Мазмұнға өту

Жаңа

«Ақжайық» алты, «Жетісу» үш ұпайынан айрылды

Қазақстан футбол федерациясының Дауларды шешу палатасы «Ақжайық» футбол клубының алты, ал «Жетісудың» үш ұпайын шегерді. Бұл командалар футболшылары мен бапкерлерінің алдындағы қарыздарын қайтармай келеді.

   

Дауларды шешу палатасының 30 сәуір күні (2013 ж) өткен отырысында мынадай шешімдер қабылданды:

 
  1. Ойыншылары мен команданың бапкерлер құрамының алдындағыберешектерін өтемей, Дауларды шешу палатасының шешімдерінорындамағаны үшін »Ақжайық» футбол клубының алты ұпайы шегерілді.

Енді «Ақжайық» футбол клубы футболшылар М. Азовский, Я. Валканов, А. Данаевым, И. Зенькович, Е. Коструб, Б. Семлер, М. Стойчев, Я. Хлебоун, А. Цирин, П. Черни және бапкерлер С. Ширмялис, Й. Шкрликтің алдындағы берешектерінен 2013 жылдың 1 маусымына дейін өтеуі тиіс.

2. Дауларды шешу палатасының Д. Беличті қайта қызметке алу туралы шешімін орындамағаны үшін және Д. Мұқанов пен Ә. Бидановтыңалдындағы қарыздарын өтемей, ДШП шешімін бірнеше рет орындамағаны үшін «Жетісу» футбол клубының үш ұпайы шегерілді.

Енді «Жетісу» Д. Беличке байланысты шешімді 2013 жылдың 3 мамырына дейін орындауы керек. Ал Д. Мұқанов пен Ә. Бидановтыңалдындағы берешегін 2013 жылдың 15 мамырына дейін өтеуі тиіс.

3. »Қайсарға» байланысты. Дауларды шешу палатасының 2013 жылдың 29 наурызындағы «Қайсардан» алты ұпай шегеру» туралы шешімі күшін жойды.

Сөйтіп, Р. Абдулин, Ә. Анарметов, А. Малков, Б. Мамич, М.Маркович, Д. Пархачев, К. Прядкин, С. Сағындықов, Р. Эсатов, Г.Црногорац, Ф. Эдейпо, сондай-ақ, бапкерлер С. Когай мен В.Никитенконың алдындағы берешегін 2013 жылдың 1 маусымына дейін өтеуі тиіс.

Газинур Әлімов, Дауларды шешу палатасының төрағасы:

— «Жетісу» мен »Ақжайық» футбол клубтары футболшыларына,бапкерлері мен қызметкерлеріне берешектерін өтемей, Даулардышешу палатасының шешімін бірнеше ай бойы орындамай келді. Екі командаға екі түрлі шешім қабылдауымыздың да өз себептері бар. Бұл қарыздарының көлеміне байланысты.  Бұл екі командағақарағанда «Қайсар» қарыздарын қайтаруға барынша тырысып,әртүрлі амалдар қарастыруда. Нақты айтсақ, қарыздарынқайтару уақытын созу жайлы келіссөздер жүргізуде. Одан бөлек, облыс әкімі де бұл жайында кепіл берді. Дауларды шешу палатасы осының барлығын ескеріп, «алты ұпайын шегеру» жайлы шешімініңкүшін жойды.

 
0
0
396

«Алматы» сенімді ақтамады

Иран астанасы – Тегеранда өткен додаға аттанарда бас бапкер Геннадий Паршин кем дегенде жартылай финалға шығуды жоспар еткендерін айтқан. Бірақ жерлестеріміз ширек финалдан аса алмай қалды.

   

Бірнеше жылдан бері еліміздің ішінде қарсылас шақкелтірмей жүрген «Алматы» волейбол командасы клубтықдеңгейдегі Азия біріншілігінде 5- орынға табан тіреді. Иран астанасы – Тегеранда өткен жарысқа аттанарда бас бапкер Геннадий Паршин кем дегенде жартылай финалға шығуды жоспар еткендерін айтқан. Бірақ жерлестеріміз ширек финалдан аса алмай қалды.

 

Топтық бәсекені сәтті бастаған ұжымымыз кейінірек Катар елініңкомандасы – Әл-Райаннан» ұтылды. Бұл кездесуде Паршин шәкірттері біраз тайталасып бақты. Ойынның бірінші партиясында катарлықтар 25:23 есебімен басым түсті. Жерлестеріміз сеттің соңына таман жиіқателесіп, қарсыласына жол беріп қойды. Екінші партияда да осыған ұқсас жағдай орын алды. Бұл жолы катарлық волейболшылар бес ұпай айырмасымен жеңді. Соңғы сәтте де қазақстандық ұжым басымдықтанытпады. Ойынның бұл бөлігінде 25:21 нәтижесі тіркелді.

Осы топтағы өзге кездесуде Ирактың «Соут Гас Клаб» клубы жапонның «Тойода Госсей Трефуэрса» ұжымынан ойсырай ұтылды.Сөйтіп, біздің топтан үздік шыққан «Алматы» мен жапониялық команда ширек финал жолдамасына ие болды. Жүлде үшін талас жүргізу үшін жерлестеріміз Қытайдың «Ляонин» командасын жеңуге тиіс болатын. Бірақ бұл бәсекеде қытайлық спортшылардың шеберлік деңгейі басым түсті. Матч төрт сеттен тұрды. Алғашында қарсыластарымыз 25:21 есебімен жеңді. Одан кейін «Алматы» волейболшылары 25:23 нәтижесіменқарымта қайырды. Өкінішке қарай, қалған екі партияда да Қытай елініңөкілдері жинақылық танытып, жеңісті жұлып әкетті.

