Мазмұнға өту

Жаңа

Өкініш деген сезім бар...

Аса қамқор ерекше мейрімді Алланың атымен бастаймын! 

Адамның жан дүниесінде өкініш деген бір сұмдық сезім бар. Бұл сезімнің түп-төркіні сонау бір ерте заманда Алла Тағаланың алдында айыпты болып жұмақтан шығарылған Адам атамыз бен Хауа анамыздан бастау алған болуы мүмкін. Өйткені, адамзат тарихындағы ең алғашқы, ең зор өкініш, ол әрине, жұмақтан айрылу өкініші. Өйткені, уайым мен қайғыдан ада, шаттық ұялаған ғажайып мекен жұмақтағы өмірден кейін бейнеті бір арылмайтын, аттап бассаң азабы пен қорлығы аңдып, әр қалтарысынан үрей сығалаған бұл дүние жанды кемірер сұмдық өкініш тудырары сөзсіз. 

Сонан бері атадан балаға беріліп, ұрпақ жағалап келе жатқан бұл өкініш әрбір адам баласы үшін дауасы оңайлықпен табылмайтын, тіпті, жазылмас дерліктей дерт. Себебі, оның емі, оның бірден-бір дауасы сол бір уыстан шығып кетіп, өкініш болып өзекке түскен жұмаққа қайтадан ие болу. Ал, оның жазылмас дерт болуының себебі, бұрын соңды өмір сүрген көптеген жандар үшін жұмаққа жол мүлде кесілген. Сондықтан да олар үшін бұл дерт мүлде дауасыз дерт болып табылады. 

Бұл адам баласының адымын аштырмай ақирет күніне дейін өкшелеп баратын, сол күні өз дауасын түпкілікті сұрайтын, сонысымен де біреулерді зор шаттыққа бөлейтін, ал, біреулер үшін зор күйініш болып өзегін өртейтін мәңгілік дерт. Ал, ол күнге дейін бұл сезім сәл ғана сәтсіздік, болымшы ғана қателік кезінде де пайда болып бір орны толмайтын, қайта түзеуге келмейтін зор іс істегендей өкініш тудырып, адамды күйіндірумен болады. Сонысымен де ол ешқашанда орны толмас ақирет өкінішін еске салып ескерткендей болады.

Бұл дүниеде өкініш көп. Бірақ, біле-білген адамға нағыз өкініш ол-ақирет өкініші. Бұл жалғанда уақытша болса да өкініштің орны толады, толмаса уақытпен көмескі болады, болмаса біреу оны арақ, есірткімен тұншықтырып бағады, болмаса ол есінен айрылып шалық болып қалады, не болмаса Аллаға жалбарынып сәждеге барады. Әйтеуір адам бұл дүниеде өкінішіне жұбаныш тауып, белгілі бір жеңілдік алады. 

Ал, ақирет өкініші зор өкініш. Өйткені, ол мәңгілік өкініш. Орны да толмас, ұмытуға да болмас, жан шыдатпас өкірік өкініш. Жұмаққа жете алмауы адамның өзегін оттай өртесе, бұл дүниеде жасаған күнәләрі тәнін от болып шарпитын болады. Сонда ол осы екі оттың азабына шыдай алмай көкірегі қарс айрыла шыңғырар. «Құлағым ести тұра сонда неге сенбедім, құлшылыққа шақырғанда неге сонда ермедім» деп ойлаған сайын сұмдық бір өкініш лықсып келіп оған өз сұмдығын көрсетер. 

Maсa.кз. 13.04.2011.  http://galym.jimdo.com

-5
0
8052

Қазақ дін ұстанатын халық па?

Аса қамқор ерекше мейрімді Алланың атымен бастаймын! 

Дінді берік ұстанатын кейбір халықтардың өкілдері мен өз ұлтымыздың кейбір азаматтарының арасында осы кезге дейін «қазақ дінге берік емес, қазақ дін ұстанып құлшылық ететін халық емес» деген пікір орын алып келді. Мұндай пікірге негіз болған себептер де жоқ емес. Өткен ғасырлардың басына дейін негізінен суық өңірлерде көшпенділік өмір салтын ұстанып келген қазақтың мұсылман халқы ретінде Ислам дінінің көп шарттарын толық та берік ұстануға мүмкіндігі бола бермеді. 

Осындай дінге берік табан тірей қоймаған халық кеңес үкіметі кезіндегі өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, білім беру, мәдениет, және денсаулық сақтау салаларындағы оңды өзгерістермен ұштастыра жүргізілген дінге қарсы үгіт-насихаттың нәтижесінде дінінен жаппай қол үзіп, коммунизм ілімінің белсенді жақтаушысына айнала бастады. 

Тек дінінен ғана емес ғасырлар бойына қалыптасқан көшпенділік өмір салтынан да ажырап, ділі мен тіліне қарсы жүргізілген отаршылдық қысымға ұшыраған, және өз жерінде азшылық та болып қалған қазақ халқы күрт өзгерген жаңа жағдайға бейімделу барысында өзінің әдеп-ғұрыптары мен тілінен де қол үзе бастады.

Ал, кеңес үкіметі құлаған соң қазақ халқы ұстанған бағыт-бағдарынан қайта жаңылып, экономикалық, саяси және дүниетаным дағдарысына бір мезгілде ұшырады. Қалыптасқан тұрмыс салты тағы бұзылып, қол жеткізген бар игіліктерінен қағыла бастады. Жариялық пен бостандықтың нәтижесінде небір қылмыстар мен азғындықтарға бой алдырып, ішімдік пен есірткіге де бой ұра бастады. Мұндай жағдайда қазақ халқының дінмен айналысуға мұршасы да, ықыласы да болмайтындай көрінгені рас. 

Бірақ, дін ұстанған ұрпақ сабақтастығы үзіліп, діннен мүлдем бейхабар жаңа буын қалыптасып үлгерсе де өз алдына ел болған кезден бастап қазақ халқы дінге шұғыл бетбұрыс жасады. Соның ішінде де үгіт-насихаты қарқынды жүргізіліп жатқан өзге діндерді емес, тиымдары мен шектеулері көп, құлшылықтары қиын болып келетін Ислам дінін таңдады. Бұл қаласаң да, қаламасаң да мойындауға тура келетін нақты шындық. 

Қазақ осы кезге дейін дінге берік болмаса болашақта да солай болады деп ойлау қателік болады. Көшпелі қазақтың отырықшы халықтардай дін ұстанатын мүмкіндігі болмағанмен оның ар-ұят пен адалдықты, бауырмалдық пен балажандылықты, силастық пен қонақжайлықты қадірлейтін адамгершілік негіз болған ата- дәстүрі рухани тазалықты дін үстемдік еткен кейбір елдерден кем емес дәрежеде сақтауға мүмкіндік берді. Және, толымсыз діни танымдарды ұстанып, солармен бірге санасы да тоқырауға ұшырап, күні өткен қасаң көзқарастарға байланып қалмай басы ашық, еркін күйде осы күнге жетті. Енді міне, ол дінге сусап, өз дүниетанымымен, жан-жүрегімен үйлесетін діни танымды таба алмай, анталаған небір діни ағымдардың талапайына түсіп аңтарылуда. 

