Тікелей эфир

«Қазақ» газетінде Наурыз мейрамы тақырыбында

Наурыз мейрамының жуықтауы тақырыпты

Март келді. Табиғат қыстан шығады. Ызғарлы суық бәсеңдейді. Әуеге бір орташылық, жанға бір кеңдік келеді. Күншығыс халқының сүйкімді жанын майдалығымен сипаған әдемі күндер, жан-жануар, шөптерге жан беретін ауа мен сәулелер һәм нұрлар келеді. Күншығыс мұсылмандарының, әсіресе, Кавказ арты мұсылмандарының ардақты игі мейрамы наурыз жуықтады.

Наурыз. Атынан да белгілі жаңа күн. Бірақ бұл марттың тоғызы біз үшін шынымен жаңа күн болып жетер ме?

Қорқынышты соғыстың қанды уақиғалары, ұлт арпалысуының жексұрын кейістері табиғаттың ең әдемі бір күнін мейрамға арнаған біздің әлемге де аз бәле, аз қайғы келтірген жоқ.

Сорлы діндестеріміздің, шабылған бауырларымыздың Кәріс һәм Ардаһан тауларында көрген кейістік бейнеткері, әттең олардың көрген кейістік бейнеттерін, душар болған сорлылықтарын мүмкін болса еді, барлық анықтамаларымен кестелеп келістіре алсақ, сонда газетамызды оқушылар мейрамға емес, қара киіп қайғыға түсер еді. Құр жалғыз қайғырудан не шығады? Бастан-аяқ  дерегі мағлұм болмаса да еміс-еміс бізге келген хабарлардан аңғарамыз, Түркия шекарасында соғыс майданы болған жерлердің мұсылмандары бәлеге душар болған. Еркектер туралған, әйелдер бет-бетімен қайда болса сонда қашқан, бала-шағалар тау-тас арасына бытырап кеткен, қысқасы бұлардың тұрағы күл талқан болған.

Сорлылыққа душар болған жерлерден жан-жаққа босқан сорлылар сондай халге келген, суыққа қарсы тұру түгіл, әйелдердің басында жаулықтары да жоқ. Қашқындар аш, жалаңаш, ділгер. Ділгерлік шарасынан асқан. Бұл ділгерліктерді атқару үшін мейірімді көңілділік, онан соң мол жәрдем керек. Бұл күнге шейін жамиғат, қайыр арқылы жиылған жәрдем ақша бар болғаны 25 мың шамасында. Сарықамыстан Кірбылай аға бала Қылиев пен доктор Мұхамет Риза аға Өкиев және бұларының телеграмм арқылы сұрауларына қарағанда олардың сұрағанын жіберу үшін кемінде он бір мың сом ақша шығару тиіс. Басқа жерлердің ділгерлері Сарықамыстікінен көп артық. Бұл жерлердегі ділгерліктерді атқару үшін мыңдар емес, жүз мыңдар керек.

Жұртымызға сенеміз, бұл ділгерліктің атқарылуы үшін қолынан келгенін аямас. Көріп тұрмыз, Россиядағы мұсылмандар арасында Кавказдағы сорлылық хабарлары бір жанашырлық туғызған. Бұл жанарышлықтан пайдалана білу, бір пайда шығару керек. Мінеки, жуырда мейрам келеді. Білеміз, көп кісі осы күннен-ақ мейрам қамын жеп жатса керек. Бірақ мынау ескерілсін. Адамшылық, мұсылмандық һәм ағайындықты сезіп, бауырмалдық қызуымен жанданған бір кісі мұндай қанды жылда, ұлтының, отандасының басына мың түрлі бәле келген бір заманда қалайша шат көңілмен мейрам  алсын.

Мейрам – ұлттың жеке-жеке болған мүшелерін біріктіріп бір денедей қылып қосатын бір дәнекер. Мейрам болған соң тірі бір ұлт бір адам секілді дайын бір сезімге ие болу керек. Наурыз мейрамы да мұндай мейрамдардың біреуі. Бұл күнді мөлшерлі бір ауданға алсақ, барлық Кавказ арты өзін бір адамдай көріп барлығы сүйінер, қуанар, табиғатқа қарсы жымыяр, бірақ Кавказ арты бұрынғыдай бұл мейрамда да сүйінер ме?