Осылайша алматылықтар Тегерандағы турнирде 5- орынды қанағат етті. «Алматы» командасы Иран жеріндегі жарыста мына құрамда өнер көрсетті: Стулов Юрий (1980), Базарқұлов Әсет (1987), Юдин Антон (1982), Стольников Александр (1988), Кузнецов Сергей (1993), Горбатков Дмитрий (1981), Мироненко Виталий (1985), Қадырханов Нодирхан (1991), Эрдштейн Виталий (1992), Веригин Олег (1992), Вориводин Виталий (1990). Айта кетуге тиіспіз, Вориводин Оралдың «Конденсат» команда­сының сапындағы волейболшы. Ол виза ала алмай қалған Алексей Гутор­дың орнын басқан болатын. Клубтық деңгейдегі Азия чемпионатыныңтарихына тоқтала кетсек. Бұл жарыс 1999 жылдан бері қарайұйымдастырылып келеді. 2005 жылы біздің «Рахат-ЦСКА» ұжымымыз осы додада топ жарып, мерейімізді асырған болатын. Оның алдында «Атырау» командасы екі рет қатарынан (2002 және 2004 жылдары) қола жүлдені еншілеген еді. Сол сияқты «Алматы» командасы да құрлықтықжарыстың күміс жүлдесін екі рет олжалап (2008 және 2011 жылдары),қазақ волейболының даңқын асырған-тын. Жалпы, осы бәсекеде Иран елінің командалары өте сәтті өнер көрсетіп жүр. Ирандықтар барлығы 14 рет ұйымдастырылған додада 8 мәрте топ жарған екен.

 
0
0
221

Шведованың «шабысы» ширақ

 

Ерлерге қарағанда қыздарымыздың аяқалысы әлдеқайда тәуір. Бұл ретте біз Ярослава Шведованы мақтан тұтамыз. 25 жастағы отандасымыз Ролан Гарроста екі рет ширек финалға дейін жетті. Жұптық сайыста АҚШ-тың ашық біріншілігі мен Уимблдонда жеңімпаз атанды. WTA турнирлерінде 7 рет топ жарды.

Теннисшілердің әлемдік рейтингі үнемі өзгеріп тұрады.Өйткені төрткүл дүниенің әр қиырында халықаралықтурнирлер үздіксіз ұйымдастырылады. Байрақты бәсекелерде табысты өнер көрсеткен өрендер материалдық тұрғыда мол олжаға кенелумен қатар, рейтингтегі жағдайларын да жақсартады. Сондықтан да олар түрлі жарыстарға жиі қатысуға мүдделі.

Ерлер арасында бүгінгі таңда Новак Джоковичке тең келер ешкім жоқ. Соңғы екі жыл көлемінде қарқынын күрт күшейткен 25 жастағы сербиялық саңлақ бұл күндері АТР рейтингінде көш бастап тұр. Ол көптеген турнирлердің жеңімпазы. Әсіресе, Джокович Австралияныңашық біріншілігінде өте жақсы ойнайды. Мельбурндағы турнирде ол төрт рет топ жарды. «Үлкен дуылға» санатындағы өзге жарыстарда да зор табысқа қол жеткізуде. Әлемдік тур бәсекесінде екі рет топ жарды. Осы жеңістерінің арқасында Новак 50 миллион АҚШ долларын қалтаға басты.

АТР тізіміндегі екінші мен бесінші тұғырға тұрақтаған ойыншыларөзара жиі орын алмасып тұрады. Қазіргі кезде Роджер Федерердің асығы алшысынан түсіп тұр. Швейцарияның мақтанышы екінші орынды олжалауда. «Үлкен дуылға» додаларында 17 рет топ жарған 31 жастағы сақа спортшы кезінде ұзақ уақыт бойы қарсылас шақ келтірмеді. Соңғы уақытта Джоковичке есе жібергені болмаса, өзгелерден оқ бойы озық. Осы күнге дейін Федерердің түрлі турнирлерде жиған қаржысы 76 779 184 АҚШ долларын құрайды. Үшінші орында – Энди Мюррей. 25 жастағы Шотландия спортшысының жиған-тергені – 27 045 837 доллар. Былтыр ол АҚШ-тың ашық біріншілігін ұтып, Уимблдонда финалға дейін жетті. Биыл Мельбурндағы додада ақтық сынға дейін алқынбай жетті.

Төртінші және бесінші орындарда Пиреней түбегінің қос саңлағы – Давид Феррер мен Рафаэль Надаль. 31 жастағы Феррер «Үлкен дуылға» жарыстарын еш уақытта ұтқан емес. Десек те, былтыр Ролан Гаррос пен АҚШ-тың ашық біріншілігінде жартылай финалға дейін жетіп, жағдайын едәуір жақсартты. Тапқан табысы – 18 293 150 доллар. Надальдің жайы белгілі. Ол да бірер жыл АТР көшін бастаған. «Үлкен дуылға» жарыстарында 11 рет топ жарды. Әсіресе, грунтта ойнаудың хас шебері. Рафаэль теннис ойнап 50 миллион доллардан астам пайда тапты. Сондай-ақ 10 үздіктің қатарына чехиялық Томаш Бердых, аргентиналық Хуан Мартин дель Потро, франциялық Джо-Вилфрид Цонга мен Ришар Гаске және сербиялық Янко Типсареевич еніп отыр.

Жалпы, бүгінгі таңда «Топ-50» тізімінде Испания теннисшілерініңқатары қалың. Пириней түбегінің жеті түлегі үздіктер санатында жүр. Олар – Давид Феррер (4), Рафаэль Надаль (5), Николас Альмагро (12), Марсель Гранольерс (36), Томми Робредо (38), Фелисано Лопес (39) және Фернандо Вердаско (45). Францияның алты өкілі де сол тізімде. Осы орайда жоғарыда есімдері аталған қос теннисшімен қатар Жиль Симон (17), Жереми Шарди (26), Бенуа Пер (32) және Жулиан Бенеттоның (33) есімдері ерекше құрметпен аталады. Сонымен қатар «Топ-50»-діңқатарында Сербия, Чехия, Аргентина, АҚШ және Германиядан – үш, Швейцария, Италия, Ресейден – екі, Ұлыбритания, Хорватия, Канада, Жапония, Украина, Польша, ОАР, Болгария, Словакия, Австралия, Кипр, Бразилия, Финляндия, Латвия, Австрия және Өзбекстаннан – бір теннисшіден бар.

