Мазмұнға өту

Жаңа

Берлиндегі Наурыз тойында садақ атудан сайыс өтті

Берлин. 2 сәуір. Baq.kz – 29 наурыз немістердің «Osternfest» мерекесінің демалысына орай Берлиндегі 30 қазақ отбасы Наурыз мерекесін тойлады. Кешіктіріліп ұйымдастырылған Наурыз тойы қала шетіндегі орманды саябақта өтті.

Жергілікті қазақ ағайындармен бірге Қазақстан және басқа елдерден келген қазақ студенттер қатысқан мерекелік іс-шара кезінде қазақ биі – Қаражоға биленіп, өнерлі жастар домбыраның құлағында ойнады. «Жершарының қай ендік, қай бойлығында жүргеніне қарамастан текті қазақтың ұрпағы табиғатпен етене екенін әйгілеп, орманды саябақта жиналды. Ұлыстың ұлы күнін кеш қарсы алған берлиндік ағайындар ет асып, бауырсақ пісіріп, қазақ ауылының думанды тойын көз алдыға елестетті. Кәрі құрлық төрінде қос ішектен күмбірлете күй төгіп, қазақ халық әндерін тамылжыта орындаған қазақ жастары думанды басқосуға жиналған үлкеннің жанарына жас алдырып, кішінің көңіл көркін ашты» деп өз тебіренісін жеткізген Қытайдан барып Берлин қаласында білімін жетілдіріп жатқан қандасымыз Қайрат Қайполлаұлы мерекелік кештің қазқтың садақ тарту өнерінен сайыс ұйымдастырғанын да жеткізді.

Шетелдегi қазақ диаспорасының ХХ ғасыр тарихындағы аса көрнектi тұлғасы, батыр Зұқа қажы Сәбитұлының шөбересі Орхан Тосұнның ұйымдастыруымен өткен садақ ату сайысы батыр қазақтың өр рухын көрсетіп қана қоймай, жастарға мергендіктің қыр-сырына үңілуіне үлкен мүмкіндік сыйлады. «Садақ ату – Орта жүз абызы Нұрмұхамбеттің ұрпағы, атақты Зұқа батырдың шөбересі Орхан Тосұн ағамыздың бос уақытында шұғылданатын ең үлкен өнері болып қана қоймай, ол Берлинде өткен моңғолдардың Надам тойында садақ ату өнерінен сайысқа түсіп, моңғол және басқа да шетелдік әріптестерін шаң қаптырған болатын. Сұрмерген ағамыздың үйінен жігіттің бес қаруын толық табуға болады. Осынау алып шаһарда жетелі жігіттің жетпіс өнерін әйгілеуге талпынған мерген ағамыздан жастар жағы үлкен өнеге алды. Бойларына қуаты кемімес рух жинады»,- дейді мерекелік іс-шараның басы-қасында жүрген азаматтардың бірі Қайрат Қайполлаұлы.
Наурыз кешінің соңында екі кезең бойынша өткен мергендік сайысының жеңімпаздары анықталып, оларға ұйымдастырушылар тарапынан сый-сыяпаттар берілді.

 


Майгүл СҰЛТАН

 
0
0
802

«Қазақ» газеті: «Соғыс һәм қымыз мәселесі»

Соғыс һәм қымыз мәселесі

Соғысқа қазақ үйі қолайлы болған соң, киіз үй алынды. Соғысқа қазақ аты төзімді болған соң, қазақы аттар алынды. Соғысқа қазақтың қымызы да керек болатын көрінеді. Соғысқа қымыздың не керегі барлығын «Р.Б.» газетасында М.К. деген біреу былай жазады:

