Бейбіт Сарыбай

Дәмі тіл үйіреді. Ербол жемеді. Ішім ауырып жүрер деп қауіптенді ме, әлде ақыр жылына бір жегесін піскен алма жейін деді ме екен: - пісіріп бірақ жеймін,-деді. Оны қайтіп пісірмек болды дейсіз ғой. Биік теректің басына өрмелеп шықты да қолындағы алманы кендір жіппен күн жақсы түсетін бір бұтағына байлап қойды. Алма піссе теректе тұрып піседі да енді. Піскенге дейін күтемін деді. Бізге қатаң ескертті. - Сендерден басқа ешкім көрген жоқ, осыдан алма жоғалса екеуің жауап бересің,-деді. Біз келісім бердік. Оның үстіне ол құсап теректің ұшар басына шығатындай батырлығымыз да жоқ. Үш-төрт күнде, ұзаса он күнде пісіп қалар дедік. Бірақ оған дейін шыдау деген сұмдық қой. Ақыр соңы не болды деңіз. Он күн қайтіп шыдар екен деп Ерболдың төзіміне бола бас ауыртқанымыз бекер екен. Ертесі күні-ақ тағды…

Аудан орталығынан. Екілерде қайтадан тартып отыратын. Тағы да сол аудан орталығына. Одан кейін бес пен алтының ортасында соңғы айналымын жасап тынатын. О заманда әркімнің тақымында бір-бір машинатын болмайтын. Алматыға баратындар осы сары аптобызбен аудан орталығына баратын. Сол аудан орталығының автовокзалынан екорысқа мініп әрі қарай кететін. Келерде де солай. Бірінші сол екіорыспен аудан орталығына жететін де сол аудан орталығынан осы сары аптобыз арқылы ауылға келетін. Содан болар кімнің қашан, қайда, не үшін кеткенін елдің бәрі біліп отыратын. Қазір олай емес. Ауыл тұрғындары түннің бір уағында кете салады, таңда келе салады. Әркімнің астында жеке көлік. Кімнің не істеп жүргенін білмейсің. Ал ол кезде басқаша еді. Сары аптобыз келер уақытта орталық дүкеннің алдындағы аялдамада жүрсең…

Тезек теруге. Мына беткейден түк табылмаса, арғы беткейге бет түзейтін. Тезек теруге. Бүгін: Маникюр, педикюры жасалған әдемі қарындас компютерін қосып, жаһанды бетке алады. Тезек теруге. Феусбуктан түк табылмаса, инстаграмға аяқ басады. Тезек теруге.

Ақпарат көзі

біздің жыл санауымызда ғасырлар ауысып, соның соңын ала бере КазГУ-де ректор ауысып, Нәрібаев кетіп, Қожамқұлов келіп, абыр-сабыр болып жатқанда Назира Бердалы деген ақын қыз мынадай өлең жазып еді. «Той болып жатыр, аққайнар бусатып буды. Күн сәл де болса ақ қарды жұмсартып тұрды. Өзі де күйеу болардай сүйкімді жігіт Неке сарайы алдында...гүл сатып тұрды». Өлең де жақсы, ақын да әдемі. Мәселе онда емес. Біз бұл жерде өлең туралы да, ақын қыз туралы да айтпақ емеспіз. Жәй, интернетті қарап отырып, мына суретке көзім түсіп кетті. Суретке көзім түскені сол еді, Назираның өлеңі есіме түсті. «Өзі де күйеу боларлық сүйкімді жігіт, Неке сарайы алдында гүл сатып тұрды». Мына қызды айтам да. Өзі де сурет емес пе. Иә, Құдайдың салған суреті. Онда неге ғана сурет салып отыр? Ол неге әуре болады? Қы…

Мен басқа нәрсе сұрасам, басқа нәрсе айтып қуып отыр. Мен одан шын байлық сұрадым. Ел қатарлы өмір сүрейін деп. Ол маған философия айтып, ақпарат беріп қарап тұр. - Окей, гугл, бақыт керек бір керім. - «Бақыт деген бірде шаттық, бірде мұң». - Окей, гугл, бітпес байлық іздеп ем. - Төле бабаң «еритұғын мұз» деген. - Окей, гугл, достық деген немене? - «Достық плаза». Тездеп жеткің келе ме? - Окей, гугл, мен адалмын Отанға. - "Нұр Отанға" мүше болсын ботаң да. - Окей, гугл, қандай біздің болашақ? - «Болашақ» ол білімдіге жол ашад. - Окей, гугл, тойдыра ма қанағат? - Вы хотели мм написать «Қағанат». - Окей, гугл, ...қайтарамын тамызда. - Қазір ақша табу қиын қарызға. - Кет-ей, гугл, беретұғын түгің жоқ. - Ей, менің де ерігетін жыным жоқ.