Қазақ жанының дінге деген талпынысы зор, және оның әлі баянын таппаған ішкі мүмкіншілігі де өте мол. Сондықтан да қазақты дінге немқұрайлы, дін ұстап құлшылық ететін халық емес деп ойлайтын адамдар әлі өз қателіктерін мойындайтын болады. Қазақтың тереңнен қозғап, нәзік толғайтын талғампаз жаны өз рухымен үндесетін діни танымын таба алмай келсе, онда оның өз уақытын тосып, тосылып келгені деп білген жөн болар. 

Көптеген халықтар даму жолында белгілі бір дін мен діни танымның аясына еніп, оны өз ой-өресімен танып, одан рухына нәр алып, одан өз өрісін тауып өркендеуге мүмкіндік алды. Сол дін арқылы олар халық болып ұйып, мемлекет болып қалыптасты. Осылайша олардың дін саласында өз мүмкіншіліктерін барынша пайдаланып, өздерін жан-жақты танытуларына мүмкіндіктері болды. 

Ал, қазақ болса бұл тұрғыдан алғанда әлі баспаған сорабы, танымаған тарабы көп, бойындағы күш-жігері де тиісінше қолданыс таппаған жас халық. Ағынды өзен тәрізді көшпенді өмір салты оны уақытқа ұстатпай, тар танымдарға өзін тұсатпай, бар мүмкіншілігін де жұмсатпай, еркін де жас халық етіп сақтады. 

Бар байлығын ішіне жасырған кең даласының аялы да ашық құшағы оны танымы кең, ойы ұшқыр, сезімі нәзік, жан байлығын ішіне бүгіп бұйығы ғана тірлік кешкен қарапайым халық етіп қалыптастырды. Өзіндік ерекшеліктері айқын, жан-дүниесінің қыры мен сыры мол, кең тынысты діни танымға негіз болар әлі игерілмеген өзіндік дүниетанымы бар қазақтың дін саласында да айтар сөзі, істейтін істері әлі алда. 

Әр халық дінді өзінің ой-өресіне, таным-түсінігіне, салт-дәстүріне орай бейімдеп, икемдей отырып өзінің рухани биік сұранысын қанағаттандыруға ұмтылады. Сол арқылы олар дін ісін ілгерілетіп, діни танымды кеңейтуге өзіндік үлесін қосады. 

Ал, өз тарихында небір діндер мен діни танымдардың ықпалына түсе отырып, белгілі біреуіне табан тіреп, тыныс-тіршілігіне өзек етіп ұстанып үлгермеген, көшпенді тірліктің қатаң да қатігез тірлігінің аясында ел үшін, жер үшін деп тынымсыз арпалыста жүрген қазақтың қалыптасқан дін тақырыптары төңірегінде ой толғап, сол бойынша ақиқатты іздеуге мүмкіндігі болмады. 

Ол өмір заңдарын бабы жоқ, әрі тауқыметі мол алашапқын мазасыз тірлігінде көз жасына шомылып, қанына малшына жүріп жүрегі арқылы сұрыптап тануға мәжбүр болды. Сондықтан да ол ақиқаттан алшақ кеткен нәрсіз ой-толғамдардан ада, нақты өмір шындығына негізделген қарапайым да кең ауқымды дүниетаным қалыптастырды. 

Ол өз санасынан Раббысына көп орын бермесе де, Оны жүрегінің нақ төрінен, ойының емес сезімінің көзімен таныды. Енді сол жүрек қазынасын сезім қуатымен ойға айналдырып, оны сана кеңістігіне өрістетуге мүмкіндік алған кезде қазақ халқының діни танымға, ақиқатқа қосар үлесі қомақты болары сөзсіз.

Maсa.кз. 04.04.2011.  http://galym.jimdo.com

-5
0
802

Бүгін театр күні

«Екпін» журналы Халықаралық театр күніне орай Алматы мен Астана қалаларының мәдени репертуарымен бөлісуді жөн көрді. Отандық театр өмірімен бірге таныс болайық.

М.Әуезов атындағы қазақ мемлекеттік академиялық драма театры:

«Гамлет», трагедия, У.Шекспир, ауд. Хамит Ерғалиев

Гамлет — ақылды, тез тұтанғыш және жақсылығы қатар жүретін жас жігіт. Бітімі мен қимылы неткен дара? Оның ойы неткен ізгі, қабілеті неткен шексіз? Әкесінің оқыс өлімі, шешесінің асығыстықпен екінші рет тұрмысқа шығуы секілді бірінен кейін бірі жалғасқан оқиғалар оны одан сайын ширықтырады. «Дүниенің көркі, күллі тіршіліктің мұрағаты ғой, адам,» — дейтін Гамлет үшін өмір неге соншалықты құнсызданды? Болу ма, жоқ бордай тозу ма? Оның осы қанатты сөзінің мағынасы бүгінге де қатысты. Жалпы адамзатқа ортақ уайым.

28 наурыз, сағат 18:30
Ұзақтығы: 2 сағат


«Үйлену», комедия, Н.В.Гоголь, ауд. О.Қыйқымов

«Үйлену» — өздерінің байлыққа бас ұрған есепшілдігінен, өзімшіл таяздығынан өздері зардап шегіп жүрген, бірақ, онысын өздері сезбейтін адамдардың аянышты тағдырлары, мақтаны көп, мақсаты жоқ қоғам туралы әрі күлкілі, әрі мұңды комедия.

29 наурыз, сағат 18:30
Ұзақтығы: 2:30 сағат

«Империядағы кеш», драма, С. Асылбекұлы

«Империя» мейрамханасы. Мейрамхана иесі, кәсіпкер Айдардың туған күн кеші. Бұрынғы ғалым әріптестерінің туған күн иесіне ақжарма тілектері, ағынан жарылған көңілдер, мол дастархан. Бәрі керемет. Алайда... бір-біріне тілектес, әріптес, дос-жарандай көрінетін жандардың шын бет-бейнесі бірте-бірте сұлбалана бастайды да, бұл кеш Шекспирдің атақты «Өмір- театр, адамдар оның актері» деген қанатты сөзі мағыналана, ашыла түсетін кеш болып шығады...