Біздің Россияда көкірек аурулылар қай кезде де болса көп еді, енді соғыс уақытында, соғыстан кейінгі кезде де көкірек аурулылар бұрынғысынан көбейеді. Соғыстан қайтқан әскерлердің арасында көкірек аурулылар көп болатыны шүбәсіз. Көкірек ауруға қарсы қам қылу үшін соңғы кезде бүкіл Россиялық көкірек ауруымен алысатын қауым деген ашылды. Бірақ ол қауым ісіне қалалар, земстволар кіріспесе, халық арасына тамыр жайып тарала қоятын емес. Халыққа тарап тамыр жайған соң онан пайда аз болып тұр. Жайшылықта бұл іске көңіл қойып істеушілер кем болса да, енді соғысқа барып қайтқан әскерлердің қамы үшін бұ жағына ілтипат назар саларға тиіс. Бұл жұмысқа көп расход, көп күш керек, бірақ денсаулығы кеміп қайтқан аурудан айығып қатын-баласын асырарлық болғаны ол ем жұмысына шығатын расходтан жүз есе артық. Соғыстан көкірек ауру болып, яки басқа түрмен денсаулығынан айырылып қайтқан әскерлердің оңалуына керек зат қымыз һәм дала ауасы. Бұлар нағыз емнің барып тұрғаны екендігі даусыз. Соғыс бітіп, әскерлер жеріне қайтқанда оның ішінде қатын-баласын асырау түгіл, үй-ішіне масыл болып, аурулы қайтатындары болатынында шүбә жоқ. Олардың алдына еміміз даяр тұрғаны абзал болар. Олай ету үшін қалалар, земстволар күш қосып, көмектесіп, бірігіп іс қылулары тиіс.

Бұл қымызбен емдеу жұмысын қай жерде қалай реттеу жағына келсек, қай жерде туралы екі пікір болмаса керек. Қымызбен емдеу далада, көделі жайылым бар жерде боларға керек. Ол жерде сауатын биесі жеткілікті боларға тиіс. Аурулылар баруына, азық-түлік, керек-жарақ алдырып тұруға жолы қолайлы боларға керек. Нақ осы шарттардың бәріне тура келетін жер осы күнде даяр тұр. Әскерге әлгідей керегі болса, ол жердің ондай жұмысқа берілуі даусыз.

Бұл қалайша даяр тұрған жер деушілер болар. 1911 жылы Оренбургта көкірек ауруға қарсы қауымның председателі болып тұрғанымда сол қауымның билігіне қазыналық жерден жер беру туралы ізденген едім. Министерство тарапынан ол пікірімді бек ұнатып, 5 мың дестяина жер беретін болды. Ол жер бұл күнде участка болып кесіліп қауым билігіне алынды, бірақ қауым оны іске асырып әлі күнге шейін пайдалана алмай тұр. 5 мың десятина жер күні бүгінге шейін қарап тұр. Бұл участка Ташкент темір жолының бойында, Моғжар тауының ішінде, Оренбургқа жақын. Егерде сол участканы қымыз санаториясы үшін алуға керек қылса, Оренбургтағы көкірек аурумен алысатын қауым берер еді. Сөйтіп, қай жерде қымыз санаториясын ашамыз деп, дағдарарлық емес.

Қалай реттеу жағына келсек, менің ойымша, ол жағы да онша қиын болмасқа керек. Қазірінде сайлап, нағыз жайлы санатория салуға уақыт тар. Солай болған соң қолайлысы мынау: Көкірек аурулыларға қазақ үйлерін тігу, жылы шатырлар құру. Жай денсаулығынан айырылған, жүдеген адамдар үшін жұқа тақтай үйлер салу. Осылайша еткенде көкірек аурулылардың бір жерде жиылып жатпасына да жақсы болады дейді.

Бұл айтылған 5 мың десятина жер «Қазақты» оқушыларға мәлім, баяғы Бершүгір стансасындағы жер. Бұл жерді қазақ пайдасынан алғанда жолдан аттаңқырап алған. Оны қазақтар даулаймыз деп, ақырында ынтымағы бірікпей қойған. Сонымен бұл күнде ол жер көкірек аурумен алысатын қауымның иемденуінде. Ол жерді қазақ пайдасынан алғанмен қауымның күші жетпей, санатория салдырған жоқ. Соғысты жамылшылап, бұл жерді пайдаға асырып қалайық деген пікір сияқты көрінеді. Земство қолға алып, көмекші болса, бұл мақсұттарына жетуі де ықтимал.

Елден

1915 жыл, «Қазақ» газеті

________________________________________________________________________

«Алаш» айдарында жарияланған ұқсас мақалалар:

Есенғали Қасаболатов: «Қазақ жастарына»

Ахмет Байтұрсынов: «Аз уақытта көп білу жолының басы»

Уалиолла Халели: «Тіл сақтаушылық»

Ғұмар Қараш: «Тіл — әдебиет»

Мағжан Жұмабаев: «Дала. Қала.»

Әлихан Бөкейхан: «Ұят-ай»!

«Айқап» журналында әйел теңсіздігі мәселесі

«Айқап»: «Қазаққа алалық қайдан келді»?