Өкінішке қарай, Қазақстан ондай табысымен мақтана алмайды. Біздің елдің өрендері үшін «Топ-50» емес, «Топ-100»-дің қатарынақосылудың өзі қиындық туғызып отыр. Кезінде үздіктер тізімінен 3-4 есімді кезіктiретін едік, қазір соның өзіне зар болып қалдық. Бұл күндеріҚазақстанның бірінші ракеткасы Евгений Королев АТР рейтингінде 195-орында тұр. Михаил Кукушкин мен Андрей Голубевтің де басынан бағы тайған сыңайлы. Осыдан бір-екі жыл бұрын ғана жап-жақсы ойын өрнегін көрсетіп жүрген жерлестеріміз қазіргі кезде шабысынан жаңылып, «Топ-200»-дің санатына қосыла алмай қалды.

Ерлерге қарағанда қыздарымыздың аяқалысы әлдеқайда тәуір. Бұл ретте біз Ярослава Шведованы мақтан тұтамыз. 25 жастағы отандасымыз Ролан Гарроста екі рет ширек финалға дейін жетті. Жұптық сайыста АҚШ-тың ашық біріншілігі мен Уимблдонда жеңімпаз атанды. WTA турнирлерінде 7 рет топ жарды. Былтырғы жылдың қазан айында әлемдік рейтингте 25 орынға дейін көтеріліп, бұрын-соңды қазақстандықтардыңқолы жетпеген жетістікке жетті. Қазір де өрелі өнерімен көпшіліктіқуантып жүр. Бұл күндері Шведова WTA рейтингінде 34 орында тұр. Еліміздің екінші ракеткасы Юлия Путинцева 87 сатыға жайғасты. Биылғана 18 жасқа толған бойжеткеннің болашағы алда екеніне еш күмән жоқ.Өзге қыздары­мыздың да қарқыны жаман емес. Ксения Первак (108), Галина Воскобоева (117) мен Сесиль Каратанчева (118) сынды сақа спортшылар бір серпілсе, алдағы уақытта мықтылар қатарынан көрініпқалулары да ғажап емес. Оларды жастар буынының өкілі Зарина Диас (208) өкшелеп келеді. Әйелдер арасында АҚШ-тың әйгілі теннисшісі Серена Уильямс шашасына шаң жұқтырматын емес. Дәп қазір ардагер ойыншының екінші тынысы ашылғандай. Ресейлік Мария Шарапова, беларуссиялық Виктория Азаренко, польшалық Агнешка Радваньска және гермниялық Ангелина Кербердің де тегеуірні өте қатты. Міне, бүгінгі таңдағы әлемнің ең үздік бес теннисшісi осылар.

Ал әйелдердің «Топ-50» тізіміне тоқталатын болсақ, орыс арулары алдына жан салатын емес. Қазіргі кезде Ресейдің жеті спортшысы мықтылар санатына еркін еніп отыр. Олар – Мария Шарапова (2), Надежда Петрова (10), Мария Кириленко (12), Анастасия Павлюченкова (18), Екатерина Макарова (23), Елена Веснина (27) және Светлана Кузнецова (44). Бұл тізімде АҚШ пен Германиядан төрт-төрт ойыншыдан бар. Америкалықтар арасынан Серена Уильямстен бөлек, Слоун Стивенс (16), Винус Уильямс (20) және Варвара Лепченконы (26) атап өтуге тиіспіз. Неміс қыздары қатарынан Ангелика Керберден өзге Юлия Гергес (28), Мона Бартель (29) және Сабина Лисицки (38) бар. Сондай-ақ, Италия, Чехия, Франция, Сербиядан – үш, Польша, Испания, Словакия, Бельгия, Румыния, Қытай, Ұлыбританиядан– екі, Беларусь, Австралия, Дания, Австрия, Қазақстан, Тайпей, Эстония, Жапония және Болгариядан – бір-бір ойыншыдан «Топ-50» рейтингінен кезіктіруге болады.

 
0
0
497

2013 жылдың 30 сәуір күні Бейбітшілік және келісім сарайында Қазақстан Республикасының Дін істері агенттігі Астана қаласының әкімдігімен бірлесе түрде дін тақырыбына маманданған журналистерге арналған «Дін туралы заңның тиімділігі» тақырыбында семинар-дәр

Семинар-дәріске Дін істері агенттігінің, Астана қаласы әкімдігі, діни бірлестіктер мен үкіметтік емес ұйымдар өкілдері, отандық сарапшылар, Қазақстанның танымал дінтанушы ғалымдары, БАҚ өкілдері қатысты.

Кездесудің басында Қазақстан Республикасының Дін істері агенттігінің Мәдениеттер мен діндердің халықаралық орталығының директоры А. Абуов Дін мәдениетінің тарихы және дәстүрі туралы айтып, бүгінгі күнгі бапасөз беттеріндегі жалпы ахуалы туралы айтып өтті. Бас редакторлар Клубының вице-президенті, «Әділет БАҚ медиа» газеті бас редакторының орынбасары М. Тоқтағазин Діни мәселелердің баспасөзде жазылуы инструменттерімен таныстырып, өзінің журналистік шеберлігімен бөлісті.

Сонымен қатар жаңа занның тиімділігі туралы Агенттіктің Құқықтық қамтамасыз ету басқармасының бастығы Ә. Жуанышпаева баяндама жасап, дін саласында заңгер мамандардың жетіспеушілігі туралы сауалға салды. Агенттіктің Діни оқу орындарымен байланыс және дінтану сараптамасы жөніндегі басқармасының бастығы А. Әбдірәсілқызы  Дін туралы заң аясында дінтану сараптамасын жүргізудің міндеттері мен мәселелері туралы тоқталып, осы бағыттағы журналистердің көкейіндегі жиналған көптеген сұрақтарына жауап берді.

Кездесуде елімізде қалыптасқан этникааралық және конфессияаралық келісімді нығайтудағы қоғамдағы радикалды діни ағымдар идеологиясынан қорғау бағытында, халықтың діни сауатын арттырып, халқымыздың ұлттық дәстүрлері мен рухани құндылықтарын сақтау және радикалды идеяларды ашып көрсету мақсатында, еліміздің саяси тұрақтылығы мен тұтастығын сақтау барлығымызға ортақ міндет екені туралы пікірге келіп, Агенттік пен журналистер арасында осы бағытта бірлесе жұмысты жалғастыратыны туралы айтылды.

