Өмiр Шыныбекұлы

«Адамнан бәрін жасауға болады. Тек оның әлсіз жерін таба білсеңіз болды» Адольф фон Книгге. Ақтөбеде орын алған қайғылы жағдай біздің қоғамда сенім мәселесі аса ушығып тұрғанын көрсетті. Былай қарағанда, имамдар мен дінтанушылар, тарихшылар мен басқа да идеология саласының қызметкерлері жұмыс жүргізіп жатыр. Дін мен дәстүр мәселесіне қатысты түрлі жиындар, кездесулер мен дөңгелек үстелдер өткізіліп жатыр. Бірақ жүргізілген жұмыстардың нәтижесі ойдағыдай емес. Ендеше жұмыс тәсілін өзгерту керек. Мүмкіндігі болғанынша, елді мекендерге шығып, ауыл клубтары немесе мектеп залдарында тұрғындармен тікелей кездесу өткізген тиімді. Жергілікті телеарналарда дін мен дәстүр төңірегінде жиірек дөңгелек үстелдер өткізілгені абзал. Ең бастысы, тыңдарманды жалықтырып алмау жағын ойлау керек.. Сондықтан б…

Еліміз ажырасу бойынша әлем елдері арасында алғашқы ондыққа еніпті... Әрине, барлық әйел бақытты болғысы келеді. Сондықтан, ерінен ажырасқан әйел екінші немесе үшінші рет ерге шығып жатады. Әйел үшін ол жақсы болуы мүмкін. Бірақ бақытты болып кеткені сирек. Өгей әкенің барлығы бірдей әйелдің артынан келген баланы қабылдай бермейді. Көп жағдайда бала үшін шешесінің екінші рет ерге шығуы трагедияға айналады. Кейбір азғындар өгей қызына қол салып жатады. Біз тек қылмысы әшкере болғандарын ғана білеміз. Тағдырына үнсіз көніп жүрген қыз балалардың саны қанша екенін ешкім тіпті шамалап та айта алмайды. Кейбір шешелер біле тұра түрлі себептермен ерінің азғындығын жасырады. Жасынан зорлық көрген қыз баланың кейінгі өмірін көзге елестетудің өзі қорқынышты.. Ұл балалардың жағдайы да содан алыс емес…

Мен 2013 ж. «Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ Педагогикалық шеберлік орталығында 1-деңгейлік курстан өтіп Жаңа Бағдарлама бойынша білім алдым. Жалпы алғанда, Жаңа Бағдарлама өзіме ұнайды. (Тек, енді қорытынды білім бағалау (ҰБТ) жүйесі мен мектептердің материалдық-техникалық базасын Жаңа Бағдарламаға сәйкестендіру қалып тұр). Сондықтан, Жаңа Білім бағдарламасы туралы пікір айтуға толық моральдық құқым бар деп ойлаймын. Жаңа бағдарламаның басты ерекшелігі, мектеп жұмысы мен оқушы жетістіктерін өрістетудегі негізгі тұлға – мұғалім деген ұстанымды негізге ала отырып, жылдам өзгеріп жатқан заман талабына сай, мұғалімдерді оқушыларға қалай оқу керектігін үйретіп, соның нәтижесінде еркін, өзіндік дәлел-уәждерін нанымды жеткізе білетін, ынталы, сенімді, сыни пікір-көзқарастары жүйелі дамыға…

«Замананың» таяудағы бір нөмірінен «Олардың қыз алыса беруіне бола ма, болмай ма?» деген тақырыпта мақала оқыдым. Онда сарыағаштық бір әйел өздерінің Жаныс руынан екенін, ұлдарының Байыс руының қызымен көңіл жарастырға-нын, бірақ оларды қосуға бұл екі руға қыз алысуға болмайды деген сөздің кедергі болып тұрғанын айтыпты. Ал газеттің келесі нөмірінде шым-кенттік бір азаматтың мұндай мәселені көтерудің өзі дұрыс емес деген тұрғыда пікірі жария-ланды. Осы екі мақала маған да терең ой салды. Сондықтан газет бетінде өз көзқарасымды білдіруді ұйғардым. Қазақ халқын өзге ұлттардан ерекшелендіретін дәстүрлерінің бірі және қатаң генетикалық заңы – экзогамия. Яғни бір қауым мүшелері арасындағы некеге тиым салу, қан араластыруға (инцест) жол бермеу. Біздіңше, ата-бабаларымыз осы салт­ты тым ертеден-…

Кеше сөзіне билік құлақ түретін бір азамат тарапынан әлеуметтік желіні (ВК) жабу туралы ұсыныс тасталды. Тиым салу тұйықтан шығар жол ма? Кеңес заманында өскен біздер тиым салудың неше түрін көрдік. Коммунистер неше түрлі тұншықтырғыштарды пайдаланып, шетелдік ақпарат көздеріне тиым салғысы келді. Әлі есімде, 1980 ж. Ауғанстаннан әскерге қол-аяғы бүтін кеткен құрдастарымның денелері салынған алғашқы табыттар келе бастады. Табытты ашып көруге рұқсат жоқ еді. Атынан ат үркетін атышулы КГБ-ң қызметкерлері табыт көмілгенше қасынан бір елі кетпейтін. «Ит қорыған жерге өш» десеңіз де, «Запретный плод сладок» десеңіз де патша көңіліңіз білсін... Сол Кеңес-Ауған соғысы қызып тұрғанда 30 сом стипендияма кішкентай ғана транзистор сатып алып, ғырылдатып, пышылдатып АҚШ-ң Би-Би-Си, Қытайдың Синьхуа р…