Мұстафа Шоқайдың Әбубәкір Диваев туралы мақаласы

Л.Толстойдан: «Жұмыртқадай бидай»

Әлихан Бөкейхан: Дін таласы

«Қазақ» газетінде Наурыз мейрамы туралы материалдар

«Қазақ» газетінде Наурыз мейрамы тақырыбында

3
0
4665

Әскерге шақырылушылар апталығы өтті

Семейдің облыстық тарихи-өлкетану музейі, қалалық мәдениет сарайы, Семей қаласының қорғаныс істері жөніндегі басқармасының көмегімен «Шығыс» өңірлік қолбасшылығы 2013 жылдың 26-29 наурызында Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің қатарына көктемгі әскерге шақыруға арналған «Көктемгі әскерге шақырылушылар апталығы» атты іс-шара өткізді.
«Көктемгі әскерге шақырылушылар апталығы» атты іс-шара жастарды әскери-патриоттық рухта тәрбиелеу, Отан алдында әскери және азаматтық борышын өтеу сезімін қалыптастыру, жас ұрпақтың Отан қорғауға дайындығын тексеру мақсатында өткізіледі.

Бұл күндері Семейде әскерге шақырылушылар үшін облыстық тарихи-өлкетану музейінің Жауынгерлік және еңбек Даңқы бөліміне экскурсия ұйымдастырылды. Мұнда әскерге шақырылушылар Ұлы Отан соғысының ардагерлерімен, интернационалист-жауынгерлермен кездесті. Ардагерлер болашақ Отан қорғаушыларға ақ баталарын берді.
Аталған күндері әскерге шақырушылар Семей гарнизонының әскери бөлімдеріне барып, әскери қызметшілердің тұрмыстарымен, күнделікті тыныс-тіршіліктерімен танысып, әскери техникалардың және қару-жарақтың жаңа үлгілерімен танысты.
ҚР ҚМ Баспасөз қызметі

0
0
454

Шашлычная — Кәуптар??? (И смех, и грех)

Добрый день! Ляпы на казахском языке в столице нашей страны продолжаются, и это не очень меня радует...

Шашлычная - Кәуптар  →  правильно: Кәуапхана.
Ошибки: 1. в слове «кәуптар» пропущена буква «а»;
2. если хотели перевести как «кәуаптар», что подразумевает ассортимент шашлыков, то русское слово должно бы выглядеть как «шашлыки». Помимо орфографических  и грамматических ошибок, не соблюдена аутентика переводимого слова «шашлычная».
Оставляйте свои комментарии, может кто еще видел подобное. Остановим безграмотность!
1
0
633

«Көктем-2013»: әскерге шақыру науқаны басталды

Елімізде азаматтарды мерзімді әскери қызметке шақыру науқаны басталды. Биылғы көктемде Қарулы Күштерге, сондай-ақ өзге де әскерлер мен әскери құралымдарға 15 мың адамды шақыру жоспарланып отыр.

Шақыру әскерлерді аумақтық және аумақтан тыс жасақтау принципі бойынша жүзеге асады. Бұл дегеніміз, әскерге шақырылған жас сарбаз туған үйіне жақын жерде де және Қазақстанның басқа өңірінде де қызмет ете алады деген сөз.

Мерзімді әскери қызметке бірінші кезекте кейінге қалдыру құқығы жойылған немесе осыған дейін басқадай себептермен шақырылмай қалған ер азаматтар, сондай-ақ ҚР ҚМ әскери-техникалық мектептерінің түлектері шақырылатын болады. Сонымен қатар, жоғары арнаулы білімі бар азаматтар да шақырылуға жатады.
Шақырылушылардың жеке істерімен танысу барысында комиссия өкілдері олардың білімдеріне, мамандықтарына, отбасылық жағдайларына, дене және әскери дайындықтарына, моральдық-іскерлік сапасына барынша мән беретін болады.
Жас жігіттерді әскери қызметке іріктеу кезінде шақырылушыларды психологиялық тестілеуге айрықша маңыз беріледі. Арнайы тестілеудің нәтижелері шақырылушының психологиялық жағдайын шақыру пунктіне тіркелген күннен запасқа шығарылғанға дейін бақылауға толық мүмкіндік береді.
«Әскери қызмет және әскерилердің мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес мерзімді қызметтің мерзімі бір жылды құрайды. Олар тегін киім-кешекпен, азық-түлікпен және медициналық қамтамасыз етіледі.
Шақыру науқаны 2013 жылдың 30 маусымына дейін жалғасады.
ҚР ҚМ Баспасөз қызметі
0
0
503