 
0
0
446

Ержан Алаш. Шәкерім vs Steve Jobs


Ержан Алаш. Шәкерім vs Steve Jobs

Ертең не мейрам екенін білмеймін, бірақ жоғары жақтағыларға рахмет пен дұғай-дұғай сәлем! Бұйыртса ертең үйде асханама жөндеу жасап, жарды басқа түске бояп, терезеге басқа жапқыш іліп, дәлізге Абайдың суретін ілемекшімін. Сонда Стив Джобсқа қарама-қарсы енді Абай тұратын болады. Мүмкін екеуі түнде сөйлесер))) Олар сөйлесіп, мен оны еститін болсам ғой шіркін!


Стив Джобс: Hello mister Abai. Welcome to Yerzhan's apartment! Nice to meet you! 
Абай: Өй не дейді мынау, қазақша сөйле ініншек, қайда жүргеніңді білесің бе? Алаштың Атыраудағы штаб-пәтерінде жүрсің! Жарда ілулі тұрғаныңа 2 жылдың жүзі болды, немене қазақша үйрене алмадың ба?
Стив Джобс: О не дегеніңіз, кешіріңіз, Абай мырза. Үйреніп жатырмын. Енді қасыма сіз келдіңіз. Тезірек үйренетін болдым. Жақынырақ таныссақ, мен сіз жайлы Ержаннан естідім. Ол маған бір рет айтқан сіздің гений ініңіз жайлы.
Абай: Еее менде толып тұр ғой ініншек деген, айналып кетейін Оспанжаннан бастап Амалбек Өмертаевқа дейін іні деген менде жетеді. Қай інімді айтасың?
Стив Джибс: Абай мырза, атын ұмытып қалдым, Ш-дан келе ме, сондай, әйтеуір Ержан кейде соны айқайлап жүріп оқиды ғой. Оның ойынша қазақта одан асқан ақын жоқ екен.
Абай: Ееее, сен Шәкерімді айтасың ба? Тәйірі-ай, Толстойдың тілімен айтканда "он превзошел самого себя, сам даже не ожидал что из него выйдет такой гений" Парсы жаққа бет алып білім қу деген едім, пәллі, ол неме Парсы асып, Мекке, Медина, Стамбул, Парижге кетіп қалып білімді болып кетті. Білім деген сол ғой, қызығымен бір айналдырса, шыр айналдырады. Әттең қазақ арзан нәпақаның артымен кетіп, саф білімді игере алмай жүр...
Стив Джобс: Иә-иә, сол Шәкерім. Сіз гений деп қай жағын айтып тұрсыз?
Абай: Гений дегенде, ол мықты ақын. Жазғанын мына қалың қазақ оқыса, бақытты болар еді. Әй Стив інім, сен тыңда мені. Осы күнгі дәрігерлер емге дәрі береді екен. Сол дәрігерлерге айтар бір кеңесім бар. Олар ем-доға іздеп келген әрбір адамға Шәкерімді оқуға кеңес берсін. Жан саулығы - ден саулығы. Шәкең өлеңдерінің әрбір сөзі адам жүрегіндегі емші қолы жетпейтін небір-небір түкпірлеріне барып жайғасады. Жайғасқан соң адам керемет рухани ләззат алып, жаны жайлбырақат күй кешеді. Шәкерім өлеңдерінің әрбір сөзінде рухани витаминдер бар. Адамның бүкіл ауруы жүректен басталады. Пайғамбар айтпап еді солай. Жүрегі кірленген адамның қаны қарайып, сырты бүтін, іші түтін күй кешеді. Шәкерім өлеңдері бүкіл ауруға ем бола алады. Профилактика ретінде әрбір қазақ оны оқып тұру керек. Алдымен жүрек туралансын, кейін сана, тіл, құлақ өздері-ақ кәмілденеді. Міне, жаһанның талай мынау деген емшілерін он орап алатын Шәкерім өлеңдері осындай. Гений десе гений ғой біздің Шәкерім...
Стив Джобс: ммм, солай деңіз. Демек сіз Шәкерім мырзаның бірегейлігі деп ақындығын айтып тұрған екенсіз ғой. Менің ойымда бір гәп бар. Әлгінде Ержан ұйқыдан тұрып, көзін ашар-ашпастан менің жанымнан өтіп бара жатып: "Стив, сен гений емессің, гений деген ол Шәкерім деді. Бәтшағар неге екенін айта ма екен деп күтіп ем, онымен айтпады. Тек кейін баяғы әдетімен апыл-ғұпыл аяқ киімін киіп жатып: Неге десең сен әлемнің майталман технократтары жиналған Стенфордтың түбінде тұрып әрең дегенде бір телефоңды жасадың. Оны да Палоройд компаниясынан Билл екеуің ұрлап алдыңдар. Біліп қой, бізде Шәкерім деген гений бар. Сол Шәкерім 19-шы ғасырда дархан даласынан басқа дымы жок киелі Шыңғыстауда екі ауылды біріктіретін сымды телефон жасаған! Ол сен сияқты Стенфордта тұрғанда сені он орап алар еді. Менің шыдамым жетпей оған: "Ендеше нақұрыс, менің айфонымды қолданбай, Шәкерімімнің сым телефонын қолданбай не талтаңдап жүрсің" - деп айқайладым артынан. Сұрайын дегенім сізден, сондай телефон болған ба шыныменен?
Абай: Иә, болған. Болғанда қандай! Шәкерім ақын ғана емес, бүгінгінің тілімен айтқанда технократ жан еді. Әлгіндей ойлардан бөлек, басы ойға тұнып тұратын еді. Екі ауылдың арасына сымды телефон жасатып ауыл тұрғындарына хабар алмасып тұруға мүмкіндік сыйлаған. Шәкерімнің сонда шат-шадыман боп секектеп күліп жүргенін көрсең....Көпекбайдың телефоннан адам даусын естіп "ооо шайтан!" деген реакциясын көрсең)))) Бақыт деген сол еді..Қайран бақыт...Қайран Шәкерім...Неткен мүбәрәк саф жан еді...

