Iskernews.kz порталы

Әлихан Бөкейхан – қазақ ұлтшылдығының саяси көсемі Аса құрметті оқырман! Әр жылы Желтоқсан ай басталысымен Алаш арыстарының айтулы даталары да басталады. Желтоқсанның 1 -30 аралығы қазақ тарихында алтын әріпетрмен жазылған. Айтулы шаралар мен жиналыстар, тәуелсіздіктің рухы аспандаған Желтоқсан -Алаш-тың , Алаш рухының айы! Біз осы айтулы даталарға орай Алаш сериясымен тарихи сараптамалар мен жылнамаларды жарялауды жөн көріп отырмыз! Ербол Ердембекұлы Тілешов Астана қаласы Тілдерді дамыту басқармасының басшысы Қазақтың ел мен жер турасындағы сан ғасырлық аңсары ХХ ғасырдың басында ұлтшылдық санаға ұласты. Қазақ ұлтшылдығының дәл осы кезеңде қалыптасуында, саяси және рухани идеологияға айналуында бірнеше себептер жатты.Біріншіден, аталған кезеңде қазақ зиялыларының үлкен шоғыры қалыптасты.…

Қазір сағат төрттен сәл-ақ асқан уақыт. Таңның бозарып барып атар шағы басталғалы тұр. Кірпік іле алмадым. Не бір ойлар-теңіз толқынындай тербеп әкетіп барады. «Әрбір қағазға түспеген ой, жоғалған қазына»,- демей ме? Мен сол ой қазынамды жоғалтпай, қорытып, қағаз бетіне түсіріп отырмын. Бұйырса алты күннен соң он тоғыз дейтін жастың көжесін ішпекпіз. Осы он тоғыз жыл бойы арқамды кеңге салып, ішіп-жер, киер-киіміме деген ешқандай мәселем болмады. Қалаған мақсатыма еркін қол жеткізе білдім. Арқа сүйеп сенер, мені қолдар адамым мен үшін «мықты» болды. Ол менің асқар таудай әкем. Мен өзімді «Әкемің жалғыз жұлдызымын» деп есептеймін... Кішкентайымда Шалқарда тұрдық. Папам әр күні жұмыстан келгенінде «Kinder» шоколоадын, әр ай сайын сок пен алма әкеліп беріп тұратын. Бірде сол бір алманы өзімш…

– Тараз қаласының кіреберісіндегі қақпада жазылған Фирдоусидің: «Мөп-мөлдір көздің қарасын, Тараздан ғана табасың» деген сөзін алғызып тастаймын деп абыройсыз қалған жоқсыз ба? Айтыс­кер ақынның желік сөзіне құлақ аспай тұрып, облыстағы мәдениет майталмандарымен неге ақылдаспадыңыз? Жауабы: «Мен ол сөзді алып таста деген жоқпын! Тек «Мөп-мөлдір көздің қарасын, Тараздан ғана таба­сың» деген жазуды махаббат аллеясына көші­руге қала әкіміне тапсырма бердім. Әуелде батыс қақпадағы маңдайшаға Тараздың тарихын жазып қойса деген ұсыныс болған. Тіпті сол ұсыныс ақын­дар айтысынан бұрын айтылған. Содан соң бізде айтыс өтіп, шым­кенттік бір ақынымыз осы мәселені қозғады. Жалпы, менің облыстағы осындай қақпаларда, маңдай­ша­ларда тұрған жазулардың барлығын тексеруге пәрмен бергенім рас. Сол себептен…

Қазақ Қазақстанда қазақпен де, шүршітпен де өзінің ана тілінде сөйледі! Бұл талқылауға жатпайтын ереже. Бүгін интернет басылымдарда Ақтөбедегі тілге қатысты жанжал туралы материал жарияланды. Оралбек бей Өтеғұлов есімді Ақтөбе тұрғыны өзі куә болған жайтты жазыпты. Тұтынушы, өзге ұлт өкілі, қызына қазақ тілінде сөйлегені үшін қызмет көрсетушіні түтіп жепті.      Фотосуреттегі жанжалшы әйел соның өзі. Ақтөбеліктер, бәлкім, танып қалатын шығар.
Автордың жазбасын өз блогымда сол күйінде жариялағым келіп отыр.
Және де мынадай ұсыныс: осы оқиғадан кейін қоғамдық орындарда өзіміз бастап қазақша сөйлесейік! Оны дағдыға айналдыру керек. Қазақша сөйлейтін тұтынушы да, қызмет көретушілер де көп болса, қазақшаны ұнатпайтын азаматтардың мойындамасқа амалы қалмайды. (жалғасы мұнда: mtdi.kz)

