Мазмұнға өту

Жаңа

Выпуск 7. «Сұхбат» с Игорем Сахаром: «Настоящим казахом [в семье] являюсь я, остальные последовали за моим примером»

Проект "Сұхбат", стартовавший здесь, продолжает свое шествие по просторам Казнета. Цель проекта, как вы можете помнить, - стать подспорьем для тех, кто приступает к изучению казахского языка.

Гость проекта сегодня - Игорь Сахар, корреспондент телеканала "Қазақ ТВ", но известный многим по утреннему проекту "Іске сәт!", который идет на "Хабаре".

- Игорь, первый же вопрос, который приходит в голову, касается твоей фамилии. Случаем, ты не переходил на казахское написание фамилии, отказавшись от русского окончания "-ов"? :)

- Моя фамилия настоящая, по паспорту (смеется). Многие думают что это мой сценический псевдоним, но это не так. Папа мой белорус-поляк и, видимо, такие фамилии в норме. Но настоящим казахом [в семье] являюсь я, остальные последовали за моим примером.

- На протяжении нескольких лет ты являешься бессменным ведущим казахскоязычной редакции утренней передачи "Іске сәт!" Ты демонстрируешь блестящий уровень владения казахским языком и темой повествования, что, несомненно, позволяет удерживать зрителя перед экранами телевизоров. Расскажи читателям проекта о твоем опыте изучения казахского языка.

- Я работаю в Агентстве "Хабар" с 2008 года. А родился я в 1987 году, на западе республики, в Мангыстауской области в поселке Шетпе. Учился в казахской средней школе имени Берекета Жумалиева до 9-го класса, после решил продолжать учиться в колледже Кайнар, который находится в Актау.

Может многие и не знают, но в нашей области очень большой процент людей, которые владеют казахским языком. И все эти факторы помогали мне в совершенстве овладеть казахским. Также не маловажным фактором было то, что моя мама решила меня обучать именно казахскому. Так как хоть мы и жили в поселке, там была одна школа с уклоном русского языка. Учился я, как и все, с нуля. Не знал казахского на должном уровне (скажем так бытовом) это сейчас очень хорошая "отмазка" для многих (смеется) Но, как видите, смог.

- Стало ли знание казахского языка решающим фактором в выборе профессии, твоем приходе на телевидение?

- С детства я рос стеснительным ребенком и даже думать не мог, что буду работать на ТВ. Так как это требует очень много мужества и смелости. Но все изменилось в 2002 году, когда я поступил в колледж. Учился я, кстати, в казахской группе. Специальность переводчик с английского на казахский.

Когда ректорат узнал, что у них учится один мальчик, который хорошо владеет государственным языком, они начали предлагать участвовать на играх КВН. Я долгое время отказывался. После под угрозой отчисления (в шуточной форме, конечно) меня завербовали. Полтора года я играл за русскогорящую команду Кайнара. Для начала, как говорится, чтобы побороть свой страх. Но с 2004 года я начал параллельно принимать активное участие и в команде КВН "Кайнар Тарландары" уже на казахском.

В 2006 году мы заняли второе место среди всех ВУЗов города и первое место по Западному Казахстану. И в этом же году я стал лучшим игроком Западно-Казахстанской лиги КВН. Слухи пошли быстро и обо мне прослышали в местной радиостанций "Тандем". С 2005 года я начал работать радиоведущим. Через год меня позвали на телевидение. "Казахстан-Актау", именно так назывался канал где я когда-то начинал и получил самый ценный рабочий опыт в жизни. После всего этого я просто не мог представить себе жизнь без съемок и телевидения. И ты прав, отчасти решающим фактором стал тот момент, что благодаря знанию казахского я попал в эту среду. Но это на мой взгляд полдела.

- Профессия телеведущего, как и любая другая, должна требовать постоянного совершенствования навыков, приемов, умения. В силу того, что ты являешься казахоязычным ведущим, могу допустить, что регулярно ищешь новые возможности для повышения уровня владения языком. В этом контексте расскажи о том, приходится ли постоянно работать над своим казахским? Какие методы и механизмы применяешь для его улучшения?

- В первую очередь это живое общение. Именно благодаря практике можно совершенствовать любой язык. Читать литературу, не важно полностью ли ты ее понял, но главное хоть что-то да запомниться и останется. Спрашивать у своих коллег по цеху и старшего поколения. У нас, к счастью, желающих помочь с изучением немало. Любой сможет дать совет. Это я говорю о "Хабаре" и просто добрых людях. Главное не стесняться и говорить. Пусть не всегда правильно. Но старание это половина успеха.

- Получаешь ли обратную связь от своих благодарных зрителей? Пишут ли тебе письма? От кого писем приходит больше - от балдырганов, агашек или же ажешек?