Мінеки, Абайдың суретін бұйыртса ертең Стив Джобсқа қарама-қарсы ілмекшімін. Екеуі сырлассын. "Интеллектуалды" әңгім-дүкен құрсын. Мүмкін суреттер өзара бізге белгісіз тылсым күшке ие болып, біз де бір нәрсе естіп қалармыз))))

Ертең мейрам дейді ғой. Маған белгісіз мейрам. Сонда да рахмет. Үйде өзгеріс енгізуге тағы бір керемет мүмкіндік! Ертеңгі мейрамды өзгелер тойлап жатқанда, мен де тойлаған болып, жоғары жақ не айтса, мен де басымды изеп, ләппай тақсыр, мейрам құтты болсын деп бақытты күй кешпекпін. 
Сіздер де бақытты болыңыздар!

1
1
915

Сағат Әшімбаев және азаматтық позиция

«Сынның тууы — адамзат көркемдік ой-санасының бір адым ілгерілегендігінің айғағы»

Сағат Әшімбаев

Бүгін, яғни мамырдың бірі, «әдебиет — ардың ісі», «әдебиетке де тазалық керек» деп азаматтық позициясын айқындап кеткен белгілі публицист, сыншы, тележурналист, жазушы әрі қоғам қайраткері Сағат Әшімбаевтың туған күні. Көпшілік жұртқа «Парыз бен қарыз» (1988-1989 ж.ж. шыққан) хабарының авторы ретінде белгілі Сағатхан ағамыз осы күнде тірі болғанда 66 жасқа келер еді.

Алматы облысы, Нарынқол ауданында дүниеге келген ол 18 жасында Алматыға келіп, филология факультетінде оқып шығады. Кейін бірден «Лениншіл жас» қатарына қосылып, төрт жылдан кейін, жиырма жеті жасында «Сын мұраты» атты алғашқы кітабын жарыққа шығарады. 1976 жылы Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты атанып, Қазақстан Жазушылар Одағының органы «Жұлдыз» әдеби-көркем журналының бөлім меңгерушісі болып қызмет атқарады. 1979 жылы Бүкілодақтық авторлар құқығын қорғау ұйымы Қазақ республикалық бөлімінің бастығы, 1986 жылы Қазақ ССР Телевидение мен радио хабарлары жөніндегі мемлекеттік комитеті төрағасының орынбасары, 1990-1991 ж.ж. төрағасы болады.
44 жыл өмір сүрген Сағат Әшімбаев артынан «Сын мұраты», «Талантқа тағзым», «Парасатқа құштарлық», «Шындыққа сүйіспеншілік», «Ақиқатқа іңкәрлік» сынды кітаптар қалдырып кетті. Сондай-ақ абайтанушы ретінде де танымал болған Сағат Әшімбайұлы кейінгі журналист ұрпақтың есінде тоғышарлық атты «індетпен» күресуші күрескер ретінде сақталып қалды.

"Сағат - ақынжанды сыншы. Әдебиет әлемін түпнұсқасынан тани білер қырағылығына күмән-күдігіңіз болмасын!

Әдебиетші Әшімбаев, сыншы Сағат қашанғы дағдысындай өзіне сенімді һәм сергек" Әшірбек Сығай

"Қарымды телепублицист С.Әшімбаев жүргізген "Парыз бен қарыз" хабарының теледидар тарихындағы орны тым

бөлек. Қоғамдық сананың қалыптасып, ұйқыдағы ойдың оянуына, ұлттық сана-сезімнің сілкініске келуінде

ағартушылық-философиялық мәндегі бұл хабардың көтерген жүгі тым салмақты." Құдайберген Тұрсын

 

А.В.Луначарскийдің: «Ең тамаша сыншы сол, кім жазушыға бар ынта-ықылас, сүйіспеншілгімен қарай білсе» дегеніндей, өз заманының ғана емес, өзінен бұрынғы талай жазушыларға әділ сын жаза отырып, сол арқылы оқырманның жалпы әдебиетке деген құштарлығын арттырған Сағат Әшімбаевтың сын-мақалаларынан біраз үзінділер келтіре кетейік:

«Біздің әдеби атмосферада ұшырасып қалатын аурудың бір түрі бар. Ол болмай жатып, толдым деп тоқмейілсу, ілгерілеу жолы ізденіс екенін естен шығарып алу. Төлен мұндайдан аулақ болғай!» (Төлен Әбдіковтың «Көкжиек» атты тұңғыш әңгімелер жинағына жазған «Мұрат алды — ізденіс» мақаласынан).

«Бізде қайсыбір жағдайда таланттың тарпаң келетініне пендешілікпен осқырына қарайтын мінез бар. Мінезі „томпақтау“ кейбір ақындардың үлес-сыбағасын „мінезді“ үзеңгілестері алып кетіп жататыны онша қуанта бермейді». (Тоқаш Бердияров өлеңдеріне арналған «Өмірін өлеңмен өрген» мақаласынан)


Суретте: Оралхан Бөкей, Әбілмәжін Жұмабаев, Қадыр Мырза — Әлі және Сағат Әшімбаев

«Сұлулық та сұлу сезім бар жерге ғана қоныс тебеді. Жұмыр басты пенденің бойында да өнер кірпішімен қалануға тиіс кетіктер болады, сол кетіктің бірі өлеңмен орнын толтырмайынша бос тұрады. Пушкиннің:

«...Ищу союза
Волшебных звуков,
Чувств и дум»

- дегеніндей, сезім, ой, сиқырлы дыбыс — поэзияны құрайды. Оны Абай:
„Қуатты ойдан бас құрап,
Еркеленіп шығар сөз“ деген». («Тағылымды дәстүр»)

«Ендігі бір көңілге сыймайтын, әсіресе ерекше тоқталып айтатын нәрсе — көлем мәселесі. Бізде қазір болсын-болмасын мән-мағынасыз көлем қууға әуестік, 30-40 беттің айналасында айтып тастауға, жазып шығуға болатын шырынсыз шылқыма жәйларды 100-150 бетке дейін ойсыз, орынсыз созушылық бар». («Сын мұраты» кітабынан)

Азаматтық позиция — айқындаушы күш

1

— Әдебиет стихиялық құбылыс па?

— Кешіріңіз, бұлай ойлаудың өзі надандық қой.

— Ендеше неге екінің бірі жазғыш болып кетті?

— Білмеген кісі у ішеді деген ғой...

— Сонда осы төпеп жазып жатқанның бәрі жазушы емес пе?

— Азаматтық позициясы жоқ адам жазушы емес!

— Ал оның өзін нақтылы қалай түсінуге болар екен?