30 наурыз, сағат 18:30
Ұзақтығы: 2 сағат


«Жүрейік жүрек ауыртпай», драма, Б.Жәкиев, ауд. Ә.Сығай

Әке, бала, келін, немере. Әрқайсысы өзінше бір әлем. Ұрпақ жалғастығы, жарасым, яғни үлкенге құрмет, кішіге ізет, имандылық, қанағат болса, бақ бақыт қонуы тиіс-ақ отбасы еді. Олай болмады...

Спектакль кейіпкерлері─ жаны жабырқаған қария, бәрін өзінің шолақ ойымен кесіп-пішіп жүрген бейапар келін, ез ұл, өз үйінен, туған анасынан жылу таппай жүрген бойжеткен. Қария «ата-бабадан қалған ескі қонысты сату деген не сұмдық?» деп қапаланып жүргенде ұлы мен келіні тағы бір өнер шығарып, қарияны қарттар үйіне жібереді...

31 наурыз, сағат 18:30
Ұзақтығы: 2 сағат


«Бес бойдаққа бір той», комедия, Т.Нұрмағанбетов

Ауылда өскен әрбір қазақ ауылды аңсайды, сағынады. Ауылға деген сағыныштың аптығын басып ауыл өміріндегі күлкілі жайды көз алдыңа келтіретін «Бес бойдаққа бір той» спектакліндегі оқыс оқиғаларда зіл жоқ, жеңіл әзіл, әдемі қалжыңға толы. Бес бойдақ — Қырманбай шал және оның ұлдары. Әлімсақтан келе жатқан әкелер мен балалар мәселесін бүгінгі күн, ұлттық дүниетаным тұрғысынан көтеретін комедияға әрбір кейіпкердің қимыл-қарекеті, мінез-құлқы күлкі шақырады. Күлкінің астарында не бар?

2 сәуір, сағат 18:30
Ұзақтығы: 2 сағат

«Сыған серенадасы», мюзикл, И. Сапарбай

Әйгілі Шәмшінің жүрек шымырлатар, сезім серпілтер құдіретті әндері әрбір қазақтың аузында. Сол сұлу әндер өмірге қалай келді? Жалпы Шәмшінің өз тағдыры, өз махаббаты туралы не білесіз? Еріксіз биге жетелеп махаббатпен тебірентер Сыған серенадасы. Осы бір әнді оятқан Сыған қызы Изольда жайлы естігеніңіз бар ма? Ән махаббаты Шәмші тағдырын тоқайластырған Исраил Сапарбайдың Сыған серенадасы атты поэтикалық драмасы сахнада осы тұрғыда сыр шертіседі. Әуенге толы драма әсерге де толы.

3 сәуір, сағат 18:30
Ұзақтығы: 2 сағат

«Ұлы мен Ұры», драма, Т. Әбдіков

Спектакль оқиғасы қарт ғалымның үйіне ұры түсуден басталады. Үй иесі полиция шақырудың орнына ұры жігітті аяп, екеуара әңгіме мүлдем басқа қалып алады. Таң қалған ұрыға «...Ұрлық тек үй тонаудан тұра ма екен?!» деп жауап береді тележурналистерді күтіп отырған ардагер қарт. Сұхбат алуға келген тележурналистің жеңіл-желпі, «әйтеуір жазып алсам болды, әйтеуір нанымды жеп жүрсем болды» дегендей сырғыма сұрақтары, ардагердің «жынына тиеді». Осы тұста үйге ардагердің журналист ұлы келеді де, телесұхбат әке мен бала арасында ар шындығы, қоғам шындығы туралы ащы пікірталас, айтысқа ұласып, бірте-бірте ақиқат шеті көріне бастайды...

4 сәуір, сағат 18:30
Ұзақтығы: 2 сағат

«Шырақ жанған түн», лирикалық драма, Нұрлан Оразалин

Сағын мен Нұргүл жарасымды, елге үлгі, «қағанағы қарқ, сағанағы сарқ» отбасы. Үйлеріндегі кезекті бір қонақ қабылдауда кездейсоқ телефон Сағынның көңіліне сызат түсіріп, олардың өзара ренжісуіне себеп болады. Нұргүл түн ішінде үйден кетіп қалады. Осы түн кейіпкерлер үшін тазару, арылу түніне айналады...

5 сәуір, сағат 18:30
Ұзақтығы: 1 сағат 30 минут


«Күзгі романс», драма, С.Асылбекұлы

Бүгінгі нарықтық заманында қайтсек біз ұлттық рухымызды сақтап қаламыз деп жүрген өнер адамы Сайлаудың отбасының берекесі неге қаша бастады? Сайлау мен Сюзананың арасындағы байланыс бір-біріне түсіністік іздеген жандардың шер тарқатар сыйластығы ма? Әлде біздер ақша қуамыз, - деп асылдарымыздан айырылып бара жатқан жоқпыз ба? Серік Асылбекұлының «Күзгі романс» қойылымы осы сұрақтарға жауап іздейді.

6 сәуір, сағат 18:30
Ұзақтығы: 2 сағат


«Отыз ұлың болғанша...», мұңды комедия, Ф.Буляков, ауд. Т.Әлімбекұлы

Жиырмасыншы ғасырдың жаңалығының бірі-қарттар үйі. Жүдеген көңіл мен жүнжіген тіршіліктің осы бір ұясында асыл арман мен алдамшы үміт өмір сүреді. Осындай оқиғаны қара шаңырақтың хас шеберлерінің орындауында бірге тамашалағыңыз келсе, театрға келіңіз!

7 сәуір, сағат 18:30
Ұзақтығы: 1 сағат 30 минут

«Күйеуіңізді сатыңызшы», комедия, М.Задорнов, ауд. О.Кенебаев, Т.Әлімбекұлы

Әйелге еркек таласса жарасады. Ал еркекке екі әйел таласқаны қызық-ақ. Айтқандай оның бірі -өз әйелі, екіншісі-жиырмадағы бойжеткен. Ыстықкөлдің ыстық ықыласын бірге көріп қайтқан бойжеткен ол үшін ештеңесін аямайды.Қарыз алып қауғаланып жүрегі жылаған, құлаған еркекті өз әйелінен сатып алуға әзір. Екі әйел — бір еркек, әңгімелері мың ертек. Ол ертектің бәрін айтып шығу мүмкін емес. Тек көру керек.

9 сәуір, сағат 18:30
Ұзақтығы: 1 сағат 40 минут

«Апалы-сіңілілі үшеу», драма, А.Чехов, ауд. Ә.Бөпежанова. Премьера!



12-13 сәуір, сағат 18:30


«Қазақтар», тарихи драма, Қ.Ысқақ, Шахимарден

Қазақ тарихы жайында танымдық тың деректер табылып та танылып жатыр. Бұл қойылым қазақ халқының өз алдына мемлекет болып қалыптасу кезеңін қамтыса, идеясы — түбі де тегі бір түркі дүниесінің қайта тұтастана бірігу мақсатын алға тартады...

