Тікелей эфир

Алматы көшелері: Айтжан Түркебаев

Кезекті материалда 1924-1927 жылдар аралығында қаламыздың басшысы, бас идеологы, бас құрылысшысы болған Айтжан Түркебаевтің құрметіне аталған көшеге саяхаттаймыз.

Айтжан Түркебаев көшесі Алмалы және Бостандық аудандарында, Евгений Брусиловский мен Тұрғыт Озал көшелерінің аралығында орналасқан. Көше Райымбек батыр даңғылынан басталып, Жандосов көшесіне дейін созылып жатыр. Ол Артем, Дүйсенов, Төле би, Васнецов, Қарасай батыр, Құлымбетов, Шәкәрім, Есенжанов, Абай, Мыңбаев, Сәтбаев көшелерін қиып өтеді. Көше 1956 жылға дейін 1-Қызыл әскер, 1978 жылға дейін Трудовая деп аталған. Көшенің жалпы ұзындығы - 3900 метр.

Бүгінгі күні бұл көшенің бойында:

Айтжан Түркебаев 1900 жылы Алматы облысы, Кеген ауданы, Саты селосында қарапайым шаруа отбасында дүниеге келген. 1913-1914 жылдары Қарақол (қазіргі Пржевальск) қаласындағы орыс-қырғыз училищесiнде, 1915-1917 жылдары Қапалдағы ауылшаруашылық училищесiнде бiлiм алған.

Азамат соғысы жылдары (1918-1920) Жаркент уездiк әскери революциялық комитетiнiң төрағасы атанып, оның отряды Тасқарасу шатқалында ақ казактарды талқандайды. 1920-1922 жылдар аралығында милиция бөлімі бастығы, уездік комитеттің өкілі, Жаркент уездік комитетінің бюро мүшесі, уездік комитеттің үгіт-насихат бөлімінің меңгерушісі және РК(б)П Алматы уездік комитетінің жауапты хатшысы болып қызмет атқарады. 1922-1923 жылдары атаман Анненковтың бандысын жоюға да белсендi түрде қатысқан.

1923-1924 жылдар аралығында  БК(б)П Талдықорған уездiк комитетiнiң жауапты хатшысы болған және осы жылдары Мәскеулік уездік хатшылар курсын тәмамдаған.

1924 жылдан бастап 1927 жылға дейін Айтжан Түркебаев Алматы қалалық комитетiнiң жауапты хатшысы қызметiн атқарды. Небәрі 24 жасында қала басқарған Айтжан өзінің қызмет жылдарында Алматыға үлкен өзгерістер алып келеді. Ең басты өзгеріс - ел астанасын Қызылордадан Алматы қаласына көшіруге зор үлесін қосты. Қаламыздағы еңселі құрылыс нысандары да дәл осы уақытта салына бастаған. Сондай-ақ 1926 жылдың 3 желтоқсанында Еңбек және Қорғаныс Кеңесi Түркiстан-Сiбiр темiржолын салу жөнiнде шешiм қабылдай салысымен Түрксібтің салынуын ертең-ақ бастап кеткен Қазақстан еді. Түркебаевтің шақыртуымен осы теміржолды салуға келген мыңдаған құрылысшылардың отбасылары Алматы қаласынан жұмыс және пана тауып, солардың арқасында қала халқының саны күрт өсе бастады. Осы жылдары қаланың бас идеологы, әрі бас құрылысшысы Абдолла Розыбакиев, Мағазы Масанчи сынды қоғам қайраткелерімен танысып, жағдайы нашар халыққа жарқын өмір сыйлау үшін күресе бастайды. Айтжан Түркебаев 1928 жылы совет-шаруашылық қызметінде, 1930 жылы БК(б)П Қазақ өлкелік комитетінің нұсқаушысы қызметінде болады.

1930-1933 жылдары Мәскеудегі Я.М.Свердлов атындағы коммунистік университетке түседі. Қазақтың қайсар ұлы сонау Ресейдің астанасы Мәскеуде жүріп осы қалада білім алып жатқан қазақ балаларының басын біріктіреді. Айтжан Түркебаевты мәскеуліктер 17 жасында полк басқарған Гайдар деген батырға теңеген.

1934-1936 жылдары Ақтөбе облысындағы Мұғалжар совхозының саяси бөлімінің басшысы болады. 1936 жылы Алматыға келіп, Халық Комиссариатының халық ағарту және жоғарғы мектеп бөлiмiнiң меңгерушiсi болып тағайындалады. Бірақ көп ұзамай 1937 жылдың сәуір айында Жаркент қаласында қызмет бабымен жүргенде қандықол қарақшылардың қолынан қаза табады.

Бүгінгі күні Айтжан Түркебаевтың есімімен Алматы қаласындағы көше және Алматы облысы, Райымбек ауданы, Саты ауылында мектеп аталады.