— Әрине, ол қайсы біріміз қасаң ойлап жүргендей оп-оңай нәрсе емес...

2

Азаматтық позиция!..

Осы бір мәселенің сырына терең үңілмей сырт қарағанда көпшілігімізге-ақ оның сыр-сипаты әбден түсінікті сияқты...

Түсінікті болса әдебиеттің даму сипаты мүлде басқаша болар еді ғой...

Біз осы азаматтық позиция мәселесін кім қалай түсініп жүр екен деген ниетпен көптеген қаламдас, қанаттас жігіттермен әңгімелесіп те көрген едік. Шындығы сол бәрі де, «ой, оның өзі түсінікті нәрсе ғой» деп ә дегенде айтарын ашық айтса да, іле-шала күмілжіп, ойланып қала берді. Сондағы көзіміз әбден жеткені, көпшілігі-ақ бұл мәселені абстрактылы түсінетіндігін сөзімен болмаса да көзімен білдіріп алып жатты.

Ешнәрсе ешуақытта да тектен текке кеткен емес, кетпейді де! Сол сияқты көптеген ақын-жазушылар бойындағы азаматтық позицияның айқын еместігі, бұлдырлығы, тіпті қалыптаспағандығы мен жоқтығы салдарынан — бүгінгі әдебиет дамуына елеулі нұқсан келіп, көптеген кедергілер туып отыр.

Әдебиеттегі прогресс — кітап санының көптігімен, жазушы сапының көбеюімен, жаңа баспалардың ашылуымен өлшенбейді. Сандық көрсеткіш сапалық өсудің негізгі өлшемі бола бермейді. Ұлы Абайдың кезінде қазақ даласында бір баспаның болмағандығы, оның көзі тірісінде бір кітабы шығып, не бір өлеңіне қаламақы алмағандығы ақын ойының өлшеусіз өсуі мен дамуына ешбір кедергі жасамағандығы да ойланатын жәйт. Жалпы есте ұстайтын нәрсе, ғылыми-техникалық және әлеуметтік-экономикалық прогресс атаулы әдебиеттегі, сондай-ақ, рухани-адамгершілік дамудағы прогрестің кепілдігі бола алмайды. Қысқасы, әдебиет дамуы көркемдік құбылыстар ретіндегі үлкен-үлкен творчестволық жаңалықтармен әрі жаңашылдықпен өлшенеді. Жоғарыда айтқан Абай поэзиясы кейінгі әдебиет дамуына және азаматтық ой-сана өсуіне ерекше ықпал еткен. Бүгінде айрықша әсер етіп отырған және болашақта да солай бола беретін ұлы құбылыс-тын. Жасыратын несі бар, соншама ақын-жазушы сап түзеп самсап тұрған күннің өзінде жанымызға сәл жарықшақ түссе әлі күнге тек Абайға тұра жүгіріп, тек соған жүгініп жанымыз жәй тауып жүрген жоқ па?! Бұдан кейін де дәл осылай бола беретіндігі күмәнсіз жағдай екені анық.

Сонымен азаматтық позиция дегеніміздің өзі бір жағынан суреткердің қоғамдық-әлеуметтік зор тұлғасын танытатын парасаттылық, яғни елдік, ұлттық, адамгершілік үлкен мүдделерге қызмет ететін парасатты көзқарас екендігін баса айтқымыз келеді. Әрине, әдебиеттегі азаматтық позиция ұғымының аясы бұдан кең. Жоғарыда сөз болып жатқан азаматтық пен азаматтық позиция дегеніңіздің өзі айналып келгенде бір мәселе және бірінсіз бірі жоқ нәрсе. Азаматтық жоқ жерде азаматтық позиция қайдан болсын! Сондай-ақ азаматтық позиция үстемдік алған жерде азаматтық көзқарастың жеңіске жеткені, азаматтықтың күні туғаны деп есептей беріңіз.

3

Азаматтық дегенге орай мына мәселелерге де тоқтала кеткенді жөн көрдік. Мәселен, он тоғызыншы ғасырдағы орыс әдебиетінің айналасы жүз жыл ішінде әлемдегі ең ұлы әдебиет дәрежесіне көтерілуі себепсізден себепсіз бола салып па еді?! Оған сол кездегі ғылыми-техникалық ортанқол жетістіктердің болмаса, өндірістік-өнеркәсіптегі сылбыр дамудың ешқандай да қатысы жоқ еді. Өндіріс дегеннен шығады, Пушкин де, Тургенев те, Толстой да және тағы басқалардың ешқайсысы да бұл тақырыпта ештеңе жазбаған ғой. Сөйтсе де осынау ғасырдағы орыс әдебиетінің тіпті адам нанғысыз орасан зор дамуы мен ғажайып демеске болмайтын көркемдік табыстарға жетуі әлдеқалай ғайыптан пайда болған мифтік жұмбақ құбылыс емес-тін.

Бұл феноменальдық даму — тарихи көркемдік құбылыстың түп-төркіні басқада еді. Яғни бұрын-соңды ешбір елде және ешбір жерде кездеспеген ұлттық сезімнің жылдам оянып, азаматтық ой-сананың саналы түрде күрт дамуымен тікелей байланысты еді. Демек әдебиет дамуындағы шешуші факторлардың бірі ұлттық кемелденген сана-сезімнің құрамдас бөлігі азаматтық позиция деп есептейміз.

Біз әдетте сол кезде айтылған «ақын болу шарт емес, азамат болу парызың» деген сөзді жиі айтамыз. Алайда оның ішкі астарына көп мән бере бермейміз. Рас, нағыз ақын болу оңай емес және ешуақытта да оңай болмақ емес. Ал, мына сөз шын мәніндегі азамат болудың сол шынайы ақындықтан әлдеқайда ауыр әрі абыройлы, тіпті ауадай қажеттілік екендігін меңзеп тұрған жоқ па?! Сондай-ақ мұнда айтулы азамат бола білген адамның шынтуайтына келгенде ақын болмауы да мүмкін емес деген де ой қылаң беріп тұр. Некрасов осы сөзі арқылы кез-келген адамның бәрі бірдей азаматтық тұғырға көтеріле бермейтіндігі сияқты, ақынның да бәрі бірдей азамат атына лайықты бола бермеуі де мүмкін екендігін де айтып кеткендігіне күмәнданбайсың.