14 сәуір, сағат 18:30
Ұзақтығы: 2 сағат 30 минут

  • Мекен жайы: Абай даңғылы, 103
  • Kасса: 378-53-85

Ғ.Мүсірепов атындағы Қазақ Мемлекеттік Академиялық балалар және жасөспірімдер театры:

«Фатима», қасіретнама, И.Ғайып

Қазақ халқының болашағы үшін аянбай еңбек еткен ірі тұлғалары: Біләл Сүлеев, Ілияс Жансүгіров және Мұхтар Әуезовтерге Фатима-Ананың рухани сүйеу болғаны белгілі. Ұлтымыздың үш бірдей ұлына сүйеу болған, педагог — Фатима-ананың өмір жолы туралы Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театрында ақын, драматург Иран Ғайыптың «ФАТИМА» қасіретнамасы атты қойылымынан тамашалай аласыздар.

28 наурыз, сағат 18:30


«Карменсита», «Кармен» повесіне фантазия, авторы Т.Теменов

Карменсита — махаббат пен ғашықтық, сұлулық пен іңкәрлік сезімдер жайында сыр шертер, сүйгеніне жету жолында күресу, өшпенділік пен озбырлық жайында сөз етер, тартысқа толы туынды. Кармен шығармасының бас кейіпкері — испандық жас сыған қызы. Кармен өзінің сымбатты келбеті, бойдағы жалын атқан жастық қуаты, жасампаз сұлулығы және тартымды тәкаппарлығы арқылы, елдің бәрін өзіне ынтық етеді. Шығарманың басты кейіпкерінің өне-бойы — ай жарықта жымындаған жұлдыздар сынды жарық, ашық аспан астындағы айдын көлдің тұнығындай мөлдір де, айнала біткен табиғаттың көркем келбетіндей жарқын. Кармен — туынды желісінде асқан сұлулығымен қатар, тағылымсыз, екіұдай жасампаз қылықтарымен де бейнеленеді. Әйтсе де, оның ерекше болмысы — айналасына махаббат сыйлаған ару кейпінде көрініс табады.

29 наурыз, сағат 18:30

«Шындық детекторы», трагикомедия, Б. Мұқай

Алды үміт, арты өкініш-алдамшы өмір демей ме, дана Абай. Адам баласы өмір кемесінің үстінде іспетті. Өмір-күрес, өмір-бәйге. Озған адамды күндеуге болмайды. Бәлкім, күні ертең сіздің де атыңыз бәйгеден келер. Біз қашанда шыбын жанымыз шығып кеткенше жанталаса күресе білуіміз керек. Үлкеннің қадірін тектілер ғана біледі. Біз үлкен кісілердің алдын кесіп өтпеуші едік, иіліп сәлем беретінбіз. Кек қайтару ақылсыз, тек бүгіндік уайыммен өмір сүретін пенделердің ісі. Өзіңді-өзің қорғаудың ең дұрыс жолы күрес.

Көрдім деген көп сөз, көрмедім деген бір сөзді болмай, көппен бірге жаңа қойылымды көріп, Шындық детекторымен жүздесейік!

30 наурыз, сағат 18:30

«Көгілдір такси», мелодрама, С.Сматаев, Т.Теменов

Ащысы мен тұщысы қатар өріліп жататын өмірде адам басынан не өтпейді дейсіз? Бұл — Мәриям атты келіншектің тағдырынан сыр шертетін сахналық қойылым. Мәрияммен махаббаттың тұнығын лайлап, байлықтың құрсауында кеткен Қайыржанның ұлы Костя, шын аты Нұрбақыт тағдырдың тәлкегімен көп жыл көрмеген әке алдына келеді. Жай ғана емес, есірткі тасымалдаушы ретінде. Бұл кезде Қайыржан да толық өзгерген. Кезінде Марияммен бірге армандап, қиын сәттерді бірге қарсы алған Қайыржан ұлының алдында полиция бастығы болып отырады. Алғашында әке мен бала қарсы отырғанын әсте сезбейді...

4 сәуір, сағат 18:30

  • Мекен -жайы: Абылай хана, 38
  • Касса: 271-42-37

Абай атындағы қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театры


«Юнона» мен «Авось», екі бөлімді рок-балет, А.Рыбников

Граф Резанов Америка жағалауларына «Юнона» және «Авось» корабльдерімен алғашқы экспедиция ұйымдастыруға рұқсат сұрайды. Оның ойынша бұл екі ел арасындағы сауда және саяси қатынастарды жақсартып, Россияның гүлденуіне көмектесуі қажет.

Тосыннан Америкаға экспедиция жіберу туралы рұқсат келеді, Резанов моряктар командасын жинап, сапарға аттанады. Сайқымазақ та аттанады, ол графты ауыр сапардың қиындығынан қорғап, қиын сәттерде көмектеседі. Арып-ашыған топ Калифорния жағалауына жетеді.

29 наурыз, сағат 18:30

«Фауст», төрт бөлімді опера, Ш. Гуно

Түн. Тұңғиық ойға шомып кеткен Фауст дәрігер өмірдің мәнін түсіну үшін, өз-өзін у ішіп өлтірмекші. Сол уақытта оның құлағына келер күнді қарсы алып жүрген қала тұрғындарының дауыстары, ән мен күй естіледі. Сол кезде Фауст өлгісі келмейтінтіндігін түсінеді. Сонда ол оған жастық шағын, махаббатын, үмітін қайтарып бере алмайтын ғылымды, Құдайды қарғыс атсын деп Ібілісті шақырады...

30 наурыз, сағат 18:30

«Қызыл Жизель», 2 актілі балет, Борис Эйфман

Спектакль 21 ғасырдың қиын да аянышты тағдырлы атақты балеринасы Ольга Специвцеваға арналады.

Петроград. Бұрынғы император театрының балет класында классикалық би сабағы өтіп жатыр. Шәкірттеріне талабы күшті ұстаз бишілердің арасынан өзінің әдемілік туралы ұғымына сәйкес келетін әдемі әрі тамаша биші қызды айрықша бағалайды.
Биші қыздың өнері көрермендердің көңілінен шығады. Биші өнеріне тәнті жандардың арасында жаңа үкімет өкілі чекист те бар. Оған бишінің тамаша өнері ғана ұнап қоймай, сымбаты да қатты әсер қалдырады...

31 наурыз, сағат 17:00

«Кармен — сюита», бір актілі балет, Ж. Бизе- Р. Щедрин

Кармен қызба, батыл, әрі барлығын басқарғанға үйреніп қалған адам. Алайда сотқар Хозе оның құштарлығын оятады. Өзінің сыйқырлы сұлулығымен Хозені өзіне қаратып алған Кармен ендігі жолда жаңа сезімдерге берілгісі келеді. Сол кезде ол Торероны кездестіреді. Бірақ Хозе Карменнің оған махаббаты сөніп қалғандығына сенгісі келмейді.

