Жаңа

Кеше ресейлік примадонна Алла Пугачеваның Мәскеудегі Кузьмин моласынан өзінен орын сайлағанын оқып бір оқиға есіме түсіп кетті. 1985 жылы атам дүниеден өткенде әжем «Менің де баратын жерім сол ғой, жанынан орын ала салыңдар» депті. Мұнысы өлімді шақыру емес, ана дүниеде де жолдасының жанынан табылу ниетімен жасалған іс. Ол кезде біз әлі туылмақ түгіл, жоспарға да енбегенбіз. Бірақ, естуімше сол әрекет өз уақытында ауылда үлкен әңгіме тудырыпты. «Көрі шақырады емес пе, мұнысы несі?» депті біразы. Бірақ, әжеміздің жасы тоқсанға жақындап қалды. Құдай ғұмырын ұзақ қылсын, әлі күнге дейін бақуатты. Жадынан жаңылмаған, көру, есту қабілеті де кемімеген. Біздің ауылда моланы «мортық» дейді. Қазір сол мортығымыз қабірстанға айналыпты. Әрине, тумақ бар да, өлмек бар. Ауылға жылына бір мәрте барып қ…

Жамбыл облысы осындай әдемі көрініспен қарсы алды. Таулардың арғы жағында Қырғызстан. 2000 жылдық тарихы бар Тараз қаласының саябақтары ерекше көрінді. Мынау секілді ұлттық нақыштағы мүсіндер көп жерде кездеседі. Әрине Таразға келіп кеткен әр бір азамат тарихи ескерткіштерге соқпай кетпейді. Қарахан кесенесі - өзінің әсемдігімен Ресей сәулет өнерін бағалаушыларын 1902 жылдың өзінде ежелгі Тараздың теңдесіз жасампаздығы ретінде таңдандырыпты. Археологиялық қазбалар көрсеткендей, бұл ғимаратты өрлеу кезінде шеберлікпен әзірленген 30 түрлі өрнекті кірпіштер пайдаланған. Құрылыс қараханидтер дәуірінде, ХІ ғасырда жасалған. Оның жерленуін тарих, біздің аймақты Х-ХІІ ғасырларда билеген Қараханидтер әулетінің хандығымен байланыстырады. Әулие-Ата атануы да содан. Қарахан 960 ж. қайтыс болады. Оны…

- Мен бұл құрылтайдан бір-ақ нәрсені күтемін. Құрылтай өйтіп-бүйтіп өтер, Нұрлан Оразалиннің орнына басқа біреу сайланар. Бірақ қара шаңыраққа ие бола алатын адам табыла ма? Әңгіме сонда. Мемлекеттен ақшасын алып қойып, ар жағында ыңыранып жата беретұғын бұрынғы заман жоқ. Қазір талап күшті. Шыны керек, 700-ден асып түсетін жазушыны ұстап тұру, олардың киелі ордасын басқару оңай шаруа емес. Бұған дейін осы жөнінде өзге жазушылардың пікірін біліп едім. Олардың көпшілігі Одақ басшылығына келгісі жоқ секілді. Өйткені жеті жүз жазушыны, үлкен бір шаңырақты басқару кез келгеннің қолынан келе бермейді. Қаламгерлердің арасында басшылық тізгінінен үміт ететіндер де жетіп артылады. Бірақ, меніңше, олар ар жағын ойлап жүрген жоқ. Ондай жандар төрағаның мойнына түсетін ауыртпалықты сезінбейтін секіл…

- Бұлай деуімнің себебі бар. Жалпы, «Жазушылар одағы керек емес» деуге болмайды. Қаламгерлерімізді жинап, басқарып, жөнге салып отыратын - осы қара шаңырақ. Мен бұл ұйымға 1963 жылдары келдім. Ол кезде Одақта небәрі 130 мүше бар болатын. Міне, сол 130 жазушының барлығын танитынмын, әрбір шыққан жаңа туындыларын да сиясы кеппей жатып, оқып отыратынбыз. Ал қазіргі күні Жазушылар одағында 800-ге тарта қаламгер тіркелген. Алайда бұл тізімдегі жазушыларды көпшілік біле бермейді. Баспасөздің бетін ашып қалсаң да, белгісіз біреудің аты-жөнінің соңында «жазушы» деген үлкен атақ тұрады. Оның жұртты немен қуантқаны, қандай кітаптарының жарық көргені, қалай жазатыны белгісіз болып қала береді. Тағы бір мысал. Биыл 42 адамға «Алаш» сыйлығын табыс етіпті. Бір жылда осыншама адамға «Алаш» сыйлығын ұсын…

1. Қызыл империя Құнанбайды қара ниетті, қатыгез тадам тұрғысында бағалады. Ал тәуелсіздік тұсындағы таным түсінік, ұстаным қандай болуы керек? 2. Халықтың түсінігінде «қара» деген оңды ұғым емес. Ал Абайдың сом алтындай сөздері «қара сөздер» деп аталуының сыры неде? 3. Абай өмір сүрген кезеңде экологиялық жағдай жақсы, ауа, су, топырақ, азық-түлік те тап-таза еді. Ал ақынның ішкені қымыз бен қымыран, жегені қазы мен қарта. Ол неге бар болғаны 59-ақ жас өмір сүрді? Жүніс Үпенұлы, ардагер ұстаз Жаңақорған ауданы, Қызылорда облысы. Абай тұлғасына және абайтану мәселелеріне қатысты қойылған оқырман сауалына филология ғылымдарының докторы, профессор, «Абайтану» ғылыми-зерттеу орталығының директоры Мекемтас МЫРЗАХМЕТҰЛЫ жауап береді: 1. Біз бұл орайда тарихи Құнанбай және әдеби Құнанбай деп ек…

2000 мыңыншы нөміріміздің шығу құрметіне орай түскен едік...