- Из социальных сетей я есть только в Фейсбуке. Для обратной связи у нас есть сайт телеканала "Хабар" и "Қазақ ТВ", там у меня есть блог. Здесь мне пишут и общаюсь со своим зрителем. К счастью, никто никогда не писал мне ничего плохо, все письма я получаю со строками благодарности. Тьфу-тьфу. Спасибо, кстати, большое всем за поддержку и теплые слова в мой адрес. Иногда пишут, чтобы указать на кое-какие ошибки, которые я допускаю в эфире. Мне очень приятно, что люди смотрят и пишут, если что-то не так. Так как все рано это наше общее дело, мы готовим материалы в эфир, а зрителю важно, что он смотрит и главное ему не наплевать. Такое бывает, но очень редко.

- Игорь, хочу задать вопрос, возможно он и покажется неприятным, но в интернете я несколько раз встречал мнения некоторых анонимных комментаторов, которые писали, что с казахским языком не казаху можно стать только телеведущим. Как бы ты прокомментировал это?

- Один ответ: это уже маразм. Были люди, которые говорили, что я учил казахский с целью подмазаться, извиняюсь за выражение. Я не делю людей по языкам и нациям. Всем мил не будешь, главное, я честен с собой и не ради этого учил и говорю на казахском. А работа телеведущего очень интересна и увлекательна. Меня везде заставляли принимать участие а потом мне это пришлось по вкусу. Это я о начале своей карьеры говорю. И к такого рода мнениям, если честно, не отношусь серьезно.

- Несомненно и закономерно то, что из года в год растет значение и роль государственного языка в стране. Расскажи о том, какие меры могут еще больше способствовать достижению эффективного результата и дальнейшей позитивной динамики в этом вопросе? Это если мы говорим о государственном уровне. А если смотреть на процесс с точки зрения отдельной личности - чего не хватает человеку, который еще не владеет языком или владеет им на частичном уровне, для изучения казахского языка?

- На мой взгляд, главное, что мешает, это лень. Многие хотели бы или ХОТЯТ… но на этом все заканчивается. Однако все равно в последние годы я вижу положительную тенденцию. Многие начинают или уже говорят на казахском. Пусть даже порой вперемешку с русским. Но это начало, и у казахского большое будущее. На телевидении много хороших проектов на государственном и это тоже немаловажный фактор, который радует. Интернет-ресурсы начинают тоже говорить и писать на казахском. Многие люди, которые болеют за свою страну, делают немаловажные вещи для популяризации языка.

- И традиционный вопрос напоследок: есть ли формула успеха в изучении казахского языка и какие технологии лучше всего помогут в этом процессе? А главное - как, на твой взгляд, сделать так, чтобы изучение проходило увлекательно и на одном дыхании?

- Общайтесь с хорошими и интересными людьми, от них многое зависит. Следом идут книги и журналы. Должна быть любовь к языку. Не важно, как у вас получается, главное верить в результат и он несомненно придет. Это тоже самое, когда ты идешь в спортзал, где хочешь достичь мгновенных результатов, но нужно время и там мы это понимаем. С языком так же. Терпение и труд все перетрут!

- Благодарю за участие в проекте!

Читайте меня в твиттере: @Barkorn

2013 жылғы 11 сәуірде Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінде «Дін және әйел» тақырыбына арналған форум болып өтті.

Аталмыш шара Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігі, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссиясы, Атырау облысы әкімдігі, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университеті тарапынан ұйымдастырылды.

Форумға Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігінің, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссиясының, Атырау облысы әкімдігінің, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің өкілдері, мемлекеттік қызметкерлер, ЖОО тәрбие ісі жөніндегі проректорлары мен студенттері, ғалымдар, ұстаздар, мәдениет және қоғам қайраткерлеріқатысты.

Форумда Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі, Президент жанындағы Әйелдер істері және отбасылық демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның төрайымы Г.Н.Әбдіқалықова сөз сөйлеп, рухани ізденістер бағытында жастарға үлгі болатын көрнекті тұлғалардың қазақ халқында аз еместігін айта келіп: «Бүгінгі жастар осындай тұлғалардан тағылым алып, олардың өмірлерін, еліне арнаған қызметтерін өнеге етулері керек.  Өйткені олар – Алланың ақ жолынан таймаған, жүректерінде иман ұялаған жандар болғандықтан ұлы істер атқарған. Қазақстан – өзіндік дара даму жолы бар мемлекет. Ата-бабаларымыз ұстанған жол ұлттық салт-дәстүрді құрметтеуге негізделген» деп атап көрсетті.

Қазақстан Республикасы халқының санағы нәтижелері бойынша ел тұрғындарының саны 16009,6 мың адамды құраса, олардың 8297,4 мыңы әйел қауымының өкілдерінен тұрады. Қазақстан әлемнің 135 елінің ішінде гендерлік теңдік көрсеткіштері бойынша 31 орынға көтерілді. Қазіргі таңда мемлекеттік қызметкерлердің 60%-ын әйелдер құрайды, ал сот жүйесінде – 61%, сотта – 42%, Парламент депутаттары арасында – 34%, кәсіпкерлікте – 40% әйел азаматтар қызмет атқарады.