Ерлері пана болған елге тоңған, Кегеннің сол беті Албан, оң беті Албан. Сол жерде туып-өскен бір жігіт бар, «Аққудың көз жасындай көлге тамған».Түскенде аламанға алқынбаған, Жаны бар, мінезі бар жарқылдаған. Өзгенің жағдайы үшін жаны ауырып, «Айналып алты қаздай қаңқылдаған»Ол өзі өнердегі элеватор, Өмірде ер мінезді жеке батыр. «Дариға дәуреніне» «Арман» айтып, «Сәулелі ғұмыр» кешіп келе жатыр.Болғасын күміс көмей айбатты ері, Бұлбұлдай бақшадағы сайратты елі. Тегінен безгендерге бұл ағамыз, Бар болғаны «ҚР-ның қайраткері».Бағасын әз халқының өзі берсін, Бұйыртса, сен де ағаңмен кезігерсің. Салғанда «Сары бидайды» Сәдіқожа, «Қоштасса» Қапезіңнің өзі дерсің.Білмеймін күдік кімде, үміт кімде? Кездесіп жүрсек екен күліп күнде. Айлардың ғана емес Рамазан, Сұлтаны екен, шіркін, жігіттің де.Ақ…

Бейіт басына барғанда жаным ауырды. Осыдан жиырма жыл бұрын, біздің бала кезімізде көрші тұрған әкелеріміз бен шешелеріміз ол жақта да қоңсы қоныпты. Құлпытастарына қарап, әрқайыссының өмірі көз алдымнан өтті. Жандары жайсаң жарқын жандар қатар-қатар жай тауыпты. Араларында отызда опат болғандар да, қырқында қыршынынан қиылғандар да, елуде ерінен ауғандар да, алпысында ажал атына аяқ артқандар да бар. Бейіт басынан шығып ауылға келдім. Оқушылар сабақтан тарап жатқан уақыт екен. Кілең үпір-шүпір балалар. Ең болмаса бірін танысам етті. Елу жылда ел жаңа деген осы ма? Досымның үйіне кіріп барып едім, сол үйдің ойнап жүрген қызы шешесіне тұра жүгіріпті. - Мама, мама, біздің үйге Бейбіт Сарыбай келді ғой,-депті. Суретке түскісі келетінін жұмсақтап жеткізді. Айналайындар-ау, суретке түспейтінде…

Сол сияқты мен «өнбес дау» соғысына қатысып, «жалған намысты қорғау» үшін, фейсбуктың майдан даласында көзімнің зрениесін беріппін ғой... Көзімнің көрмейтінін театрға барғанда байқадым. Әртістерді сұлбасынан, Бейбіт Қамарановты даусынан танып отырдым. Бір кезде жанымда отырған Банудың көзілдірігін киіп көрдім. Мәссаған. Дүние не деген жап-жарық. Бағанағы сұлбасынан танып отырған әртістерімнің әр мимикасын тамашалап кеткенсің ғой. Қабақ шытқанын, жымиғанын, ойланғанын, тұнжырағанын. Сыртқа шыққасын көлік жүргізгенде де кидім. Жап-жарық. Көзілдірікті шешіп қалсам, анау жерде кетіп бара жатқан көліктің нөмірі көрінбей қалады. Кисем жарқырап көрінеді. Әріпті енді танып болған бала әрдеңені оқи береді емес пе. Тура сол сияқты болдым. Жиһаздар, Одежды из Европы, диваны, креслы, и.т.д. Алыста ке…

Соңғы жолы мiнгенiмде ең соңғы вагонға мiнгенмiн. Жолсерiгiмiз жақсы шопыр болып шықты. Алматыдан соңы болып қозғалған вагонымыз жол бойы алдығыларын оза-моза Астанаға бiрiншi болып кiрiп барып едi. Сабаз-ай. Ердiң ерi екен деп едiм. Ал бұл жолы керiсiнше болды. Алматыдан шыққанда аламанның алдын бермейтiн арғымақтай арындап берген бiрiншi вагоным Шудан өте бере бәрiнен қалып кеттi... Алда жарылқағыр-ай, қазiрше қалып кетпей, iлесiп-ақ келедi. Жалғызаяқ жолда бiрiнен бiрi қалай озады екен деймiн да. Табиғатта тылсым көп дейсiң осындайда, не по теме. Шынында қалай озады? Пооводниктен сұрасам, Шу станцасында локомотив ауысады дейдi. Оңтүстен солтүстiкке бет алған пойыз дәл сол станцада отарбасын ауыстырып, қайтадан, солтүстiктен оңтүстәкке қарай жүредi екен. Ее, Керуен керi айналғанда, ақса…

Мәдениет бөлімі бастап, білім бөлімі қостап, ішкі саясат бөлімі бір қарап, аудан әкімі бекітіп беретін бағдарлама ғой, кәдімгі. 09:00 Қонақтарды қарсы алу. 10:00 Тұлғаның өмірі мен шығармашылығына арналған ғылыми-тәжірибелі конференция. 11:00 Өнер шеберлерінің концерті. 12:00 Түскі ас. 14:00 Ұлттық ойындар, ат спорты, бәйге, көкпар, қыз қууу. 17:00 Қонақтарды шығарып салу. Осыны деймін да, әңгімені көбейтпей, қысқаша былай жасай салса кәйтеді? 09:00 Қонақтарды қарсы алу. 10:00 Бата сұрап, мал шалу. 11:00 Алты алашқа жар салу. 12:00 Өлең айтып, ән салу. 13:00 Тәтті асқа тамсану. 15:00 Атқа мініп, қамшы алу. 17:00 Алдап-сулап шығарып салу. 19:00 Өзіміз қап ылаң салу.

Ақпарат көзі