Адольф Янушкевичтің өмірі бір-біріне ұқсамайтын екі кезеңнен тұрады: біріншісі 1831 жылға дейінгі кезең – өз отанында өмір сүрген уақыты, екінші – 1831 жылдан кейінгі кезең, осы кезде ол ұлт-азаттық көтерілске қатысқаны үшін тұтқындалып, кезең-кезеңмен Брест, Мәскеу, Вятка, Киевке жіберілген болатын.Киевте 1832 жылдың 3 наурызында сот шешімімен Адольф Янушкевич дворяндық атақтан айырылды, мүлкі тәркіленіп, Сібірге айдалды. 1833 жылдың мамырында ол – Тобольскіде, ал дәл осы жылдың 10 желтоқсанында Ишим уезінің Желяково ауылына жіберілді. 1835 жылы оған Ишим қаласына орналасуға рұқсат берілді. Осы кезде бұл қалада айдауға түскен поляктар жиналып қалған еді. Ол осы қалада айдауға түскен ақын-романтик Густав Зелинскиймен кездесті. Олардың әңгімесі жарасып, қимас досқа айналды. Бірақ көп ұзама…

Қазақтың классик жазушысы Бердібек Соқпақбаевтың 90 жылдығы қаламгердің туып-өскен жері Райымбек ауданындағы Қостөбе, Нарынқол ауылдарында аталып өтті. Дүбірлі тойға алыс-жақыннан ағылып келген қонақтардың қарасы көп болды. (жалғасы мұнда: mtdi.kz)

Орталық коммуникациялар қызметінің  бүгінгі брифингі Google Translate+Kazakh жобасына арналды.

Google Translate – бұл Google компаниясына тиесілі ең танымал тегін машина-аудармашы. Бұл аударма құралын күніне 200 млн. адам пайдаланып, 1 миллиардтан астам аударма жасайды.

Аталмыш сервис 2001 жылы іске қосылды. Осы уақыт аралығында бұл бағдарлама 81 тілді қамтыды, соның ішінде екеуі түркі тілдері: әзірбайжан және түрік тілдері. 2 жыл бұрын Google Translate-ке қазақ тілін қосу жұмыстары басталып, Google Translate+Kazakh жобасы жүзеге аса бастады. (жалғасы мұнда: mtdi.kz)

Бүгінде әлеуметтік желіні күнделікті өмірінде пайдаланбайтын адам кемде-кем. Әсіресе, жас толқын өкілдері түгелдей дерлік осы бір жіпсіз желіге көрінбей ноқталанғанын ешкім жоққа шығармаса керек. Аман-сәлемді агенттен бастап, әңгіме пісіруді фейсбукте жалғастыратынымыз өз алдына, вацап, твиттер арқылы видео, фото лақтырып әуреге түсіп жатамыз. Былай қарасаң, қызықтың қызығы екеніне талас жоқ. Күнделікті өмірдегі маңызды, қоғамдық ортада пкірталас тудыратын оқиғаларға қатысты өз ойыңды ашық білдіруге әлеуметтік желілердің пайдасы тиіп-ақ тұр. Алысты жақын ететін, белгілі адамдарды бұрынғыдан да жақсы біле түсуге оның көмегі зор. Бірақ, осы бір әлеуметтік желінің әуресі уақытымызды білдіртпей ұрлайтын қас жауымыз екенін де естен шығаруға болмайды. Рас, бұл жөнінде аз талқыланып жатқан жоқ.…

• Әлемде мөлшермен 6300 тіл бар: Еуропа мен Таяу Шығысты қоса есептегенде – 275 тіл (4%), екі Америкада – 900 (15%), Африкада – 1900 тіл (31%), Азия мен Тынық мұхитында – 3000 тіл (50%). • Ең тілге бай елдер: Папуа – Жаңа Гвинея – 850 тіл, Индонезия – 670 тіл, Нигерия – 410 тіл, Үндістан – 380 тіл, Камерун – 270, Австралия – 250, Мексика – 240, Заир – 210 тіл. • Бұл 13 мемлекетте 100-ден 160-қа дейін тіл бар: Бирма, Қытай, Малайзия, Непал, Жаңа Гебрид аралдары, Ресей, Судан, АҚШ, Танзания, Филиппин, ОрталықАфрика мемлекеті, Чад, Эфиопия. • Жер бетінде 41 806 диалект түрі бар көрінеді. • Жер шарындағы 6000 тіл 170 мемлекетке тиесілі: 45 мемлекет ресми түрде ағылшын тілін қолданып отыр, 30 мемлекет – француз тілін, 20 мемлекет – испан тілін, 20 мемлекет – араб тілін, 6 мемлекет – португалті…

2009 жылғы санақ бойынша, Қазақстанның 74% мемлекеттік тілді түсінетін, ал 62% қазақ тілін емін-еркін сөйлейтін болған. Статистикалық агенттіктің жасаған сауалнамасы бойынша қазақтардың 98,4% қазақ тілін ауызекі тілде түсінетін, ал 2,3% еркін оқи алатын, 93,2% еркін оқитын және жаза алатын болған. Бұған сенсек, мемлекеттің тілдік көрінісі тұрақты біртілді сипатта болуы керек еді. Алайда бұлай емес екені айдан анық. Онда "Тілдерді дамыту мен қолданудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында" бекітіліп жоспарланғандай 2020 жылға дейін мемлекет халқының 95%-ын қазақ тілінде сөйлетудің еш қажеттілігі жоқ та еді ғой. Бірақ бұл сандар мен коэффициенттер жалған ғой. Қоғам қайраткері Амангелді Айталының айтуынша, бұл сандардың пайда болуында этнопсихологиялық фактор жатқанын айта…