Елбасы Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан-2050» стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауында: «Ең алдымен, біз қыздарымыздың тәрбиесіне көп көңіл бөлуіміз керек. Олар – болашақ жар, болашақ ана, шаңырақтың шырақшылары», - дей келе: «Біз әйел затына – анаға, жарға, қызға деген қапысыз құрметті қайта оралтуға тиіспіз», - деп айрықша атап өткен болатын.

Заманауи әлемдік қоғамдастықта, оның ішінде елімізде әйелдердің қоғамдағы орны мен рөлі қызу талқылануда. Осыған байланысты, өткен жылдың 30-31 мамырында өткізілген Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлері IV съезінің бір секциясы: «Дін және әйел: рухани құндылықтар мен заманауи сын-тегеуріндер» тақырыбына арналды.

Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігінің төрағасы Қайрат Лама Шариф өз сөзінде бұл Форумның үстіміздегі жылдың 4 наурызында осыдан біршама уақыт бұрын Алматы қаласындағы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінде басталған игі бастаманы жалғастыру ретінде ұйымдастырылып отырғанын атап өтті.

Әрбір дін әйел затының отбасындағы, қоғамдағы орны мен құқықтарына қатысты өзіндік көзқарасын білдірген. Соның ішінде әйелдер қауымының құқықтарын ерекше жоғары деңгейге көтерген және оның отбасындағы міндеткерліктерін белгілей отырып, қоғамдағы орнын айқындап берген ислам дінінің орны өзге діндерден оқ бойы озық тұрады.

Бұл ретте Қ.Лама Шариф хижаб мәселесіне қатысты көзқарастарды саралай келіп: «Біздің зайырлы қоғамымыз үшін қауіп хижабтың өзінде емес. Мәселе қазақтар үшін жат мәдениет пен идеологияның енуіне түрткі болатын, қазақи қалпымыздан, ұлттық менталитетімізден, береке-бірлігімізден айыруға алғышарт жасайтын діндарлық формасының өзгеру қаупінде болып отыр» деп тұжырымдады.

Форум барысында Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институты Дінтану бөлімінің меңгерушісі, философия ғылымдарының докторы, доцент Сатершинов Бақытжан Меңлібекұлы, Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің Әлеуметтік және гендерлік зерттеулер ҒЗИ директоры, философия ғылымдарының докторы Қодар Зәмза Мұташқызы, ҚР Дін істері агенттігінің Діни оқу орындарымен байланыс және дінтану сараптамасы басқармасының бастығы, филология ғылымдарының кандидаты Айнұр Әбдірәсілқызы, Қазақстан қажылары қауымдастығының Астана қаласы бойынша мұсылман аналар мен қыздар департаментінің төрайымы Бақыт қажы Ержанқызы, ҚР Дін істері агенттігі Мәдениеттер және діндердің халықаралық орталығы директорының орынбасары, педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент Қалилаханова Қарлығаш Тәңірбергенқызы қатысып, баяндамалар оқыды.

Форум барысында Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің кешенінде ұйымдастырылған «Қыз Жібек» клубының тұсаукесері өтті. Бұл бастаманың басты мақсаты – қыздарды ұлттық дәстүрлер мен төл дүниетаным аясында тәрбиелеу және оларға озық заманауи құндылықтарды сіңіру.

Форумға қатысқан Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті «Қыз Жібек» клубынын мүшелері аталған оқу орнында басталған игі бастаманы жалғастыруда Атырау мемлекеттік университеті Қыздар үйірмесінің жұмысына сәттілік тіледі.

http://din.gov.kz/kaz/novosti_i_sobytija/?cid=0&rid=556

0
0
634

2013 жылғы 11 сәуірде Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінде «Дін және әйел» тақырыбына арналған форум болып өтті.

Аталмыш шара Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігі, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссиясы, Атырау облысы әкімдігі, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университеті тарапынан ұйымдастырылды.

Форумға Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігінің, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссиясының, Атырау облысы әкімдігінің, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің өкілдері, мемлекеттік қызметкерлер, ЖОО тәрбие ісі жөніндегі проректорлары мен студенттері, ғалымдар, ұстаздар, мәдениет және қоғам қайраткерлеріқатысты.

Форумда Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі, Президент жанындағы Әйелдер істері және отбасылық демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның төрайымы Г.Н.Әбдіқалықова сөз сөйлеп, рухани ізденістер бағытында жастарға үлгі болатын көрнекті тұлғалардың қазақ халқында аз еместігін айта келіп: «Бүгінгі жастар осындай тұлғалардан тағылым алып, олардың өмірлерін, еліне арнаған қызметтерін өнеге етулері керек.  Өйткені олар – Алланың ақ жолынан таймаған, жүректерінде иман ұялаған жандар болғандықтан ұлы істер атқарған. Қазақстан – өзіндік дара даму жолы бар мемлекет. Ата-бабаларымыз ұстанған жол ұлттық салт-дәстүрді құрметтеуге негізделген» деп атап көрсетті.

