Бейбіт Сарыбай

Университет басшылығы әлгі жігіттің қолына дипломын ұстатыпты да, арт жағынан тепкендей қылып, жатақханадан қуып шығыпты. Бара ғой, айналайын,-депті. Ал, жігітіміздің дәл сол уақытта не тұрақты жұмысы, не тұра қоярлық үйі де болмапты. Ауылға қайтуға мүлде құлқы болмаса керек. Ары ойланып, бері ойланыпты да Алматының іргесінде тұратын ағасының үйіне қарай тартып отырыпты. Ағасының әйелінен қатты қорқатын біле тұра барыпты. Үміт аз енді. Жұмысқа шығып, квартира тауып алғанша тұра тұрайын деп үміттенген ғой. Бірақ, анда-санда бір келгенде қабағын ашпайтын жеңгесінің бұны бірер айға тұрғыза қоюы неғайбыл. Ағасына әсер етіп, жеңгесінің жүрегін жібіту үшін жолай ән шығарған екен. Сол әнді кейіннен, арада біраз жыл өткенде Қайрат Нұртас сөзін өзгертіп орындаған көрінеді... Бірақ, негізгі мәтіні…

Мынау да сондай бір тәтті күлкі. Анау күні тоқсанға толған бір атамыз Нұрлан ағаға келді. - Айналайын, үлкен той жасамаймын, дүрілдетіп өткізбеймін. Ағайын-туыс пен құда-жекжатқа бір шәйін берермін,-деді. Содан кейін әңгіменің аяғында Нұрлан аға: - Маған қандай тапсырма бересіз, не өтінішіңіз бар?-деді. Ана кісі аз-кем ойланып отырды да: - Ана, қолымдағы кіші балам жұмыссыз қалды. Соған жұмыс қарастырсаң...-деді. Нұрлан аға: - Ол балаңыз қаншада еді?-деді. Сондағы атамның жауабы: - Осы жазда алпыс бірге толды ғой... Құдай бақ берем десе үйіп-төгіп береді екен ғой иә. Алпыс бірдегі балаңа жұмыс іздеп жүрсең, одан өткен бақыт жоқ шығар.

Ақпарат көзі

Ет қызуымен айтты дейтіндей емес, көкем өте сабырлы, байсалды кісі. Ұшқалақ болған күннің өзінде желпілдейтіндей жастан өткен. Айтылған сөздің атылған екенін өзі біліп қана қоймай, өзгелерге де ескерте жүретін қасиеті тағы бар. Енді шегінерге жол жоқ. Алматыны артқа тастап, Астананы борандатып жүрген ағамның құйысқаны көтеріліп-ақ тұр. Бірде Алланың ақ жолымен, енді бірде Перуашевтің "Ақ жолымен" жүріп келе жатқан Арағам, енді Нарынқолға апаратын күре жолды көздеп жүр. Алдағы көктем Нарынқол жеке аудан болады. Сол кезде көкем жүгін жинайды. Жинатамыз. Айтылған сөз - атылған оқ! Кезіге кеткеннің бәрінен әлгі кетем дегенің қайда, ауданың бөлініпті ғой деген сөзді естіп жүре береді деп пе едіңіз?. Жо-о-қ, көкем өйтпейді. Ол бөлінген күні, немесе бөлінерден бірер күн бұрын салып отырады. Бірі…

Қандай керемет иә. Таңғы шәйін он бірде ішкен. Демек жаны жәннәтта болғыр атамыз онда тұрған. Ал сіз ше? Сіз таңғы сағат жетіде тұрып, апыл-ғұпыл киініп, шәйіңізді ішпестен балаңызды мектебіне, балабақшасына апарып, содан ары жұмысыңызға тартқансыз. Он бірдіңі кезінде көзіңіз бозарып жұмыста отырғансыз. Сізді ешқандай орталық комитеттің адамы қап-қара ЗИС-імен алып кетпеген. Және ешқандай хатшы қабылдамаған. Орталық комитетіңіз былай тұрсын, аупартком қабылдаған, шақырған кезі бар ма? Жоқ! Сол себепті де сіздің өлеңдеріңіздің ішінде Бақыттымын деген өлең жоқ. Бақыт туралы жазбайсыз. Кілең күңіренген, күрсінген жырлар жазасыз. Мен де сол. Мына жазбадағыдай, Қапан атамыздың басынан кешкеніндей болса ше?.. Мысалға... Ол кездегі орталық комитеттің хатшысы қазіргі президент. Елбасыға иегіміз қ…