Мәселен, Толстой, Чехов, Достоевский үшеуінің өзі-ақ әлемдік әдеби-көркем ойдың дамуын даңғыраған даңғыл жолға салып берді. Бұл үшеуін ауызға алмайтын, олардың талантына тағзым етпейтін және әрқайсынан творчестволық тағылым көрмеген жазушы болуы мүмкін емес. Және бұлардың сыртында қаншама әдеби алыптар еңсе басып тұр, тіпті олар да тектен текке қарап тұрған жоқ. Оларды оқып тауысудың мүмкін еместігін былай қойғанда, санап тауысуға да аз уақыт кетпейді. Қазіргі әлем әдебиетіндегі «мода» боп жүрген мифтік немесе мифологиялық реализмнің түп-тамыры Н.В.Гогольден басталатындығы да айтылып та, дәлелденіп те жүр. Сондай-ақ батыс әдебиетіндегі «атышулы» экзистенциализм ағымының да арғы «атасы» Ф.М.Достоевский екендігі де әлдеқашан дәлелденген-ді. Л.Н.Толстой творчествосындағы психологиялық талдау әдісі әлем әдебиетіне жаңа бетбұрыс жасады.

С. Әшімов, Ә. Жұмабаев , Ә. Тәжібаев, Қ. Мырза — Әлі, О. Бөкей, Р. Сейсенбаев, Д. Әбілов, Қ. Тұрсынқұлов, Қ.Жорабеков

Бір сөзбен айтқанда, осы ұлы әдебиетті туғызған, мұратқа жеткізген азаматтық позиция дегеніміздің өзі, түптеп келгенде, онымен егіз ұғым, күрескерлік позиция екендігін еске сала кеткеннің ерсілігі жоқ шығар. Сондықтан да күрескерлік позицияның жоқтығы азаматтық позицияның жоқтығы деген сөз. Ал, бұл жоқ жердегі әдебиеттің дамуы да күмәнды екен. Мәселен, орыс әдебиетін әлемдік аренаға шығарған азаматтықтың құдіретін бүгінде құрлықтағы елдер әдебиеттерінің басынан да көріп отырғанымыз тағы да еріксіз ойлантады.

Айталық, XX ғасырдың екінші жартысындағы Латын Америкасы елдері әдебиеттерінің әлемдік әдебиет авансценасына шырқап шығуының себептері жоғарыда айтып өткен факторлармен ұқсас екенін көрер едік.

Бүгінгі Латын Америкасы әдебиеттерінің даму перспективасы айрықша болып отыр. Атап айтқанда, Латын Америкасы әдебиеттеріндегі революциялық рух, суреткерлік белсенділік, әлеуметтік жауапкершілік, гуманистік көзқарас, парасатты дүниетаным, қысқасы, осының бәрі келіп шығатын азаматтық позиция оны көркемдік-эстетикалық дамудың ең биік орбитасына шырқатып шығарып жіберді. Қазіргі әлем әдебиетіндегі лидерліктің тізгінін Латын Америкасының жазушылары ешкімге бермей отыр. Чилийлік Неруда, кубалық Алехо Карпентьер, бразилиялық Жоржи Амаду, аргентиналық Хулио Кортасар, венесуэльдік Мигель Отеро Сильве, колумбиялық Габриэль Гарсиа Маркес, гватемальдық Мигель Анхель Астуриас, мексикалық Карлос Фуэнтес, парагвайлық Аугусто Роа Бастос, перулік Марио Варгас Льоса және т.б. творчествосынсыз әлем әдебиетінің дамуын елестетуге болмас еді. Бұлардың қай-қайсысы да бұрын-соңды болмаған жаңа көркемдік құбылыс — творчестволық уникум ретінде әлем жұртшылығын әлдеқашан мойындатқан белгілі тұлғалар. Тағы бір елеулі нәрсе, соңғы қырық жыл ішінде Латын Америкасы жазушыларының төртеуі Нобель сыйлығының лауреаттары атанды. Бұл халықаралық ең жоғары дәрежелі сыйлықты 1945 жылы осынау регион бойынша алғаш рет чилийлік ақын әйел Габриэла Мистраль алған болатын. Одан кейін Мигель Анхель Астуриас, Пабло Неруда, Габриэль Гарсиа Маркес лауреаттық атақ алды. Осы фактінің өзі де қандай қорытынды жасауға да жеткілікті ғой дейміз.

Мынаған қараңызшы. Аргентинаның әйгілі жазушысы Хулио Кортасар өмірінің біразын Еуропада, нақтырақ айтсақ, Парижде өткізген адам. Ал шығармаларының негізгі пафосы Латын Америкасындағы шектен шыққан қиянатшылдық пен теңсіздікті, диктаторлық режимді әшкерелеуге арналған. Жасы жетпіске таяп қалған, оның үстіне денсаулығы да шамалы, өзі эмиграцияда жүрген аргентиналық Хулио Кортасар өзінің көп уақытын, беделін, қаламақысын Никарагуа мен Чилидің саяси тағдырына, Уругвай мен Парагвайдың әлеуметтік проблемаларына қатысты Еуропада әртүрлі халықаралық масштабтағы үлкен-үлкен шаралар ұйымдастыруға жұмсапты. Хулио Кортасар 1984 жылы алпыс тоғыз жасында Парижде қайтыс болды. Осыған орай Парижге жедел ұшып келген Никарагуаның Ішкі істер министрі, жазушы Томас Борхе марқұм қабірінің басында сөз сөйлеп: «Енді біздің мұңымызды Еуропада кім жоқтар екен... Амал не. Кортасар өзі кеткенмен бізге өзінің азаматтық позициясын тастап кетті. Біз соны жалғастыруға тиіспіз», — депті.