Қазақстан Республикасы халқының санағы нәтижелері бойынша ел тұрғындарының саны 16009,6 мың адамды құраса, олардың 8297,4 мыңы әйел қауымының өкілдерінен тұрады. Қазақстан әлемнің 135 елінің ішінде гендерлік теңдік көрсеткіштері бойынша 31 орынға көтерілді. Қазіргі таңда мемлекеттік қызметкерлердің 60%-ын әйелдер құрайды, ал сот жүйесінде – 61%, сотта – 42%, Парламент депутаттары арасында – 34%, кәсіпкерлікте – 40% әйел азаматтар қызмет атқарады.

Елбасы Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан-2050» стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауында: «Ең алдымен, біз қыздарымыздың тәрбиесіне көп көңіл бөлуіміз керек. Олар – болашақ жар, болашақ ана, шаңырақтың шырақшылары», - дей келе: «Біз әйел затына – анаға, жарға, қызға деген қапысыз құрметті қайта оралтуға тиіспіз», - деп айрықша атап өткен болатын.

Заманауи әлемдік қоғамдастықта, оның ішінде елімізде әйелдердің қоғамдағы орны мен рөлі қызу талқылануда. Осыған байланысты, өткен жылдың 30-31 мамырында өткізілген Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлері IV съезінің бір секциясы: «Дін және әйел: рухани құндылықтар мен заманауи сын-тегеуріндер» тақырыбына арналды.

Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігінің төрағасы Қайрат Лама Шариф өз сөзінде бұл Форумның үстіміздегі жылдың 4 наурызында осыдан біршама уақыт бұрын Алматы қаласындағы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінде басталған игі бастаманы жалғастыру ретінде ұйымдастырылып отырғанын атап өтті.

Әрбір дін әйел затының отбасындағы, қоғамдағы орны мен құқықтарына қатысты өзіндік көзқарасын білдірген. Соның ішінде әйелдер қауымының құқықтарын ерекше жоғары деңгейге көтерген және оның отбасындағы міндеткерліктерін белгілей отырып, қоғамдағы орнын айқындап берген ислам дінінің орны өзге діндерден оқ бойы озық тұрады.

Бұл ретте Қ.Лама Шариф хижаб мәселесіне қатысты көзқарастарды саралай келіп: «Біздің зайырлы қоғамымыз үшін қауіп хижабтың өзінде емес. Мәселе қазақтар үшін жат мәдениет пен идеологияның енуіне түрткі болатын, қазақи қалпымыздан, ұлттық менталитетімізден, береке-бірлігімізден айыруға алғышарт жасайтын діндарлық формасының өзгеру қаупінде болып отыр» деп тұжырымдады.

Форум барысында Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институты Дінтану бөлімінің меңгерушісі, философия ғылымдарының докторы, доцент Сатершинов Бақытжан Меңлібекұлы, Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің Әлеуметтік және гендерлік зерттеулер ҒЗИ директоры, философия ғылымдарының докторы Қодар Зәмза Мұташқызы, ҚР Дін істері агенттігінің Діни оқу орындарымен байланыс және дінтану сараптамасы басқармасының бастығы, филология ғылымдарының кандидаты Айнұр Әбдірәсілқызы, Қазақстан қажылары қауымдастығының Астана қаласы бойынша мұсылман аналар мен қыздар департаментінің төрайымы Бақыт қажы Ержанқызы, ҚР Дін істері агенттігі Мәдениеттер және діндердің халықаралық орталығы директорының орынбасары, педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент Қалилаханова Қарлығаш Тәңірбергенқызы қатысып, баяндамалар оқыды.

Форум барысында Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің кешенінде ұйымдастырылған «Қыз Жібек» клубының тұсаукесері өтті. Бұл бастаманың басты мақсаты – қыздарды ұлттық дәстүрлер мен төл дүниетаным аясында тәрбиелеу және оларға озық заманауи құндылықтарды сіңіру.

Форумға қатысқан Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті «Қыз Жібек» клубынын мүшелері аталған оқу орнында басталған игі бастаманы жалғастыруда Атырау мемлекеттік университеті Қыздар үйірмесінің жұмысына сәттілік тіледі.

http://din.gov.kz/kaz/novosti_i_sobytija/?cid=0&rid=556

0
0
533

Алматы көшелері: Мұқан Төлебаев көшесі

Бүгін «Екпіннің» «Алматы көшелеріне саяхат» айдарының кезекті материалы жақында 100 жылдық мерейтойы аталынып өткен көрнекті композитор, қазақ кәсіби музыка өнерінің негізін салушылардың бірі, қоғам қайраткері Мұқан Төлебаевтың құрметіне аталған көшеге арналады.

Мұқан Төлебаев көшесі XIX ғасырдың 60-70 жылдары қалыптаса бастаған. Райымбек батыр даңғылынан басталып оңтүстікке қарай Абай даңғылына дейін созылып жатыр. Фурманов пен Қонаев көшелерінің аралығында орналасқан. Мәметова, Мақатаев, Гоголь, Қазбек би, Төле би, Бөгенбай батыр, Қабанбай батыр, Жамбыл, Шевченко, Құрманғазы көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атаулары - Сергиополь, Фонтан көшесі.