Үш үміт, үш қауіп

Ресей, Қытай, Америка. Үміт бейбіт өмірде. Ресей мен Қазақстан арасында әлдеқандай соғыс өрті тұтануы неғайбыл. Себебі ОРТАҚ құндылықтарымыз көп. Ал, Қытай мен Америка біздің Ресеймен дастарханымыз бір болғандықтан, қолдарын созуға қауқары жоқ.
Қауіп те жоқ емес. Қазақ тілі орыстанып кетуі мүмкін. Әзірге бір ғана қақпа тұр арада. Ол тәуелсіздігіміз! Аллаһқа мың шүкір! Екінші қауіп халқымыз қытайланып кетуі мүмкін. Қазақстанда жүрген 350 мыңға жуық қытай мен 300 мыңдай бойдақ қазақ қыздары турасында ойлансақ. Алып қауіп Америкадан боп тұр. Түрлі фильмдер мен клиптер. Сорақысы музыкалары. Аллаһтан дұға етейік! Бейбіт заман, саналы ұрпақ сұрайық! Жеңіл сөзге үйір ойсыздардан сақ болайық!

Еркебұлан Ерлен

0
0
725

Итермей тұршы...

Қоғамдық көлік-мәдениет орны. Күніне кемінде төрт рет автобусқа отыратын болғандықтан болар, онда айтылатын барлық фразаларды жатқа соғатын болдым ;-). Автобус іші әдетте тыныш. Тек кондуктор аялдаманы хабарлап отырады. Әр хабарында екі адам түссе (егер түссе) орнына төрт адам мінеді. Қайтсін бәрі жұмысқа асығыс. Адам лық толғанда аяқ киіміңді көрудің өзі мұң болады. Өз кеудеңді көріп тұрсаң соған да рахмет! Осы сәттен бастап жолаушылардан маза кетеді де әр-әр жерден мынадай дауыстар естіле бастайды: "көзіңе қарасай!", "итермей тұршы!", "әрі тұршы!", "тоңқаймай тұршы!", "аяғым", "қолым", "қысылдым", "артын енді ашпа!", "ақшадан өлген бұлар!", "сексеуіл тиеп келе жатсың ба?", "мал тиеп келе жатсың ба?", "қазіргі жастар орын бермейді", "маған орын бересің ба, балам?", "сен ана жерден ұсташ, маған кедергі жасап тұрсың", "сен ыңғайсыз тұрып қалдың ше, я әрі, я бері тұршы", "анау өтірік ұйықтап отыр, мынау өтірік терезеге қарап отыр", "ұятсыз!", "көргенсіз!", "жүрсей!, жұмыстан қалдық " т.т. Ал өз кезегінде кондукторлар: "Жастар үлкендерге орын берейік!", "я. Өлдім ақшадан", "ұнамаса таксиге мін", "кешіксең ерте шықпайсың ба?", "Апа бәрі жұмысқа асығып бара жатыр, мен мін деп қинап жатқам жоқ", "түсетіндер жақындай берсін", (жүргізуге қарап) "артта 18 келе жатыр, басыңқырап отыр", "апа, біз уақытпен келе жатырмыз, асықсаң түсіп қал".

Еркебұлан Ерлен

0
2
1580

Америкалық жолды таңдау қажет

Қайдан туған қызығушылық?

 

Жасым жиырма жетіде. Мектепте ағылшын тілі пәнін әупірімдеп бітірдім. Бағам толық 3 деуге тұратын шығар. Тіпті «а», «an», «the» артикльдерінің қолдану орнын да ұқпай кеттім. Ал мектеп бітіргелі он жыл өтті. Неліктен соңғы кездері менің ағылшын тіліне деген қызуғушылығым артып жүр? Қызмет бабымда талап етіп жатқан ешкім жоқ. Жан-жағым толы қазақ. Ағылшынша сөйлеп жүрген бірі жоқ. Бірақ, ағылшын тілі туралы сөз бола қалса, бәрі бір ауыздан «соны үйрену керек еді»,-деседі. Яғни бәрінің де таласы бар. Бұл неткен күш?

 

Шекспирге дейін...

 

XV-XVI-шы ғасырға дейін тіпті ағылшындардың өзі бұл тілде сөйлемеген көрінеді. Ұлыбританияның мемлекеттік тілі французша болса, ағылшын тілінде тек кедейлер, қарақшылар, шаруалар ғана өзара сөйлескен екен. Ол замандарда французшасы аздар өздерін қор санаған. Тарихтан Ресейдің де француз мәдениетіне қалай еліктегендерін білетін боларсыздар. Бастарына бұйра парик киіп, французша «ғ»-латып талайлары тіл сындырған еді. Сөйткен ағылшындардың бағы қалай ашылды дегенге тоқталсақ.

