Бейбіт Сарыбай

- Қазақта одан көп,-дедім. Өйткені тіліміз бай емес пе? Енді соны дәлелдеу керек болып тұр. Аз ғана уақыт ішінде отыздан асырып жібердім. Сіздер жалғап, жетпіске жеткізейік. Бұларға еще анандай достық, адалдық, махаббат деген сияқты сезімдер қосылса. Сонымен... Сүйіну, сүйсіну, тамсану, таңқалу, рахаттану, қуану, шаттану, мақтану, масаттану, күйіну, ренжу, өкпелеу, қамығу, жалығу, зарығу, тарығу, қайғыру, қорыну, қану, аңсау, шаршау, құлазу, жек көру, кектену, жауығу, қанағаттану, ұялу, намыстану, шөлдеу, аяу, мейірлену, ...

Ақпарат көзі

Осы бір жарық жалғанда бала махаббатты, мөлдір сезімді бастан кешпеген адам бар да шығар, жоқ та шығар. Кесіп айту қиын. Бір анығы, таңғы шықтай сол бір мөлдір сезім бізді айналып өтпеген екен. Ол сезімнің әлегі жайлы әңгімені «Қара ағаш» деген дүниемізде жазған едім. Көрші ауылдың қызы екеуміздің арамыздағы сол бір үш-төрт күнгі тәтті кездесудің соңы үш-төрт жылдық сартап сағынышқа ұласқан. Мұң дегенді сезіндірген сол бір сезім кейін келе бірте-бірте талмаусырап барып, ақырында өшіп тынған. «Қара ағашты» оқыған адамдар біледі, әңгімеде жазғанымыздай сол қара ағашты иесі кесіп тастайтын. Соңында томары ғана қалғанын айтатынмын. Құдайдың құдіреті-ай десеңші, сол томардан, томардың тамырынан шыбық өнсе керек. Сол шыбық бұл күнде саялы бәйтерекке айналып үлгеріпті. Екінші фотоға назар аударс…

түтіндететін біздің ауылға, күндердің бір күнінде, мына бір қызыл қорабы көздің жауын алған темекі кіріп келді. Ауылдың есігін теуіп ашты деуге болады. Кірген бетте орталықтағы дүкеннің сөресінен орын алды. "Магнаның" оң жақ шетінен. Аты - Соверейгн екен. Сыртында жазылып тұр. Сөйтіп жігіт біткен соверейгн деп атап жүрді. Кейін келе қаладан келген студенттердің аузынан "Соверен" дегенді естідік. Е-е-е, Жақсылықты Жәшөк деген сияқты еркелетіп жүрген шығар дедік те қойдық. Сөйтсек, ешқандай да соверейгн емес екен. Со-ве-рен екен. Алай жазылғанымен, бұлай оқылады екен. Бұны бір деп қойыңыз. Сall-центр дегеніңізді мен кал центр екен деп жүргенмін. Ауыра қалсаң "анализ-панализ" өткізетін жер шығар дейтінмін... Сөйтсем кол центр екен. Егер бір л жазылса а әріпі а болып, екі л жазылса а о болып…

Содан сразу Арекеңе ызбандадым ғой, мен. Біздің спортмин ше. Ана Илья чемпион болғандағыдай бірден трубканы апарып бере қойсын деп ем ғо. Сөйтсем ол бармаған екен. Уахахаха. Е, бұл олимпиада ойындары емес екен ғой. Ол Олимпиада ойындарына ғана барады екен ғой. Қайдан білейін, қайдан білейін. Гена кеше сені Алла қолдады. Айтпақшы, Алла демекші, сен мұсылман дінін қашан қабылдайсың? Айдаладағы Мұхамед Али де, Майк Тайсон да қабылдады ғой. Оған қарағанда қазақтардың ортасында өстің ғой. Қазірше қоя тұрайын дейсің бе? Родной, родной, қойсаң қоя тұр. Өйткені өзіміз де бірнеше мәсхабқа бөлініп, бір шешімге алмай жатырмыз. Дорогой, сен Қазақстанға келме. Келсең, қазаққа ортақ тұлға болмай қаласың. Осында бір браттар бар. Чемпион біткенді бауырына басып алады да, шығармай қояды. Сосын солардың ға…

Сол әдеттіммен бастасам, ауылдағы кез келген бір адам біреуге ұнамсасыз пікір білдірсе, қарсы тараптың жауабы біреу-ақ еді ғой. «Өзің жетісіп тұрсың ба?!». Осы сөз маған арналған. Жұртты сынағанда бәледеймін, ал, өзім кіммін? Ешкім де емеспін-ау. Осы мен өзім жетісіп тұрмын ба? Жоқ. Соңғы жылдары тым «тамадаланып» бара жатқанымды сездім. Тамадалық деген де жақсы. «Оң қанаттағы бірінші, екінші дастарханға қызымызға үкі тағып, сырға салып келіп жатқан жаңа құдалаларымыз жайғассын»,- деп бастап, «қуанышымызды бөлісіп келген барша ағайынға той иелерінің атынан алғыстан басқа айтарымыз жоқ»,- деп аяқтай саласың да, ақшаңды алып кете бересің. Бұл өте жақсы. Тіршілігіңе де, басқаңа да. Тым байып кетпесең де жетім құлын секілді көшке ілесіп жүре бересің. Енді осының зиян жағы бар. Қолынан тамадал…