1868 жылы бұл көшенің бойына кірпіштен екі қабатты үйлер салынып, көше бойына ағаштар мен бұталар өсірілген аллея жасалынып, тротуарларды жағалай көп жылдық ағаштар отырғызылып, бұл ауданға сол заманның шенеуніктері, офицерлер, қолөнершілер қоныстана бастаған. 1900 жылы бұл көшенің Абай даңғылымен түйіскен жерінде алғашқы субұрқақ жүргізілген.

Жалпы Төлебаев көшенің бойында кезінде 1 Май атындағы тігін өндірістік бірлестігі, Алматы зергерлік бұйымдар зауыты, “Жетісу” аяқ киім өндірістік бірлестігі, Қазақстан композиторлар Одағы, СССР музыка қоры (қазақ бөлімшесі) болған. Сондай-ақ мұнда маңызды мәдени-тарихи ескерткіштер - Сәбит Мұқанов пен Мұхтар Әуезовтың әдеби-мемориалды мұражай үйлері, есімі дүние жүзіне мәшһүр болған көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Дінмұхамед Ахметұлының мұражай үйлері орналасқан.

Мұқан Төлебаев көшесінде 1963-1973 жылдары, #131 үйде Совет Одағының Батыры, жазушы, СССР Педагогика ғылымдары академиясының академигі Мәлік Ғабдуллин, #138 үйде ҚазССР-нің еңбек сіңірген құрылысшысы, архитектор Төлеу Бәсенов, #149 үйде ҚазССР халық артисі, СССР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Құрманбек Жандарбеков тұрған.

Бұл көше жайында журналист Ораз Қауғабаев өзінің “Төлебаев көшесі немесе Алматының әсем саябақ, кезінде көлік жүрмейтін көшесі болған атақты даңғылдың тұрғындары туралы “эссе-естелігінде”:

“Қазақтың жақсы мен жайсаңдары, марғасқа жазушылары мен ғұлама ғалымдары және қоғам қайраткері тұрған Алматыдағы Мұқан Төлебаев атындағы көшемен көп жүрдім. Серуеңдедім, қыдырдым. Өйткені, жұмысқа баратын жолым осы көше бойындағы тротуар мен ағаштардың саясы еді. Ұлы Мұхаң (М.Әуезов) мен атақты Сәбит Мұқановтың мұражайлары, сырттан терезе пердесі көрініп тұратын Димекеңнің пәтері мен балконы уақыт өткен сайын, мені өзіне тартады. Қазірде неге екені белгісіз, анда-санда осы көшемен жүріп, серуендеуді жаным сүйеді. Өйткені, мұнда даулы “тас-қорған”, иттері абалаған зәулім хансарайлары жоқ. Патша Қонаев тұрған үйдің өзі ерекше көрінбейді. Көше жағы түгел ашық. Сәндік ағаштардан басқа жарқырап көзге түсетін ешнәрсе жоқ” деп еске алады.

Қазақтың аса көрнекті композиторы, қоғам қайраткері, КСРО халық артисі Мұқан (азан шақырып қойған есімі - Мұхамедсәлім) Төлебаев 1913 жылдың 13 наурызында Алматы облысы Бөрлітөбе ауданы Қарашыған ауылында қарапайым шаруа отбасында дүниеге келген. Болашақ композитордың анасы Тәжібала Ақшалова өлең жазып, музыка шығарған, асқан шеберлікпен халық әндерін орындаған өте дарынды әйел болған. Алайда кішкентай Мұқанның музыкаға деген талантын байқап, оны ашуға үлкен ықпал еткен оның ағасы танымал музыкант, әрі ақын Апырбай Әуелбаев. Апырбай ағасынан 6 жасында домбырада ойнауды үйренген Мұқан жастайынан өлең жазып, ән айтып өзінің шығармашылық талантын айқын көрсете бастайды. Ауылында орта мектепті аяқтағаннан кейін, Алматы педагогикалық училищесіне түсіп, оны 1933 жылы аяқтап шығады. 1936 жылы Бөрлітөбеде өнерпаздар байқауы өтіп, сол жерден үздік деген 10 адам таңдалынып, олар сол кездегі республикамыздың астанасы Алматы қаласына жіберіледі.

Мәскеуге оқуға жіберу үшін таңдау жүргізілген бұл байқауда өнерімен көзге түске Мұқан Мәскеуге жолдама алады. Осылай Мұқанның Еуропа музыка мәдениетімен танысуы басталады. Мәскеу консерваториясында білім алып жүрген Мұқан оқуын әнші ретінде емес, композитор ретінде жалғастыруды жөн көріп, екі жыл оқуынан кейін вокал сыныбынан композиторлыққа ауысып, атақты сазгерлер Борис Шехтер мен Рейнгольд Глиэрден дәріс алады. Сол жылдары Мұқан өз күшін композицияда байқап көріп, қазақ әндерін өңдеумен айналыса бастайды. Оның ең алғашқы өңдеген әндерінің бірі халық әні “Барқыт, қалқам”. Одан кейін «Әудем жер», «Ғалия» сынды қазақ әндерін өңдеп, өзінің алғашқы туындыларын, ән-романстарын жаза бастайды.

