Тікелей эфир

Алматы көшелері: Мағазы Масанчи

Бүгін «Екпіннің» «Алматы көшелеріне саяхат» атты айдарында Орта Азия мен Қазақстандағы азамат соғысының батыры, Алматы қаласының тумасы Мағазы Масанчидің құрметіне аталған көше.

Мағазы Масанчи көшесі Байтұрсынов және Амангелді көшелерінің аралығында орналасқан. Қаланың солтүстігінен оңтүстігіне қарай Мақатаев көшесінен басталып, Сәтпаев көшесіне дейін созылып жатыр. Ол Жібек жолы, Гоголь, Әйтеке би, Қазыбек би, Төле би, Бөгенбай батыр, Қарасай батыр, Қабанбай батыр, Жамбыл, Шевченко, Құрманғазы көшелерін және Абай даңғылын қиып өтеді. Бұрынғы атауы «Дүнген» көшесі. Кезінде бұл көшенің бойында Шығыс Түркістаннан көшіп келген дүнгендер қоныстанған. Олар бау-бақша өсірумен, кірпіш құюмен, жүк тасмалдаумен, ұсақ сауда жасау кәсіптерімен шұғылданған. Қазіргі уақытта Масанчи көшесінің бойында көп қабатты тұрғын үйлер салынып, көгалдандырылған.




















Мағазы Масанчи 1885 жылдың 14 шілдесінде Верный қаласында көп балалы, кедей шаруа отбасында дүниеге келген. Бала кезінде мал бағып, егістікте жұмыс істеп күн көріп жүрген Мағазыны 1908 жылы патша әскеріне шақырып, сол жылы ол әскерге кетеді. Содан он жылдай әскери қызметте жүреді. 1916 жылы Ташкент запас полкіне жаңадан алынғандар арасында большевиктердің тапсырмасы бойынша соғыс пен патша өкіметіне қарсы үгіт жұмысын жүргізген.

1917 жылы патша өкіметі құлағаннан кейін Масанчи солдаттар комитетіне сайланып, Ташкент жұмысшылары мен солдаттарының қарулы көтерілісіне қатысады. Сөйтіп 1917 жылдың 1 қарашасында Түркістан өлкесінің орталығында Совет өкіметі орнайды. 1918 жылы ол Коммунистік партияға мүшелікке қабылданады. Содан 1919 жылдың қаңтар айында Ташкент қалалық Советіндегі горнизон өкілі болуға жіберіледі. Қаңтардың 18 күні қызыл гвардия отрядының құрамында осипшылардың Совет өкіметіне қарсы бүлігін жоюға белсене қатысқан.

Қызыл гвардияшыл мұсылман отрядтарын бастап басмашылар мен «Қоқан автономияшыларына» қарсы күрескен. 1920 жылдың 5 наурызында Верныйға қайтып келіп, Верный күзет батальонының командирі болып тағайындалады. Наурыз айының аяғында ақгвардияшылардың Прежевальск уезінде болғалы жатқан бүлігін жоюға жіберіледі. 1920 жылы республика басшылығының бұйрығымен Ораз Жандосов, Абдолла Розыбакиев сынды өзінің жақтастарымен Верный қаласында 8-ші қырғыз (қазақ) бригадасын ұйымдастырады.

Кейін Түркістан дүнгендерінің жеке атты әскер полкі құрылып, оны басқару Мағазы Масанчиге тапсырылады. 1921 жылы ол Түркістан АССР ОАК мүшелігіне сайланып, Коминтеридің ІІІ-ші Конгресіне делегат болып қатысып, сол кезде В.И.Ленинмен кездескен. Содан 1922 жылдың наурыз айында партия Мағазыны Верныйға жұмысқа жібереді. Верныйға келіп ол Жетісу облысы әкімшілігі басқармасының бастығы болып тағайындалады. Сол кезде облыс жер бөлімі коллегиясының мүшесі, Жетісу облысы кооперация одағының басқармасы мен «Қосшы» одағы обкомының мүшесі болып сайланады.

1922 жылы Жетісу комсомолының ІІІ съезінде Түркістан Коммунистік Жастар Одағының құрметті мүшесі болып сайланған. Кейінгі уақытта Өзбекстанда біраз уақыт кеңестік органдарда жауапты қызметтер атқарып, 1936 жылы Верный қаласына қайтып келіп Қазақ КСР әкімшілік-шаруашылық басқармасын басқарады. 1937 жылы Мағазы Масанчи Ташкент қаласына іс-сапармен барғанда НКВД тарапынан тұтқындалып, сол жылы «халық жауы» ретінде ату жазасына кесіледі. Оның есімі тек 1957 жылы ақталып шыққан.

Фото: Айжан Кәрібаева

Мәтін: Айнұр Ракишева

Бұл айдардың толық материалдар тізімі:

Малбағар Меңдіқұлов көшесі

Ораз Жандосов көшесі

Өмірбек Жолдасбеков көшесі

Абдолла Розыбакиев көшесі

Тайыр Жароков көшесі

Жұмағали Сайын көшесі

Досмұхамедов көшесі

Нұрмақов Нығмет көшесі

Бағаутдин Шағабутдинов

Ғани Мұратбаев көшесі

Зейін Шашкин көшесі

Сырбай Мәуленов көшесі

Алия Arsik
4 сәуір 2013, 12:34
2812

Загрузка...
Loading...