 

Ағылшын тілінің бағын ашқан кім?

 

Жиырмасыншы ғасырдың орта шенінде тұтас Еуропа мен Кеңес үкіметі соғыстан етек-жеңін жия алмай жатқанда АҚШ державасы әлемдік аренаның серкесіне айналып шыға келді. Америкалық бизнесті былай қойғанда Голливуд киноиндустриясы бұрын соңды болмаған күшке еніп, атышулы фильмдер шығара бастады. Ондағы арнайы эффектілер (спецэффекты), түрлі трюктер кез-келген жастағы кісінің таңдайын қақтырды. Түрлі кинокейіпкерлер жасөспірімдердің кумиріне айналды. Керқұла атты Кендебай мен Алпамыс, Ертөстіктер Рэмбо, Терминатор, Чак Норрис, Жан Клод Ван Дамменің жанында ешкім болмай қалды. Халықтың қызығушылығы артқаны соншалық, актерлардың жеке өмірбаянына үңіліп, солармен бірге тыныстап кетті.

Екінші кезекте, әрине, музыка тұрған болатын. Сөзі түсініксіз болса да, ағылшын тілінде шырқалған әрбір ән жастарды елітіп әкетті. Бара-бара қазақ тіліндегі әндерді тоқсаныншы жылдардың соңында тығылып жүріп тыңдайтын болдық. Қазақша ән тыңдау артта қалғандықтың белгісіндей еді.

Жаһандану белең алған сайын ағылшын тілі ақпараттың тіліне айналды. Қазіргі таңда журналистика мамандығын алу үшін төртінші пән ретінде ағылшын тілінің міндеттелуі осының бұлтармас айғағы.

       

Біздің тіл неге жарамсыз?

 

Біріншіден, қазақтардың өзі ана тілінде сөйлеуді аса қажет деп түсінбейді. Қазаққа қажетсіз тілді өзгелер қайтсін?! Өзге ұлттарға келер болсақ: «қазақ тілі үйренуге өте қиын»,-дегенді алға тартады. Қалайша дейсіз ғой. Қазақта «Ң», «Ғ» тәрізді дыбысталуы қиын әріптер бар екен. Солай дей тұра сол өзге ұлттар ағылшын тілін қазақшадан жақсы сөйлейді және аудармашы боп жүргендері қаншама. Ойлап қараңыз, қай тіл ауыр? Мәселен, еуропалық бірқатар тілдерде етістіктің бірнеше түрлері кездеседі. Ағылшынның өзінде екі түрлі етістіктер бар. Дұрыс және бұрыс. Түсініп отырған боларсыздар. Ал қазақ тілінде етістіктер қандай да бір топқа бөлінбейді. Өзге тілдерде қиындық тудыратын артикльдер қазақ тілінде мүлдем жоқ. Сондағы қиыншылық «Ғ»-ға келіп тірелсе, француздарда «Р» әрпі жоқ қой. «Париж» Париж емес, тиісінше «Пағиж». Ағылшынның «sing» сөзі «синг» емес, «сиҢ». Ал, не дейсіз?

 

Нетпек керек?

 

Тіл үйретуде қандай да бір күш қолдану не мәжбүрлеу адамгершілікке жат нәрсе. Бізге америкалық жолды таңдау қажет. Біздің әншілердің (қазақ тіліндегі) әнін өзге ұлттар сүйіп тыңдауы қажет. Және оның не жайында орындалып жатқанын білуге деген құмарлықтарын ояту керек. Мәселен «ОРДА» тобын көп кісілер жек көретін шығар. Жоқ! Олай етпеу керек. Талай кәрістер солардың әндерінің «сөзін аударып берші?»,-деген өтініштерін естідім. Орда тобының музыкаларын ұялы телефондарына басып алып, билеп жүрген қаншама өзге ұлттарды кезіктірдім. Керек десеңіз, түсінбесе де сөзіне еріп, қайталап айтып жүргендері қаншама.