1941 жылы Мәскеудегі оқуын бітірген уақыт Ұлы Отан соғысының басталуымен сәйкес келіп, Мұқан да халық жасағы құрамымен соғысқа аттанбақ болады. Алайда денсаулығына байланысты соғысқа қатыса алмаған ол елге қайта оралады. Сөйтіп соғыс жылдары композитор “Тос, мені тос” және “Кестелі орамал” туындыларын дүниеге әкелді. Алматыда жүрген уақытында 1941-1946 жылдар аралығында Евгений Брусиловскийден композиция сабақтарын алады. 1945 жылы Мұқан Төлебаев ҚазКСР-нің халық артистері, композиторлар Латиф Хамиди мен Евгений Брусиловскиймен бірге Қазақ КСР-і Әнұранына музыка жазып шығады.

1946 жылы композитор, осы күнгі қазақ операсының классикалық үлгісіне айналған «Біржан-Сара» (либреттосын жазған Қ.Жұмалиев) операсын жазды. Мұқанның композиторлық дарынының шырқау шыңы болған бұл туындының тұсаукесері аса табысты өтіп, спектакльдің композиторы, орындаушылардың екі құрамы да (бірінші құрам - А. Үмбетбаев пен К. Байсейітова, екінші құрам – Б. Досымжанов пен Ш.Бейсекова), суретшісі (А. Ненашев), режиссері (Қ. Жандарбеков) КСРО Мемлекеттік сыйлығына ие болады. Ал 1958 жылы Мәскеуде өткен Қазақ өнері мен әдебиетінің онкүндігі аясында “Біржан-Сара” операсы орындалып, Сараның рөлін сомдаған Роза Жаманова мен композитор Мұқан Төлебаевқа КСРО халық әртісі атағы беріледі.

Мұқан Төлебаев өмірінің соңына дейін 100-ден аса музыкалық шығармаларды дүниеге алып келген.Сонымен қатар ол  оркестрлік және камералық шығармалар, өлеңдер, романстар жазып, халық әндерін өңдеген.

Музыкасы еуропалық үлгідегі кәсіби шеберліктің биік деңгейінен орын алуымен ерекшеленетін, композиторлық стилі ұлттық дәстүр арнасында қалыптасқан тұлға, қазақ кәсіби музыка өнерінің негізін салушылардың бірі, қоғам қайраткері Мұқан Төлебаев 1960 жылдың 2 сәуірінде Алматы қаласында көз жұмған.

Еліміздің аумағында Мұқан Төлебаевқа арналып бірнеше ескерткіштер және мемориалды тақталар қойылған. Алматы қаласында Мұқан Төлебаев атындағы балалар музыка мектебі бар.

Бүгінгі “Алматы көшелеріне саяхат” айдарымыздың соңын Ораз Қауғабаевтың сөзімен аяқтасақ: “Тылсым табиғат” аясы, басы Абай даңғылынан басталатын “көше саябақпен” қазірде мен жиі жүремін. Алматының бұрынғы “рух - жүрегі”, жақсылары мен жайсаңдарының мекені мені осында келуге мәжбүр етеді. Әсіресе, Димекең үйінің жанынан өтіп, Қонаев мұражайына келу маған көптен бері әдетке айналды. Айтпақшы, Димекең үйі үлкен даңғыл емес “саябақ - көшенің” қақ ортасында тұр. Ұлылардың рухын жаңғыртып тұрған Төлебаев көшесінің кіндігі дәл осы жер. Димекең өз қолымен отырғызған шамшат ағашы осы маңда көктеп, бүр жарып, өсіп тұр...”

Мәтін: Айнұр Ракишева

Фото: Айжан Кәрібаева

Бұл айдарда жарияланған материалдардың толық тізімі:

Малбағар Меңдіқұлов көшесі

Ораз Жандосов көшесі

Өмірбек Жолдасбеков көшесі

Абдолла Розыбакиев көшесі

Тайыр Жароков көшесі

Жұмағали Сайын көшесі

Досмұхамедов көшесі

Нұрмақов Нығмет көшесі

Бағаутдин Шағабутдинов

Ғани Мұратбаев көшесі

Зейін Шашкин көшесі

Сырбай Мәуленов көшесі

Мағазы Масанчи көшесі

5
4
4867

«Дала қыраны-2013» жаттығуын жоспарлау конференциясы

Алматы қаласындағы «Казбриг» бітімгершілік бригадасының базасында «Дала қыраны» арнайы тактикалық бітімгершілік жаттығуын жоспарлаудың негізгі конференциясы болып өтті. Конференцияға Қазақстан, АҚШ, Ұлыбритания, Тәжікстан, Швейцария, Қырғыз Респуликасы қарулы күштерінің, сондай-ақ НАТО штаб-пәтерінің өкілдері келді.

«Дала қыраны» жаттығуы 2003 жылдан бастап Қазақстанда жыл сайын НАТО-ның «Бітімгершілік жолындағы әріптестік» бағдарламасы аясында өткізіліп келе жатыр.