Әрине, қалай сүйіне аламыз бұ күнгі күнде мыңдаған мұсылманның айдалада сорлы болып тентіреп жүргенін естіп отырмыз. Өзінің ардақтаған балаларын қасына жиып мейрам үстелінің айналасында көңілі шат болып отырған бір үйдің іші көп арасы керек жер емес шабылған талай үйдің ішін ұмыта алар ма? Былтырғы наурыз мейрамында қуанышы қойнына сыймай өз жайында отырып, бала-шағасымен күліп ойнап оразасын үйлерінде ашқан бір қатын биыл жетім қалған балаларына, «апа, қарным ашты» деп мұңайып тұрған қозыларына қарап екі көзінен жасы ағып мөлиіп паналауға бір қуыс, жылынуға бір киім, жеуге бір сынық нан таба алмай сандалып жүргенін естен шығарып жібере алар ма? Көңілінде мұсылман иманы, түрік қаны болған кісі балаларына мейрам киім кидіргенде арқасындағы жүгін жеңілдету үшін жас балаларын омбы қардың ортасына тірілей көміп, «Құдайға тапсырдым, қозым», деп бетінен бір сүйіп қашқан қояндай сорлаған қашқындарды ескермес пе?

Жарайды, мұнан кесірлі болып келген бір мейрамды қоя тұрайық. Биылғы мейрамымыз ың-шыңсыз өтсін. Бұ биылғы мейрам сыртқы өтірік алабажақ безектерден құралақан болсын. Немізге жетісіп мейрам қыламыз. Оның орнына бұ мейрамымыз ішкі шын безекпен әдеміленсін. Сорлы болған бауырларымызға жәрдем қылумен.

Айтайын деп келе жатқаным, ей бауырлар, биылғы мейрамға ұстайтын ақшаңызды соғыста шабылып қалған мұсылмандар үшін беріңіз. Беріңіз де біліңіз түрлі астар, тәтті жемістер үшін беретін бұл пұлдарыңыз қатқан нан түгіл, арпа кебегін таппай жүрген аштарды тойғызбақшы. Бір ақын талған бір жүректі тірілтуді мың қажеттен артық көрген екен. Рас, пәлеге душар болған бір сорлы қашқынды киіндіріп, тойындыру мың мейрамнан артық. Сыбайласының науқасын көргендерге салынып өз кәйпін бұзбаған кісілер білу керек, олардың кәйпі де тез бұзыла білер.

Діндестерінің жылаған көздеріне жаны ашымаған кісілер, өз көздерінің мықты болуына тіпті иланбасын.

Шаттық мейрам күндерінде бәлеге душар болған кейіс бейнеткер тап болғандарын ұмытқан бір ұлт, анық білсін, түпкілікті бір мейрам жүзін көруден бос қалар.
Анық бір наурыз еліміздің салтынан болса, биылғы наурызға ұстайтын ақшамызды Кәріс һәм Ардаһан соғысында шабылғандарға берейік.

Шын бір мұсылман, мейрамды бір адам үшін бұл ең салтанатты мейрамның беретін қызығынан мың есе артық бір рухани қызық берер.

М.А.Расул Заде, «Ықпал». Тәржімә еттім Ж.Жәнібеков.

Қазақ, 1915, №110, 9 март

________________________________________________________________________

«Алаш» айдарында жарияланған ұқсас мақалалар:

Есенғали Қасаболатов: «Қазақ жастарына»

Ахмет Байтұрсынов: «Аз уақытта көп білу жолының басы»

Уалиолла Халели: «Тіл сақтаушылық»

Ғұмар Қараш: «Тіл — әдебиет»

Мағжан Жұмабаев: «Дала. Қала.»

Әлихан Бөкейхан: «Ұят-ай»!

«Айқап» журналында әйел теңсіздігі мәселесі

«Айқап»: «Қазаққа алалық қайдан келді»?

Мұстафа Шоқайдың Әбубәкір Диваев туралы мақаласы

Л.Толстойдан: «Жұмыртқадай бидай»

 

Әлихан Бөкейхан: Дін таласы

Алия Arsik
19 наурыз 2013, 10:55
2368

Загрузка...
Loading...