Енді, фильмдерге тоқталайық. Қызылорда қаласында сонау жылдары «Көшпенділер» фильмі алғаш қазақ тілінде кинотеатрларда көрсетіле бастады. Өзге ұлттар да жиналды. Ешкімнің аузынан «өй, мынау қазақша ғой»,-деген сөз шықпады. Қызықты. Көрді. Кетті. Іштей ой түйді. Қазақ фильмдері де көруге тұрарлық екенін сезінді. Бренд деген түсінік қалыптасу қажет. Мәселен, ағылшын тілі дегенде ойға биік үйлер, заулаған жаңа көліктер, яхталар, үшақтар, сапырылысқан адамдар, Дисней Лэнд, екі қабатты қызыл автобус, Биг Бен, кеме жүзген өзендер түседі.

Қазаққа тән неміз бар? Аянып қалмауымыз қажет. «Мұрныңа кофенің иісі келмейінше, италиян тілін үйренемін деу әурешілік»,-деген тіркестер бар. Қиял мен арман жоқ жерде ұмтылыс та болмайды. Ал ұмтылыс деген түрлі облыс орталықтарында адам төзгісіз, көңілсіз кітаптармен, жалықтырмалы курстар ашу емес. Бұлай дейтінім жасандылықтан ешнәрсе шықпайтынын ұқтым. Жұмыс бабымен бір үлкен мекемеге барып тұрамын. Ол жақта әрбір бейсенбі қазақ тілін үйренуге арналған күн. Бірақ, қазақ тілінде сөйлеген бір орысты көрмедім. ««Көше» деген сөзді ғана түсініп отырмын, әрі қарай не деген?»,-деді бір күні бір қызметкер анықтаманы оқып отырып. Аударып беруіме тура келді.

Оқуға келген өзге ұлт өкілдері қазақтың керемет ұлт екенін сезінуі қажет. «Олардың мотивациясы неден қуат алуы қажет?»,- деген сұраққа жауап іздейік. Бәлкім, жаңа піскен бауырсақтың иісі мен қымыз дәмін татып отырып, қазақ тілінде шүйіркелесуге қызығушылықтарын арттыру керек шығар?

Еркебұлан Ерлен

0
0
715

Несібеміз – несие, жетісеміз несіне?

Несие келін. Жиырма бірінші ғасырға дейін қазақтар тойдың барлық іс-шараларын шаңырақта атқарған болса, қазір тек ресторандарда тойлайтын болды. Несие алудың қарқын алғаны соншалық, той күнін белгілеуде дүйсенбі мен сейсенбі жексенбіден кем түсіп тұрған жоқ. Осыған орай қалаларда ресторан құрылыстары да қыза түсті. Әр тойшының шама шарқын қай ресторанда той өткізуінен біле беріңіз. Әй, бірақ қазір байдың тойынан кедейдің тойын ажырату тіптен қиын боп кетті-ау. Қоянды қамыс, қазақты бәсеке өлтіретін заман туды ғой. Күндестігі күштінің, несиесі де күшті.

 

Ақшаның буы соншалық (несиеден алынған) кейбір әпкелеріміз ыдыс-аяқ жууды, түрлі салаттар даярлауды, тамақ пісіретіндерді жалдамалы қолға істетуге көшті. Бұл өз кезегінде келіндер арасындағы ауызбірлікке соққы болмас па екен? Уақыт өте келе келінді-абысындар бір-біріне деген жанашырлықтан алшақтап:, «Көмектесу дегенді қайдан шығардыңдар? Жалдасын да істетсін»,-дейтін шығар, бәлкім.

 

Несие көлік. Егер Кеңес үкіметі тұсында волганы тек мемлекеттік қызметкерлер мінген болса, қазір тек қана құрылыс материалдарын сататын ашық базарларда жүк таситын таксистер мінетін болды. Ол тұстарда волга тұрмақ, жигулидің өзін қалтасында ақшасы бола тұра, сатып алуға халық қорқатын. Көлік мінгендер міндетті түрде тексерілетін. Қалай және қай ақшасына алғаны туралы. Енді заман басқа. Кісі өлтіріп алдың ба, мемлекетті тонап алдың ба ешкімнің сенде шаруасы жоқ. Жигули тұрмақ, ұшақ мінсең де. Әрине, халыққа қысымның болмағаны да дұрыс.

«Пәленше баласына көлік әперіпті, біздің одан неміз кем»?,- деп, жеке куәлігіміз бен СТН-інімізді қолтықтап, банктен бір-ақ шығатын болдық. Алаған қол, береген. Аларда тегін алғандай боламыз дағыны, қайтарарда көзімізден сорамыз ағып күңкілдейміз. «Бәле болды»,- дейміз, «бәле тіледік басымызға»,- демейміз.