Пікірлер

Ораз Жандосов, Маснчи, Розыбақиев кім екен деп өткен сайын ойланатынмын. Қажет ақпараттарыңызбен бөліскендеріңізге рахмет:)
kazbei
0
0
рахмет жақсы репортаж
народ вы не слышали что всю базу пользователей интернета слили в сеть с открытым доступом!Там есть вся информация от личных фото и видео до личной переписки и копии документов.Там конечно можно удалить свои данные если вы не хотите что бы их видели все. Вот та ссылка- vk.cc
Я смотрю (на ФОТО 6) акимат наконец-то занялся своими непосредственными обязанностями и выгреб всю землю и мусор из арыков и арыков под проезжей частью...А то на днях ситуация с арычной системой Масанчи вышла из под контроля (смотрите пост yvision.kz ) Рахмет сізге за фото!
Басмачтардын жанашыры ретинде бул кисини онша унатпаймын :)

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

Прогноз эксперта: в Казахстане будут жить 5 миллионов китайцев

Прогноз эксперта: в Казахстане будут жить 5 миллионов китайцев

В ближайшие годы в Центральной Азии будут проживать восемь миллионов китайцев, считает заведующий отделением востоковедения национального исследовательского университета высшей школы экономики.
kurmanovainur
вчера / 11:23
  • 31213
  • 12
Они сделали это! Kaspi Bank презентовал свое мобильное приложение

Они сделали это! Kaspi Bank презентовал свое мобильное приложение

Изучив ошибки предшественников и собрав воедино новейшие идеи онлайн-банкинга, Kaspi Bank наконец выпустил... свое мобильное приложение!
niyazov
20 июня 2017 / 15:05
  • 8220
  • 5
Кайрат Келимбетов об азербайджанской инвестиции: «Вернется и «тело», и проценты»!

Кайрат Келимбетов об азербайджанской инвестиции: «Вернется и «тело», и проценты»!

Мы записали уникальное интервью с Кайратом Келимбетовым. Предлагаю вам посмотреть первую часть, где мы постарались по возможности поставить все точки на «I» именно по Азербайджанскому вопросу.
Zhumanova
19 июня 2017 / 12:00
  • 5900
  • 7
Почему мы должны быть благодарны журналисту Джеймсу Палмеру за критику ЭКСПО

Почему мы должны быть благодарны журналисту Джеймсу Палмеру за критику ЭКСПО

Как одним критичным постом зарубежному журналисту Джеймсу Палмеру удалось вскрыть сразу несколько гнойников казахстанского общества.
anotherblogger
21 июня 2017 / 0:39
  • 5729
  • 59
Долговое рабство: почему казахстанцы берут кредиты под 1330%

Долговое рабство: почему казахстанцы берут кредиты под 1330%

Эти кабальные займы никакой пользы для экономики не несут, при этом ухудшают финансовые возможности населения, пополняют ряды новых неплательщиков, тем самым создавая социальную напряженность в...
Armanjan
18 июня 2017 / 15:43
  • 3864
  • 28
Инфантильный миф о «молодом народе Казахстана» опасен. В 21-м веке ни у кого нет форы

Инфантильный миф о «молодом народе Казахстана» опасен. В 21-м веке ни у кого нет форы

Терпеть не могу миф о том, что мы "молодой народ, окруженный старыми нациями" и у нас еще есть время на развитие. Это чушь! Мы что - на миллион лет позже эволюционировали из обезьян?
Aks_Ras
18 июня 2017 / 10:16
  • 3131
  • 18
В Казахстане заблокировали сайт, раскритиковавший EXPO в «захолустной» Астане

В Казахстане заблокировали сайт, раскритиковавший EXPO в «захолустной» Астане

Все помнят Медузу и ЖЖ. Теперь в этот "особенный" список попал сайт Foreign policy. Предполагается, что причиной блокировки стала нелицеприятная заметка Джеймса Палмера об EXPO в Астане.
Seattle
19 июня 2017 / 15:40
В каких случаях у вас могут изъять удостоверение личности?

В каких случаях у вас могут изъять удостоверение личности?

Недавно один знакомый задал вопрос: «Я сейчас выступаю как свидетель по одному делу. У меня забрали удостоверение личности (УЛ) в РУВД и не вернули обратно. Так можно?». Я сразу задалась вопросом...
asselsabekova
21 июня 2017 / 10:17
  • 2237
  • 10
Инструкции по сопроводительному письму и собеседованию, которые подойдут всем

Инструкции по сопроводительному письму и собеседованию, которые подойдут всем

Наткнулась на статью Ассоциации юристов Новой Зеландии, в которой они дают советы выпускникам юрфака по поиску работы. Статья меня поразила, поскольку там описано все до мелочей, а их советы подойдут абсолютно всем.
asselsabekova
20 июня 2017 / 16:10
  • 2203
  • 6