмасында жырлап өткендей жиырмасыншы жылдардың соңында қазақтың зиялы қауымының, ұлтшыл азаматтарының қолдары емес, тілдері кісендеулі болды. Сондықтан қобыздың ішегін үзіп, төмен қаратып байлап қоюдағы идея – сол кездегі алаш қайраткерлерінің күйін, жаппай «халық жауы» деп абақтыға жабылып, атылғандардың азаттық аңсаған рухын көрсетуге арналған.

Жазушының «Манас» жырына қатысты жазған зерттеулері.

1950 жылдардың бас кезінде Бішкек қаласында Қырғызстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы басқарған, мәскеулік және жергілікті белгілі ғалымдар қатысқан үлкен ғылыми жиналыс өтеді. Онда қырғыздың ұлы эпосы «Манас» туралы әр түрлі пікірлер айтылып, жырды солақай сынның соққысынан сақтап қалу қажеттілігі туғанда, «Манасты мансұқтау бір ұлттың тілін кескенмен бірдей» деп қарсы пікір айтып, қорғап қалған Мұхтар Әуезов болатын.

Мұхтар Омарханұлы Әуезовтың өмірі мен шығармашылығына арналған бұл көрме залдың негізгі идеясы – мұнда келген әрбір көрерменге мұражай тек қазақ әдебиетінің қасиетті мекені ғана емес, қазақ елінің рухани орны деген ойды меңзейді.

_________________________________________________________________________

Мұражайдың мекен-жайы: М.Төлебаев көшесі 185 үй.

Байланыс телефондары: 261 – 22 – 27, 261 – 74 - 41

Мұражайдың жұмыс кестесі: 10:00 – 17:00

Демалыс: жексенбі, дүйсенбі.

__________________________________________________________________________

Материалды дайындаған: Айнұр Ракишева

Фото автордікі

Материалды өзге сайттарға көшіруге редакцияның рұқсатынсыз жол берілмейді

Республикалық кітап мұражайына фото шолу

Дінмұхамед Қонаев мұражайына фото шолу

Республикалық музыка аспаптар мұражайына фото шолу

С.Мұқанов атындағы әдеби-мемориалдық мұражай-үйіне фото шолу

Алматы қаласы тарихының мұражайына фото шолу

Қазақстан Мемлекеттік геологиялық мұражайына фото шолу

Ахмет Байтұрсынұлы мұражай-үйіне фото шолу

«Ғылым ордасындағы» Сирек кездесетін кітаптар мұражайына фото шолу

«Ғылым Ордасындағы» Табиғат мұражайына фото шолу

Жамбыл Жабаевтің мұражай-үйіне фото шолу

4
3
17961