Кармен болса олардың қарым-қатынасының мәңгілікке үзілгендігін оған түсіндіргенімен, ол түсінер емес...

12 сәуір, сағат 18:30

«Севильский цирюльник», комедиялық опера, Джоаккино Россини

Түн ауғанда Севилья көшелерінің бірінде граф Альмавив өзің кедей бозбала Линдормын деп, өзінің сүйіктісі ару Розинаға серенада ойнап келе жатады. Серенаданы ұйып тыңдап отырғанымен қыз жігітпен кездесуге шыға алмайды. Өйткені өзінің кішкентай тәрбиешісіне көз салып жүрген Розинаның қамқоршысы қарт дәрігер Бартоло одан бір сәтке көзін ала емес. Сол кезде графқа көмекке күлдіргі және суаит Фигаро көмекке келеді. Сөйтіп ол Альмавивке қу жоспар ұйымдастыра бастайды...

13 наурыз, сағат 17:00

«Аққулы көл», екі бөлімді балет, Петр Ильич Чайковский

Патшайым ұлы Зигфридке ертеңгі болатын кешке шақырылған қыздардың арасыннан өзіне қалыңдық таңдауы қажет екендігін айтады. Бірақ анасының бұл сөздері оның жүрегін дір еткізбейді. Себебі ол өзі танымайтын, сүймейтін қызды қалыңдыққа алғысы келмейді. Кеш басталарда Зигфридқа өзінің арманындағы қыздың бейнесі елестейді. Бірақ ол қыз қайда? Ханзаданың жанына тұрған достарының әңгімелері оны қызықтырмайды. Тек аспанда ұшып бара жатқан бір топ аққу ғана оның назарын өздеріне аударып. Зигфрид солардың артынан еріп кетеді...

14 наурыз, сағат 17:00

  • Мекен-жайы: Қабанбай батыр, 110
  • Касса: 272 −79 — 34

Қ.Қуанышбаев атындағы Мемлекеттік қазақ музыкалық драма театры:




«Кеш», драма, А.Дударев

Панасыз ауыл, дәрменсіз қарттар. Әр таңын аңсаумен атырып, әр күнін жол тосумен батыратын жарым көңіл қариялар. Ал олар үшін осынау құлазыған әлемді жылытатын бір ғана үміт оты бар. Ол үміт тек перзенттері қайтып оралған сәтте жанбақ. Барлық ата-ана үшін перзенттік парыздың қаншалықты маңызды екенін қойылым барысында сезінесіз.

28 наурыз, сағат 18:30

«Ақан сері — Ақтоты», трагедия, Ғ. Мүсірепов

Жасынан халықтың ән-күйінен сусындап, өзіне дейінгі әншілік дәстүрді толық меңгерген Ақан бертін келе, жігіт шағында серілік құрып, өзі де ән шығарады. Көкшенің сұлу табиғатына көз тігіп, оны албырт сезімді, әсерлі музыка үніне бөлейді. Ол қазақтың ұлттық өнерін профессионалдық биікке көтеріп, дәстүрлі өнердің классикалық үлгісін жасады. Қазақ көрерменіне Ақандай ұлы тұлғаның өмір тарихын, сахна өнері арқылы дәріптеу қойылымның басты мақсаты болып табылады.

29 наурыз, сағат 18:30

«Қымбатты Памелла», комедия, Дж. Патрик

Өмірдің сансыз қияметін маңдайға жазылған тағдырым деп қабылдаған жасамыс әйел Памелланың тұрмысы қаншалық кедей болса, жан дүниесі соншалық бай. Өзі секілді қалдықтарды қанағат тұтқан өрімдей жастарды көрген кейуана, бақыт тек байлықта ғана еместігін тәубешіл ұстанымымен ұқтырады. Ессіздікпен екі жүзділікті елең қылмаған әйел шексіз мейірбандылығымен адасқан жандарды ақ жолға салады.

30 наурыз, сағат 18:30


«Ақ кеме», драма, Ш.Айтматов

Ақ кеме — зерделі баланың қиялынан туған аяулы арман. Адамдар арасындағы қатыгездікті санасына сыйдыра алмаған сәби жүрек сан рет қуанып, сан рет мұңаяды. Ересек туыстың ерсі қылықтары тірліктерінің сәнін де, мәнін де кетіре бастағанын көрген бала шарасыз қадамға барып, күтпеген жерден тас жүрек туыстың кеудесіне мейірім ұялатады. Осылай ақ кеме арман, желкенін жаяды.

2 сәуір, сағат 18:30


«Махаббат мелодрамасы», мелодрама, Қ.Жүнісов

«Махаббат мелодрамасы» — XXI ғасырдың жастары адал махаббат, сезімге сызат түсірмеу, баянды ғұмыр кешудің маңыздылығын қалай түсінеді, олар үшін махаббат сезімі деген не? Спектакль сырлы сезімнің ғажайып сырын суреттейді.

3 сәуір, сағат 18:30

«Бір кем дүние», драма, Ш.Мұртаза

Тіршілік иелерінің ең саналысы да, ең қатыгезі де адамзат баласы. Қарыштап дамыған өркениет табиғат анаға қаншалықты қауіп төндіруде? Қойылым барысында табиғи тепе-теңдікті саналы түрде бұзушы адамдар мен тіршілік үшін арпалысқан жануарлардың өзара ұқсастығын әрі айырмашылығын тамашалай аласыз.

4 сәуір, сағат 18:30


«Қыздар-ай», музыкалық комедия, Қ.Шаңғытбаев, Қ.Байсейітов

Жалынды жастық. Айдай сұлу Айсұлудың ажарына ынтық жігіттер аруды іздеп қала сыртындағы фермаға келеді. Арманында тек Айсұлуды аңсаған «серілер» қайнаған еңбекке қалай араласып кеткендерін білмей де қалады. Көп ұзамай әрқайсысы арманындағы арудың жүрегіне жол табады. Бірақ ол арулар мүлде бұлар іздеген Айсұлу емес. Сонда қалай? Жауабын білгіңіз келсе спектакльді тамашалаңыз. Шым-шытырық қызықты оқиғаларға толы қойылым әсерлі әндерге ұласып, махаббат хикаясынан сыр шертеді.

5 сәуір, сағат 18:30

«Антивирус», комедия, Е.Жуасбек

Жаһандану ғасыры. Еліміз дамушы елдердің қатарында. Бәсекеге қабілетті елдердің қатарына қосылу мақсатта көптеген жұмыстар тыңдырылып жатыр. Заман қарбаласының қағажау сәттерін дәл тани білетін келімсек-гастербайтерлер де қарап қалмай, біздің қаражатқа еліміздің қара жұмысын істеуде.