Мәтін: Айнұр Ракишева

Фото: Айжан Кәрібаева

_________________________________________________________________________

Бұл айдарда жарияланған материалдардың толық тізімі:

Малбағар Меңдіқұлов көшесі

Ораз Жандосов көшесі

Өмірбек Жолдасбеков көшесі

Абдолла Розыбакиев көшесі

Тайыр Жароков көшесі

Жұмағали Сайын көшесі

Досмұхамедов көшесі

Нұрмақов Нығмет көшесі

Бағаутдин Шағабутдинов

Ғани Мұратбаев көшесі

Зейін Шашкин көшесі

Сырбай Мәуленов көшесі

Мағазы Масанчи көшесі

Мұқан Төлебаев көшесі

Серәлі Қожамқұлов көшесі

Үмбетбаев Әнуәрбек көшесі

Алия Arsik
23 мамыр 2013, 9:45
2311

Загрузка...
Loading...

Пікірлер

Shpak
0
0
Қайдағы жоқ нәрселерді жазғанша, растығын жазбайсындар ма? Айтжан Түркебаев, - Дінмұхамед Ахметұлы Қонаевтың бажасы. Дінмұхамед Ахметұлы Қонаевты адам қылған ері. Елге сіңірген көп еңбектері жоқ.
Оған қарағанша, Виноградовтың, Фурмановтың енбектері көбрек.

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

Прогноз эксперта: в Казахстане будут жить 5 миллионов китайцев

Прогноз эксперта: в Казахстане будут жить 5 миллионов китайцев

В ближайшие годы в Центральной Азии будут проживать восемь миллионов китайцев, считает заведующий отделением востоковедения национального исследовательского университета высшей школы экономики.
kurmanovainur
вчера / 11:23
  • 32252
  • 13
Они сделали это! Kaspi Bank презентовал свое мобильное приложение

Они сделали это! Kaspi Bank презентовал свое мобильное приложение

Изучив ошибки предшественников и собрав воедино новейшие идеи онлайн-банкинга, Kaspi Bank наконец выпустил... свое мобильное приложение!
niyazov
20 июня 2017 / 15:05
  • 8240
  • 5
Кайрат Келимбетов об азербайджанской инвестиции: «Вернется и «тело», и проценты»!

Кайрат Келимбетов об азербайджанской инвестиции: «Вернется и «тело», и проценты»!

Мы записали уникальное интервью с Кайратом Келимбетовым. Предлагаю вам посмотреть первую часть, где мы постарались по возможности поставить все точки на «I» именно по Азербайджанскому вопросу.
Zhumanova
19 июня 2017 / 12:00
  • 5916
  • 7
Почему мы должны быть благодарны журналисту Джеймсу Палмеру за критику ЭКСПО

Почему мы должны быть благодарны журналисту Джеймсу Палмеру за критику ЭКСПО

Как одним критичным постом зарубежному журналисту Джеймсу Палмеру удалось вскрыть сразу несколько гнойников казахстанского общества.
anotherblogger
21 июня 2017 / 0:39
  • 5783
  • 59
Долговое рабство: почему казахстанцы берут кредиты под 1330%

Долговое рабство: почему казахстанцы берут кредиты под 1330%

Эти кабальные займы никакой пользы для экономики не несут, при этом ухудшают финансовые возможности населения, пополняют ряды новых неплательщиков, тем самым создавая социальную напряженность в...
Armanjan
18 июня 2017 / 15:43
  • 3881
  • 28
Инфантильный миф о «молодом народе Казахстана» опасен. В 21-м веке ни у кого нет форы

Инфантильный миф о «молодом народе Казахстана» опасен. В 21-м веке ни у кого нет форы

Терпеть не могу миф о том, что мы "молодой народ, окруженный старыми нациями" и у нас еще есть время на развитие. Это чушь! Мы что - на миллион лет позже эволюционировали из обезьян?
Aks_Ras
18 июня 2017 / 10:16
  • 3147
  • 18
В Казахстане заблокировали сайт, раскритиковавший EXPO в «захолустной» Астане

В Казахстане заблокировали сайт, раскритиковавший EXPO в «захолустной» Астане

Все помнят Медузу и ЖЖ. Теперь в этот "особенный" список попал сайт Foreign policy. Предполагается, что причиной блокировки стала нелицеприятная заметка Джеймса Палмера об EXPO в Астане.
Seattle
19 июня 2017 / 15:40
В каких случаях у вас могут изъять удостоверение личности?

В каких случаях у вас могут изъять удостоверение личности?

Недавно один знакомый задал вопрос: «Я сейчас выступаю как свидетель по одному делу. У меня забрали удостоверение личности (УЛ) в РУВД и не вернули обратно. Так можно?». Я сразу задалась вопросом...
asselsabekova
21 июня 2017 / 10:17
  • 2314
  • 10
Инструкции по сопроводительному письму и собеседованию, которые подойдут всем

Инструкции по сопроводительному письму и собеседованию, которые подойдут всем

Наткнулась на статью Ассоциации юристов Новой Зеландии, в которой они дают советы выпускникам юрфака по поиску работы. Статья меня поразила, поскольку там описано все до мелочей, а их советы подойдут абсолютно всем.
asselsabekova
20 июня 2017 / 16:10
  • 2226
  • 6