Брендтің негізін салған менің туған бөле әпкем Жұпар Құлсейітова.1970 - 1990 жылдардың аралығында "Диқанкөл - Шымкент" деген жолаушылар автобусы қатынады.Автобустың жүргізушісі Сайлау Құлсейітов еді. Колхоздың мардымсыз жалақысының жағдайы белгілі. Сайлау аға Құлсейіт ақсақалдың тұңғышы еді. Өзінен кейін іні-қарындастары баршылық. Бәрін аяққа тұрғызу керек. Өздерінде шиеттей бала-шаға... Автобус ауылдан қалаға қарай таңғы 6 жарымда шығатын. Сайлау аға жас келіншегі Жұпарды қымыз толтырылған местерімен "Қырғы базардан" тастап кететін. 2 сағаттан кейін автовокзалдан қайтар жолда қымызын базардағы алыпсатар саудагерлерге көтересіне беріп, үлгерген келіншегін алып ауылға қайтатын. Осы еңбекқорлықтарының арқасында іні-қарындастарын аяқтандырды. Бірте-бірте інілері де осы кәсіппен айналыса баст…

Білім беру мен ғылымды дамытудың 2016-19 жылдарға арналған ‪‎бағдарлама‬сы туралы.Бүкілхалықтық талқылаудан өтпегені болмаса, жалпы алғанда 2 бабынан басқасыізгі ниеттен туған болар деп ойлаймын.... Басты ‪‎кедергілер‬: 1. 2019 жылға дейін мектептердің ‪материалдық_техникалық_базасын‬ жасақтап үлгеру мүмкін бе? Интернетке қаражат табуға болар. Ал соншама мектепке интерактивті тақталар орнату мен барлық оқу кабинеттерін компьютерлендіру мүмкін бе? Мысалы мен 1.5 мың бала оқитын мектепте жұмыс істеймін. Осынша балаға бар болғаны 11-12 интерактивтік тақта бар. Олардың өзі 2009-10 жылдары шығарылған тақталар. Бұзыла қалса, қосалқы бөлшек табу қиын және өте қымбат. Мамандар төмендегі суреттен-ақ қай жылғы тақта екенін анықтай жатар. Пән мұғалімінен бөлек, осы құрал - жабдықтарға қызмет көрсете…

Қырғызстанның Баткен облысындағы Қарабұлақ ауылының маңында Қозы Ұлан деген тау бар. Сол тауда Айгүлтас деген құз бар.Қозы Ұлан тауында «Ай гүлі» деген ерекше гүл өседі.Гүлдің ұрығы жерге түскен соң 7 жылдан кейін ғана өніп шығады. Өніп шыққан соң 7 жылдан кейін ғана гүл ашады.Ай гүлінің тағы ерекшеліктері - таудың теріскей бетінде ғана өседі және сәуір айында ай толған кезде ғана гүл ашады.Аңыз бойынша, ертеде Қозы Ұлан деген батыр мен оның Айгүл деген ғашығы болған. Енді үйленеміз дегенде ел шетіне жау тиіп, Қозы Ұлан қаза табады. Ауылға батырдың жүрегі ғана жеткізіледі. Сүйіктісінің қаза тапқанын естіген Айгүл ауыл маңындағы құздан өзін тастайды. Айгүлдің денесі мен батырдың жүрегін қатар жерлейді. Көп ұзамай қыз құлаған құздың түбінен әдемі гүл өсіп шығады. Халық гүлді Ай гүлі деп ата…

Сонымен, кеше бүкіл еліміз бойынша алғашқы түлектер ҰБТ өткізу пункттерінде өз бақтарын сынады. БАҚ таратқан ақпараттарға көз жүгіртсек, көп жерлерде жыл сайын орын алып жататын заң бұзушылықтар биыл да бой көрсеткен. Жалпы, осы ҰБТ тапсыру кезіндегі «бармақ басты, көз қысты» әрекеттер мен басқа да келеңсіздіктер, бұқараның мемлекеттік билікке деген сенімін жоғалтып қана қоймайды. Кейінгі жылдары мектеп бітіретін шәкірттердің көңілдеріне әлдебір бұлыңғырлау «үміт» оятып, сабаққа деген ынтасына жояды. Ия, ҰБТ-ң кемшілігі жетерлік! Бірақ, әзірге білім бағалаудың бұдан басқа әділ жолы табылмай тұр! Оның үстіне ҰБТ-ң қолданыстағы форматы еліміздің білім саласына енгізіліп жатқан жаңа бағдарламамен ("Кембридж технологиясы") қабыса бермейді. Ол жағын да ескеріп қою керек! Естеріңізде болса, жаң…

«Еңсегей бойлы ер Есім» 1598 жылы Бұқар үшін шайқаста алған ауыр жарадан Қазақ ханы Тәуекел қайтыс болып, хан тағына оның туған інісі Шығайұлы Есім отырды. Сұлтан кезінде-ақ ерліктерімен көзге түсіп ел аузында «Еңсегей бойлы ер Есім» атанған Есім хан, кейіннен «Есім ханның ескі жолы» атты қазақ халқының заңдарын шығарушы ретінде де тарихқа енді. Хан тағына отыра сала, Есім Бұқарамен бітімге келді. Арадағы келісім бойынша Қазақ хандығына Сыр бойындағы қазіргі қалалармен қоса бүкіл Оңтүстік Қазақстан және Ташкент, Ферғана аймақтары енді. Бірақ, 1607 году бұқарлықтар шартты бұзып, тұтқиылдан шабуылдап Ташкентті уақытша басып алды. Бірақ, есін жиып, күшін жинақтаған Есім хан Ташкентке қайта шабуылдап, Бұқар ханын бітім сұрауға мәжбүрледі. Арадағы келісім бойынша Ташкент екі хандыққа ортақ бол…