6 сәуір, сағат 18:30

«Көшкін», психологиялық драма, Т.Джюдженоглу

Үрей билеген қауым. Табиғаттың тылсым күші көшкін апатынан үрейленген адамдар сыбырлап қана сөйлесуге мәжбүр және осы қаһарлы мінезге өмір бойы тәуелді. Аңызды арқау етіп көркем шығармаға айналдырған автор үрей арқылы қарапайым халықтың билік пен тәртіп алдындағы дәрменсіздігін көрсетеді. Әрі үрейге бой алдырмау керектігін меңзейді.

9 сәуір, сағат 18:30


«Кенесары — Күнімжан», дарам, Д.Рамазан

Тарих қойнауында тәуелсіздікті аңсап ту ұстаған дара тұлғалардың бірі — Кенесары хан. Туған халқының намысын қорғап қан майданда қапы кеткен хас батыр, биік парасат иесі жігітшілік дәуреннің де қызықты қырларын бастан кешкен. Кенесары омірінен Күнімжан арудың орын алуы баһадүр батыр бейнесінің беймәлім сырларын ашады.

10 сәуір, сағат 18:30

«Ізгілік формуласы», комедия, Ж.М.Шевре

Шығарманың негізгі ойы — бір қалада өз бақыттарын іздеп жүрген әртүрлі ұлт өкілдерінің хикаяға толы бастан кешкен оқиғаларын суреттейді. Сүйіспеншілік пен мейірімділік, адам жанына ізгілікті іздеген комедия өз көрермендеріне тың ойды көксейді.

12 сәуір, сағат 18:30

  • Мекен-жайы: Астана қаласы, Ж.Омаров көшесі, 47 Б
  • Касса: 8 (717 2) 32-36-24
6
0
3408

Сержанттармен болған сабақ

«Шығыс» өңірлік қолбасшылығына қарасты әскери бөлімдердің 37 бөлімше командирі тартылған сержанттар құрамының дайындық курсы аяқталды.

Іс-шараның негізгі мақсаты сержанттар құрамының әдістемелік және тәжірибелік дағдысын арттыру, жеке құрамға жауынгерлік әзірлік бойынша сабақтар жүргізудің сапасын жетілдіру болып табылады.
Сабақтар барысында сержанттар жауынгерлік дайындық пен әскери тәртіпке қатысты мәселелерді талқылап, күнделікті қызметтегі тәжірибелерін алмасты. Жеке құрамды оқыту мен тәрбиелеу бойынша офицерлік құраммен өзара іс-қимылды талқылауға айрықша көңіл бөлінді.
Оқыту кезінде сержанттар арасында рольдік сабақтар жүргізілді. Мысалы, бағынысындағылар арасында қақтығыс бола қалған жағдайда сержанттардың шешім қабылдау тәжірибесі пысықталдды.
– Бұл секілді сабақтар сержанттар құрамының жоғары моралдық-жауынге
рлік, психологиялық, ұйымдастырушылық сапасын қалыптастыру үшін жүргізіледі. Бұл тәжірибелердің барлығы сержанттардың күнделікті қызметінде сәтті пайдаланулары үшін қажетті, – дейді «Шығыс» өңірлік қолбасшылығының штаб-сержанты Бекболат Тұрсынбаев.

ҚР ҚМ Баспасөз қызметі

0
0
681

Екі көрші

Бұрын екі көрші болыпты. Бірінде бір сиыр болса, екіншісінде екі сиыр бар екен. Бір сиыры бар бақыр Жаратқанға жалбарынып, неге олай болды деп өкініштен өзегі өртеніпті. Құдай оған жарайды деп бір сиыр берсе,алмай қойыпты.Маған сенен сиыр керек емес, көршімнің бір сиырын алып қойшы деп жалынған екен.Мұны  не үшін жазып отыр дерсіз...

Facebook –те ( #mce_temp_url# ) бір әріптесім «Өзбектердің ұтылғаны қандай тамаша!» деп жазба қалдырыпты.Шынымды айтсам, комментатор бола тұра, осындай абсурдты нәрсе жазуы мені қатты таң қалдырды.Мен көршілеріміздің Әлем Чемпионатына жолдама алуына тілектеспін.Олар (өзбектер) қазіргі уақытта өз тобында бірінші орында келеді.Енді бар-жоғы 3 ойын ғана қалды.Оны ойдағыдай өткізсе, көршілеріміз Бразилияға билет ала берсе болады.Осы жәйт  бізге(қазақтарға) ұнамай жатыр.Егер де Өзбекстан құрамасы Әлем Чемпионатына қатысатын болса, жоғарыда атап өткен «әріптесім» секілді адамдардың «бір жері»  қатты ашитын болады..Олар Қазақстан құрамасының жеңісін тілеуден гөрі көршілеріміздің жеңілісін Құдайдан сұрап жүргендер.Өкінешке орай мұндай жандар арамызда көп.Неге біз Түркия, Испания, Голландия мен Ресейдің табысына қуанамыз да, ғасырлар бойы көрші боп келе жатқан өзбектерді көре алмаймыз?Мысал іздеп алысқа бармай-ақ қояйын.Ресей елі көршісі Украинаны қолдап , жеңіске жетсе қуанып жатады. Бізде керісінше.Еуропаның топ-клубтарында жүрген мұсылман бауырларымызға, Чемпиондар Лигасында түркі тілдес елдердің  жалғыз өкілі деп Галатасарайға жанкүйер боп, қазір «кәфір» саналатын Андрей Аршавиннің  Лондонның Арсеналына өтуінің өзі көп қазақтың баласының «канонирлерге» жанкүйер болуына ықпал еткен.Өйткені көршіміз ғой.Мынау тұрған «пәшти өзіміздің» Ресейдің баласы Англияда доп теуіп жүр.Неге қуанбасқа? Сөйте тұра орыстарға қарағанда территория бойынша да, дініміз бен діліміз бір өзбектер мен қырғыздарды көре алмаймыз.Өйткені олар бізден озбау керек.Біз- баймыз, олар-кедей.Олар біздің үйіміз бен моншамызды соғып жүр.. қалай олар «қазақтар» бара алмайтын Әлем Чемпионатына барады?Қалай олар Мессиді жақыннан көреді? Біз дамыған 50 мемлекеттің қатарындамыз... ал өзбектер тико мінсе де, ФИФА рейтингінде 59-шы орында...бәсекелесттікке қабілетті Қазақстан 139-шы орында???Қалайша?