Пікірлер

Qaseke
1
0
осы қазіргі қазақтар жаңа жылды қақаған қыстың ортасында тойлағанды қашан қояды екен? шындыққа келсек, Наурыз қысқы жаңа жылға қарағанда бәсеңірек тойлатылады бізде..
наурыз мейрамы құтты болсын
Arhun
0
0
Кйіз үйді көрсем үшды моделін жасағанға қолым қышып тұрады... ))
Shpak
0
0
Расулзаде Мамед Эмин Гаджи Молла Алекпер оглы, 1884 жылы, 31 қантарда, Новханы уезді, Бакы губерниясында дуниеге келді.
Әзербайжан саясаткері, Мусават (Теңдік) партиясының басшы, Ачыг Сёз (Ашық сөз) газетасының бас редакторы...
Ықпал (Иқпал) деген сөз әзербайжан тіліңде жоқ
Сіздің пікіріңіз қазақтарға, қазақ наурыз мейрамына қандай қатынасы, өзара-байланыс бар?
Әзербайжандар қазақтарды Науруз тойлауға үйретті ма?

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

Юрист, пришедший в школу учителем по зову души, о главной проблеме системы образования

Юрист, пришедший в школу учителем по зову души, о главной проблеме системы образования

Алматинский учитель поставил диагноз системе, частью которой является образование. Будучи успешным юристом, имевший степень МВА, он вдруг развернул траекторию своей карьеры, став обычным школьным...
Zhumanova
22 сент. 2017 / 16:26
  • 7054
  • 12
«Это будут твои большие похороны». Гуф высказался о Скриптоните и Басте

«Это будут твои большие похороны». Гуф высказался о Скриптоните и Басте

Досталось и Скриптониту, который ранее опубликовал запись, о том, что больше не будет сниматься в клипе Гуфа и Тимати. "Я тебя ни о чем больше не попрошу, казах ты мой дорогой" - высказался рэпер.
tala03
21 сент. 2017 / 15:48
  • 3885
  • 12
Почему депутат Божко хочет ограничить приток сельской молодёжи в города?

Почему депутат Божко хочет ограничить приток сельской молодёжи в города?

Вице-спикер Мажилиса Владимир Божко остановился на некоторых деталях известного конфликта в Астане возле строящегося «Абу Даби Плаза», затронув проблему «многочисленной сельской молодёжи»...
openqazaqstan
19 сент. 2017 / 13:16
  • 2746
  • 64
«Моя депрессия длилась больше двух лет». История о том, как я была готова сдаться

«Моя депрессия длилась больше двух лет». История о том, как я была готова сдаться

По данным статистики 2017 года Казахстан занимает 4 место по самоубийствам. Говорить об этом - социальное табу. Мы игнорируем разговоры о депрессиях. Потому что нам страшно.
goribaldi
18 сент. 2017 / 15:45
  • 2711
  • 91
«Папина принцесса» или «обезьяна с гранатой»? Случай в бассейне

«Папина принцесса» или «обезьяна с гранатой»? Случай в бассейне

Мужчины спокойно подчиняются логичным правилам, большинство женщин пытаются выторговать себе особые условия. Я убеждалась в этом много раз.
ValentinaVladimirska
18 сент. 2017 / 14:25
  • 2190
  • 35
Лайфхаки для путешественников. Как я не заплатила ни цента за проживание в Испании

Лайфхаки для путешественников. Как я не заплатила ни цента за проживание в Испании

Бесплатное проживание и завтрак в Испании, как прокачать иностранный язык и где поймать бесплатные ништяки в Европе. Если вы backpacker, который пересекает границу разных стран каждую неделю -...
dianaobyrne
18 сент. 2017 / 12:16
  • 2745
  • 1
Мой опыт вегетарианства: «Я ела овощи, и сама стала как овощ»

Мой опыт вегетарианства: «Я ела овощи, и сама стала как овощ»

Три года назад начитавшись-наслушавшись кое-каких знаменитых людей, я решила завязать  с абсолютно любым мясом. Как же возмущались все мои близкие, это надо было видеть, но я была непреклонна.
Bonittta
18 сент. 2017 / 14:33
  • 2124
  • 33
Путешественник был шокирован полицейским беспределом в Казахстане

Путешественник был шокирован полицейским беспределом в Казахстане

Полицейский беспредел в Казахстане осудил российский блогер и путешественник Евгений Золотухин. На своей странице он рассказал, как встретился с казахстанскими полицейскими, и как они оставили не...
tala03
18 сент. 2017 / 16:58
  • 1897
  • 13
Одним уникальным садом в столице станет больше – Корейский сад в Астане

Одним уникальным садом в столице станет больше – Корейский сад в Астане

27 сентября откроет свои двери уникальное место в Астане –  Корейский сад. Подобных общедоступных мест нет в Астане. Это видно по дизайну парка, который был разработан в Южной Корее.
iamYerlan
18 сент. 2017 / 0:51
  • 1928
  • 7