 

Несиеге көлік алып, қаншама жастар қайғылы жағдайға ұшырап жатыр. Сансыз көлік апаттары осыған куә.

 

Несие баспана. Қазақстан жер көлемі жөнінен әлемде тоғызыншы орынды алса, халқының тығыздығы жөнінен 195 мемлекеттің ішінен 185-ші орынды алады екен. Яғни 1 км2 жерге тиесілі адам саны  6,2-ні құрайды. Аспаннан киіз жауса да, кедей ұлтараққа жарымайды деген.

Пақыр жердің өзі орташа есеппен Қызылорданың өзінде 70 мың долларды құрап отыр. Мұндай бағадағы жерді сатып алу үшін 87500 теңге айлығы бар адам, ішпей жемей 10 жыл (толық 12 ай) жұмыс істеу керек екен. Тағы да еске салайын: ішпей-жемей, тойға бармай, ағайынмен араласпай. Жер болса да берілмейді. Әрбір қазақстандық он сотық жерді тегін алу құқығы бар. Бірақ, жер ресурстары басқармасы: «Барлық коммуникациялар (су құбыры, газ, жол, телефон) жүргізілмейінше ешкімге жер берілмейді»,-дейді. Мәселен өзім туып өскен жерімді айтайын. Біздің көшеде жол, газ, су, телефон 2005 жылға дейін болған емес. Көше тұрғындары қала әкіміне қайта-қайта арыз жазып, жүгіріп жүріп әзер қол жеткіздік аталмыш коммуникацияларға. Енді ойланыңыз! Үй салынбаған жерге кім жағдай жасасын? Жыламаған балаға емшек қайдан болсын? Сіз үйсіз далаға жол тартып, оны асфальттап, электр бағаналарын тартып жатқандарды көрдіңіз бе?

Тағы да тығырық! Жерді алу тоқталса, жалдамалы пәтерде жастар қашанғы тентіремек? «Айына әркімге елу мың төлегенше, неге ипотекаға үй алмаймын?»,-дейтіні анық ғой пенденің. Ол анық! Тағы да ұрынамыз несиеге.

Қазір газет беттерінде сауданың жаңа түрі пайда болды. Осыдан бірнеше жыл бұрын жер алу кезегіне тұрып қойғандар, өз кезектерін саудалауда. Жерін емес, жер алуға берген арызын. Және сіз ойлаған анау-мынау ақшаға емес.

 

Баспана салуға несие алған кісі құрылысқа қажетті материалдық шығындармен қоса, жалдамалы жұмысшыларға кететін қосалқы қаржыны да есепке алары ақиқат. Осындай әрекеттер ауыл арасындағы достық пен ағайындықтың белгісі боп келе жатқан «асар» деген түсінікті жақын арада құлататын түрі бар. «Несие алсын да, салдыртсын!»,-сөйлемі болашақта көмекке шақырылған әрбір ер азаматтардың жауабы болатын шығар. Таң қалмаңыз!

 

Еркебұлан Ерлен

 
1
3
1455

І тоқсан есебі

Тасқала аудандық орталықтандырылған кітапханалар жүйесі бойынша

2013 жылдың І-тоқсаныныда атқарған жұмыстарынан хабарлама.

ОКЖ бойынша 2012 жылы атқарған жұмыстар сарапталып, қорытындыланды. Қаңтар айында барлық кітапханаларда оқырмандарды қайта тіркеу жұмыстары жүргізілді.

Кітапханаларда Елбасының Жолдауын насихаттайтын тұрақты кітап көрмелері жарық көрді. Аудандық кітапханада  Елбасының «Қазақстанның әлеуметтік жаңғыртылуы: Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам» атты бағдарламсына орай еңбек адамдарын дәріптеу мақсатында ауылдағы кәсіпкерлермен № 20 кәсіптік колледж студенттері кездесіп, пікір алмасты.

Кәсіпкерлер өз істерінің даму барысымен таныстырып, болашақ маман иелерін еңбекке шақырды.  Сондай-ақ   «Қазақстанның әлеуметтік жаңғыртылуы: Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғымына қарай 20 қадам» атты бағдарламасын баяндайтын бейне  үзіктер көрсетіліп, еңбек адамдары дәріптелді. «Шағын және орта бизнес-ауылда» атты кітап көрмесі ұйымдастырылып, оған шолу жүргізілді. Осындай іс-шара Оян, ІІ-Шежін ауылдық кітапханаларында жалғасын тапты.