Аэроұтқыр әскерлерінің қолбасшысы генерал-майор Дәулет Оспанов «Дала қыраны» арнайы тактикалық бітімгершілік жаттығуының форматы барған сайын өзгеріп, күрделеніп отырады. Оны өткізу аумағы да ұлғайып келеді. Халықаралық жаттығуды жоғары деңгейде ұйымдастыру үшін барлық мәселелерді егжей-тегжейлі талқылап, тыңғылықты дайындалуымыз қажет» - дейді.

Конференцияға қатысушылар жаттығуды әкімшілік, медициналық, әскери-техникалық және тылдық  тұрғыдан қамтамасыз ету мәселелерін талқылады. Бірінші рет көпұлтты бригаданың штабы бекітілді. Бұл бітімгершілік іс-қимылдары кезінде шетелдік бөлімшелермен жедел үйлесімділік деңгейін қамтамасыз етпек.

Конференцияның қорытындысы бойынша  жаттығуға әрі қарай дайындық барысында басшылық құжат болып табылатын хаттамаға қол қойылды.  «Дала қыраны-2013» жаттығуы осы жылдың тамыз айына жоспарланып отыр. Жаттығу жөнінде түпкілікті шешім қабылдау үшін әсери мамандар тағы бір бас қосу өткізетін болады.

ҚР ҚМ Баспасөз қызметі

0
0
440

«Қорғас» бойынша қылмыстық іс сотқа тапсырылды

Бүгінгі күні айыпталушылар мен олардың қорғаушыларын «Қорғас» және «Қалжат» кеден бекеттерінде экономикалық контрабандамен айналысу және ұйымдасқан қылмыстық қауымдастық құру, оған басшылық ету және оның қызметіне қатысу фактілері бойынша қозғалған қылмыстық істің материалдарымен таныстыру процедурасы аяқталуда.

Ағымдағы жылғы 3 сәуірде 1575 томды құрайтын қылмыстық істің материалдары әрі қарай сотқа тапсыру үшін айыптау қорытындысымен Алматы қаласының прокуратурасына жолданды.

11 сәуірде қылмыстық іс материалдарын мәні бойынша қарау үшін Мамандандырылған әскери сотқа жіберу басталды.

Бұл қылмыстық істер бойынша айыпталушы ретінде 45 тұлға өтіп отыр, олардың 42-сі қамауда, 3-не қатысты ешқайда шықпау туралы бұлтартпау шарасы тағайындалған.

Бұдан басқа, 19 адам іздеуге жарияланған, оларға қатысты қылмыстық іс материалдары жеке өндіріске шығарылды.

0
0
418

«Oral — B» қаласы (1-нші бөлім: Нысандар)

Орал – Батыс Қазақстан Облысының әкімшілік орталығы, еліміздегі көне қалалардың бірі. Қала Каспий теңізіне құятын Жайық өзенінің оң жағалауында орналасқан, үш жағынан Жайықтың, Шағанның суларымен қоршалған. Жалпы аумағы 700 шаршы шақырымды құрайды. Қаланың атауы бірнеше рет өзгертілді. Қазақтар "Теке", "Орал" десе, ал орыстар - "Яицкий городок", "Уральск" деп атады. 1775 жылы Пугачев көтерілісін халықтың жадынан мүлдем шығарып, ұмыттыру мақсатында патшайым өзінің жарлығымен "Яицкий городок" атауын "Уральск" деген атауға өзгертеді. Ежелгі ғасырларда қала маңында көшпелі тайпалар - сарматтар, исседондар мекендеген. Орта ғасырда осы тұстан Шығыстан Батысқа қарай ең қысқа сауда жолы төселді. Аталмыш қала туралы қосымша мағлұматтарды уикипедия арқылы біле аласыздар.

18-нші наурызда Орал қаласына сессиялық емтихан барысымен барған мен, қаладағы ескі және белгілі нысандарды фотосуретке түсіріп алуды жөн көрдім, енді назарларыңызға тек негізгілерін ұсынсам деймін. Ендеше фотосаяхатымызды бастайық:

Орал вокзалы, таңғы 7:45

Қазақтың батыр-шешені Сырым Датұлы-Шынтемірге арналған ескерткіш.

 

Облыстық әкімдіктің оң жағындағы үлкен сағат

Менің аялдамам

Бац Қазақстан Облысының әкімдігі

 

Орал қаласының әкімдігі

Қазақ драма театры

Одақтар үйі және Абайға арналған ескерткіш.

А.Н. Островский атындағы драмалық театр.

Атриум және Рамстор

"Мирлан" базары

Галактика

Орталық мешіт

Аспандағы ай.

Ерекше мүсіндер

 

Стелла

Мәңгі алау

 

Мәншүк Мәметоваға арналған ескерткіш.

Екі батыр

БМП-1

Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті.

Кіре бергендегі көрініс

СХИ немесе Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық университеті

"Достық" сауда үйі

А.С. Пушкинге ескерткіш.