Тағы да бір түн келді, Көңіліміз гүлденді. Балапанын қалдырып, Тауық кетіп үлгерді.Атады енді абат таң, Сен де сілкін, қанаттан. Қош, қош, тауық, қош, тауық, Сенсіз дағы таң атқан.Кә, кә, жылым - Ақтөсім, Әппақ төсің бақ босын. Тілегіміз ақ босын, Көңіліміз шат босын.Кә, кә, жылым Ақтабан. Әр күніңнен бақ табам. Беу, түріңнен айналдым, Босағамды аттаған.Кә, кә, жылым - Мойнағым, Еркелегін, ойнағын. Ырысымды күзетіп, Тынышыма бойлағын.Кә, кә, жылым - Алабай, Дене тұрқың даладай. Дәу денеңе қарамай, Еркелейсің баладай.Кә, кә, жылым - Көксерек, Жеттің бе ақыр өкшелеп. Адал болып иеңе, Мейіріңді төкші ерек.Кә, кә, Құтжол - текті есім, Құт болып жет жеткесін. Қақпақ кетсе қазаннан, Сенен ұят кетпесін.Кә, кә, Сырттан, кә, Сырттан, Сүйек мүжі, мә, сырттан. Қазынамды тауып бер, Қарынбайлар жасырт…

Атасы: - Көп сөйлемей шәйіңді іш,- дегені сол еді, жат та кеп жылады. - Ішпеймін, мен сізге садигімнің ақшасын төлеп бер деп жатырмын ба?-деп бастап, біраз әңгіме айтып тастады. Бір жақсысы сарт туралы мақал білмейді. Бір кезде: - Атам шығып кетпесе шәй ішпеймін,-деді. Біз ей қой дегенше болмады, атасы тұрып шығып кетті. Сөйтсек, атасы түк те өкпелемепті. Өзі шәйін ішіп болып, тұрып кетуге себеп таппай отырған екен. Сыртқа шығып, темекісін қисығынан тістеп, қайқайып тұра қалды. Өкпе, реніштің ізі жоқ. Оны үйдегілер дабырлатып жіберді. Сен атаңа шық дедің деп. Дарxан шәйін ішіп отырды да ұйықтап қалды. Бәсе неге жылап жүр десем, ұйқысы кеп жүрген екен ғой. Оянған соң; - Дәкөн, атаңнан кешірім сұра,-деп едік, сұрады. Бірақ, ерке емес пе, кешірім сұрап отырып та, еркелеп отыр ғой. - өзің ғой…

Әппақ арман, әппақ қиял, әппақ тіпті мұңым да. Қалың қала қар жамылған маужырайды шынында. Жанды әне әкімдіктің бағандағы шырағы. Еркетайым жақын келіп, менен былай сұрады: - Әке, біздің дәу үйіміз қашан, қай күн бітеді? Күн сайынғы сұрағы осы, үй біткенін күтеді. - Бір Алладан сұра қызым, Алла өзі қолдаса, Үй бітіру дегеніңіз қиын емес ол да аса. - Давай, онда, сұрайық та кәдімгі Аяз атадан. - Аяз ата - апайың ғой - тәрбиеші атаған. Біздің үйді бітіргені былай тұрсын олардың, Өздеріне жәй жер алу соншалықты болар мұң. Өйткені ол да дәл әкеңдей әрең жүрген адам ғой, Елу бес мың айлығымен жылдап жүрген маман ғой. Алла деген арымайды, басқа бағы қонады, Үй де, күй де, ьарлығы да бұйырған күн болады.

Ақпарат көзі

Шарпысқан шоқ пен мұзға қайым лебің, Жүзіңе мұң ұялап, айым менің. Жабырқау, жел өтінде желең тұрған, Сүліктей сылаң түсті қайың ба едің.

Жүректі жараладың, аздай мұның, Кеудемді қыстап қалды қаздай мұңың. Кетпейді ертелі-кеш құлағымнан, Жанымды жайлап алған жаздайғы үнің.

Аманхан Әлімұлы. Мен жатқа білетін, ара-тұра оқып жүретін өлеңдердің бірі осы. Кешегі Несекең "түкке алғысыз" қылған Аманxан ағаның өлеңі. Бізге бақай есеп пен ерегес керек емес. Бізге өлең керек.

Ақпарат көзі