Аудандық балалар кітапханасында отбасылық оқуға арналған «Ата-аналар сіздер үшін», «Балалармен бірге оқимыз» атты кітап көрмелері шығарылды. Сондай-ақ  «Қауіпсіз Интернет» апталығы шеңберінде облыстық Х.Есенжанов атныдағы кітапхана мен Тасқала аудандық балалар кітапханасының оқырмандары «Балалар, компьютер және ғаламтор» атты On-Iine конференциясын өткізіп, пікір алмасты.

ІІ-Шежін ауылдық кітапханасында балалар жазушысы Е.Өтетілеуовтың 85 жылдығына арналған «Балажан ақын» атты тақырыптық кеш өткізіліп, ақынның шығармашылығына шолу жүргізілді. Барлық  кітапханаларда

А.Байтұрсыновтың 140 жылдығына арналған кітап көрмелері мен тақырыптық сағаттар өткізілді.

Аудандық кітапханада Сталинград шайқасының 70 жылдығына арналған кеш өткізілді. Кеш барысында ардагерлердің естеліктері тыңдалып, бейне фильм көрсетілді.

Балалар кітапханасының филиалында  «Бала Мұхтар» атты ауызша журнал өткізіліп, М.Әуезовтың балалық шағы туралы баяндалды. Атамекен ауылдық кітапханасында «Ауғандағы алау жылдар ұмытылмайды» атты тақырыптық сағат өткізілсе, Оян ауылдық кітапханасында «Құрманғазы күйлері-қазақтың шежіресі» атты сазды кеш ұйымдастырылды. Аудандық кітапханада «Фристайл» үйірмесінің мүшелерімен «Иманға жүгін ей пенде» атты шара өткізілді. Шараға аудандық мешіттің имамы А.Ибрашев қатысып,  жастарға имандылыққа шақырды.

6 наурыз күні аудандық балалар кітапханасында «Ана сен бақыттысың» атты мәнерлеп оқу байқауы өткізілді. Байқауға аудандық білім бөлімінің әдіскері М.Ә.Нұрмақова, аудандық ішкі саясат бөлімінің бастығы А.С.Дүйсенова және «Намыс» ЖҚБ–нің өкілі А.Сапаров пен ОКЖ директоры М.Нарыковтар қатысты.

Байқау екі кезеңнен тұрды. І-кезеңде анаға арналған ақын жазушылардың өлеңдері оқылса, ІІ-кезеңде өздері ана тақырыбына арнап шығарған  туындыларын жатқа мәнерлеп оқып берді. Байқаудың  қорытындысы бойынша  І-ші жүлделі орынды «Саулет» мектеп лицейінің 9 сынып оқушысы А.Амангелдиева, ІІ-ші орынды Ы. Алтынсарин атындағы мектептің 7-сынып оқушысы А. Сериков пен Қ.И.Сатбаев орта мектебінің 6-сынып оқушысы О.Жасанғалиевалар өзара бөлісті. ІІІ-орынды Ы. Алтынсарин атындағы орта мектебінің 7-сынып оқушысы Г. Бадировамен  «Саулет» мектеп лицейінің 10-сынып оқушысы А. Хабеновалар иеленді. Барлық жеңімпаздарға «Намыс» ЖҚБ-нің  атынан алғыс хаттар мен сыйлықтар табыс етілді.

8 наурыз мерекесі қарсаңында аудандық кітапханада «Сыр сұхбат» кездесу кеші өткізілді. Бұл кештің қонағы  аудан әкімінің орынбасары Л.Жұбанышқалиева болды.  Балалар сұхбат барысында сан түрлі тосын сұрақтар қойып, кейіпкеріміздің шынайы болмысын ашуға тырысты. Өз кезегінде Люция Әсетқызы тапсырмалардан тартынбай, әуелетіп ән шырқап, ақ қағазға сурет салды.  Шара соңында психолог маман сұхбат кейіпкерінің сауалдарға жауап беруін, салған суретін талдап мінездеме берді.

Барлық кітапханаларда Наурыз мерекесіне арналған іс-шаралар өткізіліп, кітап көрмелері ұйымдастырылды. Махамбет оқулары Кітап беру пункттеріне /қариялар үйі, көзі нашар көретін мүгедектер/ кітап жеткізу. Барлық кітапханаларда кітап қорларымен жұмыс жүргізіліп, мазмұны ескірген, тозығы жеткен кітаптар сұрыпталып, қордан шығару үшін тізімдері жасақталуда.

 
0
0
2409