Хулио Кортасар

...Айтайық дегеніміз «ерінбеген етікші боладыға» салып жалпылама жаза бергеннен шын мәніндегі шырайлы көркем шығарма тумайды. Нағыз әдебиет туындысы белгілі бір көркемдік эстетикалық, философиялық заңдылықтардың негізінде, азаматтық үлкен ойдан, терең парасатты дүниетанымнан, әлеуметтік қажеттілікке жауап ретінде адамгершілік қажеттіліктен туады! Демек, белгілі бір заңдылықтар мен қажеттіліктен тыс әдебиет те жоқ! Сондықтан да дәуір, уақыт, ұрпақ, ар-ұждан қажеттілігіне сай, өз мезгілінде, нақтылы моментке сәйкес тумаған дүниенің де ғұмыры онша ұзаққа бармайтындығы мықтап ескермеске болмайды. Өз мезгілінде деген сөзді өз уақытынан не ерте, не кеш мағынасында қолданып отырмыз. Мәселен, «Абай жолы» мен «Көшпенділер» мезгіл мен мекен тұрғысынан дер кезінде туғандығымен де құнды дүниелер. Алғашқы тетрология 70-80 ж.ж. жазылса, басқаша бағаланып, басқа жағынан қабылдануы әбден мүмкін еді. Өйткені бұл кезеңдегі рухани сұраныс пен қажеттілік те, уақыт проблемасы да мүлде басқаша екендігін ұмытпаған жөн. Ал екінші тетрология 30-40 ж.ж. жазылған болса, уақыт рухына келмеуі де мүмкін екендігін несіне жасырамыз. Сол сияқты «Адамға табын, жер енді» мен «Мен қазақпын» сынды даңқты дастандар алпысыншы жылдардың рухын тап басқандығымен тарихта қалды. Бүгінде сол кезеңге жарасқан сол стильмен жазудың ешкімді селт еткізбейтіндігі анық.

«Оянған өлкенің» екінші кітабын автор сонша созды, жұрт та соншама тосудан жалыққан жоқ. Ақыры не керек сол көптен күткен күн де келіп жетті-ау. Оқушы қолына алдымен романның журналдық нұсқасы тиіп те үлгерді. Алайда, оқушы қауымның «Жат қолынданы» қабылдау реакциясы, шынын айту керек, өте жоғары болған жоқ. Одан гөрі «Ұлпан» шыққан кезде жұрт мәре-сәре болып қалып еді. Ертеректе жоғарыдағыдай жағдай М.Шолоховтың жазылуы ұзаққа созылған «Олар Отан үшін шайқасты» романына да байланысты болып еді. Біздіңше, мұның өзі дер кезінде айтылмаған жақсы сөздің де басқаша әсер беретіндігіне ұқсас па дейміз. Екіншіден, бұдан классиктер жазған шығарманың өзі де мезгіл мен мекен (время и пространство) заңдылығын аттап өте алмайтындығын көруге болады. Сондай-ақ бізге Ә. Нұрпейісовтың соңғы романы «Сеңде» қойып отырған проблемалары жағынан өз мезгілінен он, он бес жыл кеш туған болып көрінеді де тұрады." («Шындыққа сүйіспеншілік» кітабынан)

Материалды дайындаған: Айжан Кәрібаева

7
0
5908

«Жұрттың баласы» — угроза национальной безопасности

В последнее время, изучая историю своей страны и ее культуру, я часто задавался вопросом: «Почему наша страна отстает от многих других стран? Почему есть десятки наций более успешных чем мы? И почему в нашей истории больше провалов чем успехов?» Долго думая на эту тему я пришел к выводу, что если народ говорит, что рыба гниет с головы, то наша рыба гниет с самого его сердца. Иначе говоря, сама основа нашей нации, то есть казахская семья в некоем роде провальная. (Прошу простить за резкие высказывания).

У нас, у казахов, есть такой феномен, который называется «жұрттың баласы». Это и есть та гниль, что тормозит наш прогресс.   Не секрет что, чтобы страна была успешна, стране нужны успешные люди. То есть нам нужны амбициозные политики и целеустремленные бизнесмены. И вся последняя психология твердит, что чтобы стать хорошим бизнесменом нужно быть уверенным в себе. Однако о какой уверенности в себе может идти речь, когда мать уверяет своего сына или дочь в том, что все другие дети лучше чем они.

Я стараюсь не прибегать к обобщениям и вообще не претендую на то, чтобы мои высказывания носили какую то научную достоверность. Однако осмелюсь предположить, что дети, выросшие под «жұрттың баласы», чаще всего испытывают некую неприязнь к этому баласы, который всегда во всем лучше. И возможно, что эта неприязнь приводит к тому, что эти дети напрочь лишены способности поддержать начинания своих товарищей, ибо они сами редко получали подобную поддержку. А вот когда дело

касается критики, то эти дети всегда будут лидировать. Кстати говоря, этот феномен распространен так же широко, как и «жұрттың баласы». В народе мы это называем «көре алмаушылық».

Но как же возможно объяснить мамам и папам что каждый раз, когда они говорят: «жұрттың баласы», они действуют против интересов государства и нации?Как им сказать, что подавляя уверенность ребенка, они лишают страну ценных кадров? Есть ли шанс справиться с этим недугом нашей нации? А ведь вроде мелочь, но как говорил всеми нами горячо любимый Фрейд, тривиальные вещи могут иметь весьма глубокий смысл. А ведь может быть так, что фраза, которая использовалась веками есть угроза нашей нации. Всем нам понятно, что нынче мы уже не можем собрать несколько десятков тысяч воинов с трех джузов, вооружить их копьями и таким образом обеспечивать выживание страны на мировой арене. В эти дни нам нужны люди знающие, все понимающие и, не менее важно, себе цену знающие.

 
1
0
4652

Қызылордалық «Қайсар» футбол клубы жаңа база мен стадионға ие болады

 

«Қызылордалық «Қайсар» футбол клубы жаңа база мен стадионға ие болады», — деп хабарлады BNews.kz тілшісі облыс әкімдігінің баспасөз қызметіне сілтеме жасай отырып.

Қызылорда облысының әкімі Қырымбек Көшербаев пен Қазақстанның кәсіби футбол лигасының төрағасы Михаил Гурманның кездесуінде айтылғандай, 2014 жылғы бірінші кварталда Қызылордада Сырдарияның сол жағалауында жаңа төбесі жабық стадион салу жоспарланып отыр. «Қайсар» ФК базасына қала орталығынан жер бөлінеді. Бұғанға дейін бұл жерде дарынды балаларға арналған облыстық қазақ-түрік лицейі мен интернаты болған. Клубтың балансына барлығы беріледі, оның қатарында тұрғын үйлер мен лицей корпустары да бар.

 
0
0
498