Бір-бірімен кісінесіп табысып, қасынысып тұратын қылқұйрықтар бауырын жазбағалы біраз болған. Басына жүген кимеген, сауырына қамшы тимеген, ащы тері алынбаған, құрық салынбаған кейбір жүйріктер табан шыға бастаған. Ал, қазекем арғымақ атта артық ет болмайды дейді. Бұлай болса бір жөн-ау, кейбірі тіпті өзінің тұлпар екенін ұмытып, тіршілік дейтін арбаның қамытын киіп үлгерген. Осынау мамыражай тірлік бір күні кілт бұзылды дерсің. Күзге салым, ел жайлаудан түскенде сары арқаның төсінде алты алашқа сауын айтылды. Бәге, бәйге, бәйге!!! Алтай мен Атыраудың ортасындағы ұланғайыр даланың төрт аяқтысы тұтас шапты дерсің. Бәрі де жүйрік. Көбісі кезінде, уағында, бірнеше жыл бұрын, қайбір бәйгеде оза шапқан. Өзін дәлелдеген. Жас тұлпарлар бастап берді, ә дегенде алға шықты. Әне, анау дегерездің қар…

...Апырай, мынау келген қыс емес пе, Қыс деген де Құдайдың ісі емес пе. Алматыға қылаулап ақ қар жауса, Ауылдағы ақ бала түседі еске...Түседі еске ақ бала ауылдағы, Сол еді ғой адамның бауырмалы. Шешесінен жасырып мұз жалап жеп, Ертесінде ысынып ауырғаны...Ауырғаны жәй ғана еркелігі, Өйткені бұл кенже ұл, тентек іні. Әне тағы жәйімен батып барад, Әппақ қыстың бозарып келте күні.Енді қанша уақыт бар таң атқанша. - Мама, мама. - Ау жаным. - Сағат қанша? Осындайда Алласы ұйықтатса ғой, Әр минутын сағаттың санатқанша.Әрдеңені армандап етеді үміт, Қияли боп кетіп ед жеке жүріп. Ойнағысы келеді шанаменен, Жатса дағы ыстығы көтеріліп....Қайран бала, сол бала пәк еді ғой, Арманы да, жаны да ақ еді ғой. Ал бүгінде бүрісіп жатады ылғи, Бір ойдан соң мазалап және бір ой...Мынау батқан келтелеу қыс к…

- Папа, менің сыныбымда біздің туысқанымыз оқиды екен,-деген. - Ол қандай туысқан екен?- дегенімде; -Бәйсейіт екен, Арман Сқабылұлы деген кісінің немересі,-деп еді. Содан қайтып қаузамаған екенмін. Бүгін мектепке бара қалғам. Сырттарынан байқадым, екеуі бірге ойнап жүр. Мені көріп екеуі де жүгіріп келді. Қуаласпақ ойнаса керек, екеуі де ентігіп тұр. Екі беттері алмадай. Бір кезде кішкентай туысқаным: - Аға, сіз Арман Сқабылұлын танисыз ба?-деді. - Танымағанда, туысқан ағам ғой,-дедім. - Мен сол кісінің немересімін,-деді. - Білемін,-дедім. Сөйттік те үшеуміз тұра қалып суретке түстік. Содан мен мектепке кіріп кеттім. Ол екеуі сыртта қалған. Мен жұмысқа қайта баратын болғандықтан, Айбаршын үйге өзі қайтуы керек тұғын. Ойымда ештеңе жоқ, мектептегі шаруаларды бітіріп сыртқа шықсам, көлігімні…

иә болмаса қаланың қақ ортасына Қыз Жібек пен Төлегенге арнап ескеткіш орнатар ем. Немесе "Маxаббатсыз дүние дос..." тақырыбында мүшәйра өткізіп, Дәуренге бас жүлде, Айнұрға бірінші орын, Толқынға екінші орын беріп, қалған орындарды жюрилердің ұйғарымымен шешәп, әрқайыссына 10 мың доллардан таратып, 17 адамға бөліп, қалған тоғыз мың долларды тоғыз жюриге мың доллардан берер ем. Торт это без пити боқ... "Адам бір боқ көтерген боқтың қабы"-дегенді айтқан Абай атаң тірі болып, мына сорақылықты көрсе; не жүректен кетер еді, не 46-қара сөзін жазар еді. Біз ғой Өміржан не дер екен деп отыра береміз...

Ақпарат көзі

Түнде түсімде тағы да дәу атамды көрдім. Сәні мен салтанаты жарасып батыстағы жәрменкеден қайтып келе жатқан беті екен. Жанында бір топ нөкері бар. Арасында қамқа тон кигендері де, ішік тон кигендері де жүр. Атамыз әлемге сөзін жүргізіп отырған тұстасымен үзеңгі жолдас болып, терезесі тең, керегесі кең отырып, еркін сөйлесіп, сөз жарыстырып, ой өрбітіп қайтқан екен. Келелі кеңес үстінде көптеген келісімдер жасаған көрінеді. Жүзінен жеңіске жеткен адамның қуанышын байқауға болады. Ақ ордасын тіккен Сары арқасына жүріп бара жатып, жолай, өзінің туып-өскен өлкесі Жетісуға ат шалдырайын деп шешкен екен. Алты қанат ақ орданың төріне жайғасты. Жайғасқан бетте бір жас жігіт құмған мен легенін ала жүгірді. Бекбай шалдың бауырмал баласы екен. Атасының қолына су құйды. Атасы қолын шайып болып, «көп…