Мен мұны комментатор болғандықтан жазып отырған жоқпын.Бұл футболдың проблемасы емес, бұл ұлттың проблемасы.Біз үнемі сол өзбектерді көре алмаймыз. Жек көреміз. Менсінбейміз. Не үшін? Олар бізге сонша не істеді? Біз олардың жеңісін көре алмай жүргенімізді өзбектер білмейді де.Ең бастысы біз туралы көршілеріміз жаман ойда емес. Бақталаспыз дейді «жаңағылар».. Қай жерде, қай салада бақталаспыз? Бөлісіп немесе бөлісе алмай жатқан ештеңеміз жоқ.Футболға оралсақ біз тіпті басқа топта ғана емес,..біріміз – Азияда, біріміз Еуропадамыз. Бірақ оларға деген агрессия басылар емес. Әлгі «жоғары білімді» әріптестерім үшін, шынымды айтсам ұялып отырмын. Әріптес,отандас,замандас ретінде олар үшін мен қызардым. Мен ЖОО аяқтамасам да... «миым» өзгенің табысына қуана білуге, барлық ұлт өкіліне бірдей қарай алуға жететіне қуанышытымын.Исламда да басқа дін өкілдерін сыйлауға шақырады.Өз мұсылманыңа деген өш тіпті орынсыз.

2
4
755

Түрік мемлекеттері одағын құру ақиқат па, аңыз ба?

1991 жылы КСРО  ыдырағаннан кейін тәуелсіздігін алған түрік тілдес мемлекеттерді ең алғаш болып таныған мемлекет Түркия Республикасы еді. Осыдан кейін жаңа тәуелсіз мемлекеттер мен Түркия арасындағы байланыс нығайып, халықтар арсындағы барыс-келіс артты. Бұл қарым-қатынастың тереңдеуі түрік инвестициясының көптеп құйылуына, Орталық Азиялық жастардың Түркияда білім алуына, мәдени байланыстардың артуына жағдай туғызды. Түрік халықтары арасындағы тамырластықтың тереңдеуіне Н. Назарбаев, Т. Өзал, Г. Әлиев, А. Ақаев, С. Демирел сияқты президенттер мен олардың премьер-министрлерінің сіңірген еңбегі зор. Осы кезеңде түрік тілдес халықтардың бірлігі туралы сөз қозғалды, тіпті бұл мемлекеттердің арасындағы саяси және экономикалық ықпалдастықты арттыратын одақ құру да күн тәртібіне қойылды. Сол кезеңдегі Түркия Республикасының президенті пантүркизм идеяларын жақтаушы Т. Өзалдың Байкалдан Жерорта теңізі мен Дунайға дейін созылып жатқан Ұлы Түркия құруды ұсынғаны да жасырын емес [1]. Осы бағытта жұмыстар атқарылды, мемлекет басшыларының, түрлі деңгейдегі мемлекет және қоғам қайраткерлерінің кездесулері ұйымдастырылып, олар болашақ одақтың алғышартын талқылауда деп күтілген болатын. Бірақ 2000 жылдарға дейін өзекті болып келген бұл тақырып соңғы жылдары маңызын жоғалта бастады. Мұның негізгі себептері:

  • Тәуелсіздік алған мемлекеттердің кейбір мәселелерде Түркиямен келісе алмауы;
  • Әр мемлекет басшысының мүдделерінің бір-біріне қайшы келуі;
  • Түркияда биліктің өзгеруімен мемлекет саясатының бағытының өзгеруі;
  • Мемлекеттер арасында туындаған шекара даулары;
  • Сыртқы күштердің әсері;
  • Географиялық алшақтық.

Жоғарыда аталған қайшылықтар түрік тілдес халықтардың өзара бірлігіне кері әсерін тигізуде.

Түрік тілдес халықтардың арасындағы алғашқы үлкен қайшылық  1990 жылдардың ортасында басталды. Өзбекстан президенті И. Каримовқа қарсы оппозиция өкілдерінің бірнешеуі өздеріне қарсы қозғалған сот процесінен қашып Түркияға барып бассауғалаған болатын. Түркияның оларды қабылдап, заңға сәйкес саяси баспана сұрағандарды кері қайтара алмаймыз деуі ресми Ташкент пен ресми Анкара арасында қарым-қатынастың бұзылуына алып келді [2]. Сонымен бірге осы жылдары Түркіменстандағы этникалық өзбектердің қысымға ұшырауы Өзбекстан мен Түркменстан арсында да дипломатиялық қайшылық тудырды. Осыдан кейін Өзбекстан түрік тілдес халықтардың форумдарының көбіне қатыспайтын болды. Өзбекстан мен Түркия арасындағы қарым-қатынас сол 90-шы жылдардағы деңгейде қалды. Негізі ресми Ташкенттің қандай да бір одақ түрлерне мүше болудан алыс тұруға тырысатыны да белгілі.

Екінші бір келіспеушілік Каспий теңізіндегі шекара белгілеуде шықты. Мұнай мен газға бай теңізден көбірек үлес алғысы келген мемлекеттер шекара мәселесіне келісе алмады. Бұл жерде Түркіменстан мен Иран жағы теңізді тең бөлуді ұсынса үлесі көп Қазақстан мен Ресей бұл ұсыныспен келіспеді. Нәтижеде бауырлас елдердің арасы суымаса да арадағы қатынастардың дамуына сызат түсірді. Келесі бір кикілжің Әзербайжан мен Түркіменстан арасында туындады. Каспийдегі даулы аймақтан табылған газ кенішіне таласқан қос мемлекет арасындағы келіспеушілік арағайындықпен қақтығысқа ұласпағанымен түбегейлі шешімін тапқан жоқ. Осындай кикілжіңдер Ашхабадтың да түрік халықтары бірігіп ұйымдастырған жиындардан алысырақ тұруына әсер етті.

Басқа бір текетірес Каспий газын Еуропаға жеткізу төңірегінде туындады. Газ жеткізудің екі бағыты жоспарда болатын. Біріншісі Түркіменстан-Иран-Түркия арқылы өтетін «Набукко» жобасы, екіншісі Түркіменстан-Қазақстан-Ресей арқылы тасымалдау. Газ құбырының стратегиялық маңызы бар екендігін және қазынаға орасан қаржы түсіретіндігін ескерген жоғарыдағы мемлекеттер арасында тартыс туындады. Баррикаданың екі жағында қалған Қазақстан мен Түркия мемлекеттерінің басшылары құбырды өз территориясынан өткізуге күш салды. Бұл мемлекеттер арасында саяси салқындықтың туындауына себеп болды.

Түркияның Армения шекарасын ашуға тырысуы да Әзербайжанмен арада дипломатиялық және саяси текетірестің шығуына әсер етті. Сондай-ақ Әзербайжанның бұрынғы президенті Г. Әлиевтің елде төңкеріске ұмтылған әскери күштерді Түркия жағы қолдады деп айыптағаны да есімізде [3].