Пушкин мұражайы

Pushkin Hotel ****

Орал қонақ үйі

"Островок" кафесі анау-мынау ғимаратта орналаспаған.)

Орталық православ шіркеуі

Татар мешіті

Католиктік шіркеу

Емельян Пугачевтің тұрған үйі, қазіргі таңда мұражай.

Қазақстанда әскери кемелер құрастыратын жалғыз зауыт.

Филармония

 

1900 жылдан бастап

Қазақстандағы ең әдемі Салтанат сарайы.

Тарихи-өлкетану мұражайы

Астары дәмді әрі кенеулі ұйғыр кафесі.

Атоян атындағы стадион

Пинг-понг орталығы

Киров саябағы (жабық фонтан)

Шаңырақ

Теремок

Асқар түнгі клубы, бұрынғы "Жұмақ"

"Бляк энд уайт" түнгі клубы

"Вест Джим" фитнесс клубы

Паб жанындағы тоннель

Ет комбинаты ауданы

Пит стоп.)

P.S. Гидтік көмегін берген жергілікті Воваға және қаладағы ескі ғимараттар мен әлеуметтік нысандармен таныстырған өзімнің топтасым, әрі досым Илиярға ерекше алғыс!

Бұлdirty ауылы

Орал — Ақтөбе трассасы бойында, қаладан 200 шақырым жерде орналасқан Бұлдырты ауылы – Батыс Қазақстан Облысы Сырым ауданындағы ауылдық әкімшілік округінің орталығы. Аудан орталығы —Жымпиты ауылының оңтүстік-шығысына қарай 55 шақырым жерде, Тамды өзенінің жағалауында орналасқан. Тұрғындар саны 3000 адам. Ауыл құрғақ қоңыржай агроклиматтық белдемде жатыр. Жері шөлейтті, сұр, бозғылт-сұр топырақты. Жусан, бетеге, селеу, көде, ши өседі. Шаруа қожалықтары мен өндірістік шаруашылықтар жұмыс істейді. Орта мектеп, дәрігерлік-амбулаториялық пункт, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары басқа елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.


Сырым ауданынан елімізге белгілі тұлғалар шыққан, оның ішінде батыр-шешен Сырым Датұлы-Шынтемір, белгілі ақын Қазақстан жазушылар одағының мүшесі Қадыр Мырзалиев, Алашорда үкіметін басқарған белгілі қайраткер Жаһанша Досмұхамбетов, батыр қолбасшы Тайлақ Бекежанұлы, белгілі педагог-әдіскер Шонанова Ханзада Аронқызы, жазушы Мұқадес Есламғалиұлы және т.б. Аталмыш ауданның тұлғалары мен тарихы туралы толығырақ мына жерден біле аласыздар: www.zkolib.kz/akzhaikonline/kz/sirim.php

Ауылға 100 шақырым қалған жерде.

Бала-бақша

Бастауыш мектеп пен интернат

Орта мектеп

Қайрат Нұртас, Қайрат Нұртас, Қайрат Нұртас.....

Мал суару

Ат арбаға шөп тиеу.

Ауылда қор болып тұрған "крутой" нөмір

Әкімдік

Мәдениет үйі

Аурухана

Қазпошта

Кітапхана

Контора

Наубайхана

Стелла

Баскетбол алаңы

Саябақтағы футболшылар

Ауылға кееел, ауылға кееел!

Болашақ футболшылар құрама командасы.)

 

Ай.

Айтпақшы, осы ауылда белгілі экстрасэнс Бақыт Жұматова дүниеге келген.

ПыСы: Фотоаппаратпен жүрген мені, бұрынғы неміс тұрғындардың бірі шығар деп ойлап қалған және ауылдағы басты нысандармен таныстырған, бала-бақша қарауылы Нұрболға рахмет! Назарларыңызға рахмет!

 
-4
3
7438

Қазақстан жолдарындағы қауіпсіздік мәселесі

Таяуда "Болашақ" газетінің бетінде Қазақстан жолдарындағы қауіпсіздік мәселесі талқыға түскен болатын. Аталған өзекті сұраққа қатысты мен де өз пікірімді білдірген едім.
- Меніңше, бұл мәселені біржақты қарастыру дұрыс емес. Біріншіден, еліміздегі көлік бақылау қызметінің босаңсып кеткендігінің айғағы. Себебі, көліктің техникалық жағдайына қатаң бақылау жоқ. Мұның соңы апатқа, адам шығынына соқтырып жатады. Екіншіден, жеке тасымалдаушылар бірінші орынға жолаушылардың қауіпсіздігін емес, қалтаның қамын қояды, яғни олар ескі, жарамсыз көлікті шашылып қалғанша пайдаланып, байып қалу маңызды. Тағы бір маңызды себеп, ол - еліміздегі автожолдардың жағдайы. Ескіріп, тозғаны былай тұрсын, кейбір автожолдар тар, көлік ағынын сыйдыра алмайды. Кей жағдайды жүргізушілердік кәсібі дайындығы да күмән тудырады. Сондықтан, бұл мәселеге кешенді көзқарас керек-ақ.

0
0
563