Қытайдың Алтай аймағына қарасты Буыршын ауданы, Егізтөбе ауылында электрик болып жұмыс істейтін Болатбек Қарымқанұлы ең кішкентай домбыра жасап, қазақтың атын тағы бір аспандатты. 29 жасар шебер жігіттің қолынан шыққан шынашақтай саз аспабы Гиннестің рекордтар кітабына еніп, 01-1201-09541 нөмірлі куәлікке ие болды. Ел шеті, жел өтінде жүрген қандастарымыз ұлт мұраларын ұлықтау үшін осыған дейін бір мезгілде 13 мың 288 адам «Қара жорға» биін билеп, 10 450 домбырашы күй тартып, миллиардтардың ішінен топ жарған еді. Сондай-ақ созсаң қолың, құшақтасаң құшағың жетпейтін, есік пен төрдей домбыра жасап, айды аспанға бір-ақ шығарғаны да белгілі. Енді міне, ең кішкентай қолөнер туындысымен талайларды тамсандырып, төрткүл дүниенің назарын төл мұрамызға аударып отыр. Бала күнінен екі қолы тыным тапп…

Ақпарат айдынында айтары анық «Айқын» газеті жаңа маусымда өз оқырмандарын бірталай жаңалығымен қуантқалы отыр. Ендігі жерде басылымның таңдаулы мақалалары интернет бетіндегі арнаулы сайтынан бөлек, әлеуметтік интернет парақшаларына да салынбақ. Осы мақсатта «Айқын» республикалық қоғамдық-саяси газеті «Facebook» желісінде ресми түрде өз аккаунтын ашып, тұрақты түрде жұмыс істеуге кірісті. Сондай-ақ Mail.ru желісі мен yvision.kz сайтына, Horde.kz блог-платформасына тіркеліп, ақпарат таратудың озық әрі жылдам түріне көшпек. Бұдан бөлек, алдағы уақытта www.aikyn.kz электронды нұсқасы жаңартылып, интернет кеңістіктегі таңдаулы сайттардың біріне айналады деп жоспарлануда. Дегенмен беттегі барлық мақалалардың толық нұсқасын тек қана «Айқын» газетінен оқи алатындықтарыңызды естеріңізге саламыз.…

Қазір бізде қағазбастылық қаптап кеткендей. Қайда барсаңыз да қағаз. Қаптаған қағаз. Не деген бітпейтін қағаз? Мектепке барсаңыз: мұғалім қағаздан бас алмайды. Жазу жағына келгенде Лев Толстойдың өзін он орап кететін мұғалімдер бар. Қағаз толтыру бүгінгі қазақ мектептерінің басты нысанасына айналғандай әсер аласыз. Ұстаздың ізденуіне, өз бетінше білімін жетілдіруіне уақыт қалмайды. Немесе ғылыми-зерттеу институттарына барыңыз: қағаздан көз ашпай қаласыз. Бір қағаздың үстіне бір қағаз. Толтырылып жатқан нәрсенің бәрі қағазда. Ғалымның қағаз толтырудан басқа жұмысы қалмағандай көрінеді. Қай мекемеге бас сұқсаңыз да қаптаған қағаздан басыңыз айналады. Бәрі де керек шығар. Әйтсе де компьютер неге керек? Жұмысты жеңілдетудің бір құралы сол емес пе еді? Компьютер өмірге кіргелі қағазбастылық од…

Менің бір жаман әдетім бар - киноларды ешқашан шыққан уақытында қарамаймын. Екі, үш, тіпті он жыл өткесін "шоланнан" тауып алып, мә, осы фильм жайлы естіп едім кезінде, қарайғойайыншы (?) деп ақыры соған жетемін. "127 сағат" деген киноны сөйтіп өткен жатыста қарадым. Бұл фильм тауда тұтылып қалған жігіт жайлы және бұл өмірде шын болған оқиға бойынша түсірілген. Енді фильмнің сюжетін айтпайақ қойяйын - қызығып қараймын десеңіз, рақатыңызды бұзбайақ қойяын. Бірақ бірнеше ойларымды жариялайын. Біріншіден, осындай қан төгіліп, қатты ауру, қиыншылық жайлы фильмдерді ұнатпайтынмын. Басымды бұрып, жеркеніп әрең қараймын немесе тиып тастаймын. Ал бұл киноны бастан аяғына дейін көзімді алмай қарадым. Адам баласының шыдамдылығына, үміттігіне, тапқырлығына таң қалдым. Әрине, сосын түні бойы өзімнің…