Қырғызстандағы ішкі тұрақсыздықтардан кейін Қазақстанның шекараны жауып тастауы, бұған жауап ретінде Қырғызстанның Қазақстанға келетін суларды бекітуі де арадағы байланысқа әсер етті. Егер тәуелсіздікке қол жеткізгеннен бергі Орталық Азияның бес елінің қарым-қатынастар тарихындағы кикілжіңді тұстарға қарайтын болсақ, онда бұл кикілжіңдердің көпшілігі су мәселесінде туындағанын аңғарамыз. Бұл проблеманың әсіресе 1990 жылдардың аяғы мен 2000 жылдардың басында өткір болғандығы соншалықты қақтығыс шығу ықтималы да қылтиып қалған болатын. Жалпы Орталық Азия елдерінде жылда туындайтын су мәселесі, бұл елдерде су туралы ортақ келісімнің болмауы аймақта белгілі бір деңгейде қайшылықтың барының көрінісі саналады.

Сондай-ақ КСРО ыдырағаннан кейінгі жылдары Түркиялық кейбір сарапшылардың, саясаткерлердің өз елін үстемірек көруі немесе  Анадолыны түрік халықтарының көшбасшысы санауы да арадағы ынтымақтастықтың тереңдеуіне кедергі жасады. Бұл туралы Қазақстан президенті Н. Назарбаевтың «бізге бір үлкен ағаның орнына екінші үлкен аға керек емес» деп кесіп айтуы да көп нәрсені аңғартса керек [4]. Өздері кеше ғана бодандықтың қамытынан құтылған, жоғарыдан айтылған нұсқаулармен жүріп-тұрған елдер, тәулсіздігін алған ендігі жерде басқа бір мемлекеттің айдауымен жүрмейтіні анық еді.

КСРО құрамында болып келген түрік елдері тәуелсіздігін жариялағаннан кейін батыстық сарапшылар Түркияның саяси-экономикалық құрылымын осы елдерге үлгі ретінде ұсынды. Дәл осы Түркиялық модельді қабылдау керектігін түрік саясаткерлері де тілге тиек ететін. Әрине жоғарыда айтқанымыздай өзінің моделін таңатын амбиция басқа түрік елдерінің қытығына тиді. Осы бір кезеңде, анығырақ айтсақ 2002 жылы Түркиядағы парламент сайлауының нәтижесінде билікке келген АК партия (Әділет және Даму) түрікшілдіккке қарағанда исламшылдыққа көбірек бет бұрды. Түрік мемлекеттерімен арадағы қарым-қатынастарды жандандыру мәселесі кейінгі орынға ысырылып бірінші орынға «бұрынғы Осман империясының құрамында болған елдермен байланысты жандандыру» тұжырымы шықты [5]. Тәуелсіздігін жаңа алған түрік тілдес елдерге Түркиялық модельді жая алмаған бауырларымыз, ендігі жерде араб елдеріне осы модельді экспорттауды көздеуде. Барлық сыртқы саясатын осы мәселемен байланыстыра жүргізуде. Кейбір түрік ғалымдары бұл тұжырымның да соңы сәтсіз аяқталуы мүмкін деп дабыл қағуда [6], алайда ресми Анкара әзірге бағытынан тайған жоқ.

Анадолыдағы түріктер бетін араб әлеміне бұрса, Орталық Азияның солтүстігіндегі Қазақстанның саясаткерлері Ресеймен ынтымақтастықты жандандыруға тырысып жатыр. Тәуелсіздігін алғаннан кейінгі жылдары сыртқы саясатта көпвекторлық бағыт ұстап Ресейден біршама ұзақ тұруға тырысқан Қазақстан соңғы жылдары аймақтағы өзгеріп жатқан геосаяси өзгерістерді ескеріп Ресеймен қарым-қатынасқа көбірек мән беруде. Алдымен Ресей мен Белоруссиямен бірігіп Кедендік одаққа, артынан Біртұтас экономикалық одаққа бірігуді көздеуде. Яғни қазіргі таңда Қазақстанның сыртқы саясатындағы интеграцияда түрік тілдес мемлекеттер емес Ресей алдыңғы орынға шықты. Осыған қарап-ақ тәуелсіз түрік халықтарының ең батысы мен ең шығысында жатқан қос мемлекет бір-біріне «теріс қарап тұр» деп айтуға болатын шығар...

Соңғы жылдары тұрақсыздықты басынан өткерген Қырғызстан да Қазақстанның ізімен Ресеймен байланысты қайта тереңдетуде жоспарлауда. Жаңа сайланған қырғыз билігі өздерінің экономикалық мақсаттарының бірі Біртұтас экономикалық одаққа кіру екенін жариялады [7]. Бұл мәселе алдағы уақытта қалай дамитынын уақыт көрсетер, дегенмен нақты геосаяси жағдай Бішкекті де Ресеймен жақындасуға итермелеуде. Ал Өзбекстан мен Түркіменстан билігі әлі де оқшаулық танытып келеді. Әзербайжан болса Түркиямен арасы біршама жақын болғанымен басқа түрік елдерімен байланысы айтарлықтай терең емес. Мүмкін Әзербайжанның географиялық орналасуы кедергі келтіріп тұрған болар.

Жалпы географиялық жағдай түрік халықтарынң алдында тұрған ең үлкен кедергілердің бірі. Егер әлемнің саяси картасына қарасақ Түркия мен Әзербайжанды Орталық Азиядағы бауырларынан Иран мен Каспий теңізінің бөліп жатқанын көреміз. 1990 жылдары Түрік  халықтарының экономикалық одағын құруға (тіпті бұл одақ сөз жүзінде құрылды да) да осы географиялық алшақтық кедергі жасады. Иранның Каспий жағалауында әзербайжандар мен басқа да түрік халықтары тұрады (ресми емес мәліметтер бойынша Иранда 20-30 миллион көлемінде түрік халқы бар), алайда мемлекет парсылардың идеологиясына негізделгендіктен, бұл ел түрік халықтарының одағына қарсы, реті келсе одан аулақ тұруға тырысады.

Түрік халықтары одағының құрылуына басқа сырт мемлекеттер де оң қабақ танытады деп айта алмаймыз. Әрине аймақтық держава боларлық қуатқа ие жаңа бір күштің пайда болғанын статус квоны сақтауды қалаушы супердержавалардың қаламайтыны анық. Мүдделері бір арнадан шығатын, ислам халықтары болғандықтан араб әлеміне де сөзі өтетін, сөйтіп Таяу Шығыста өзімен санасуға мәжбүр ететін одақтың  АҚШ үшін теріс келері сөзсіз. Қайта бір-бірімен басы қосылмайтын, арасында саяси-экономикалық бәсекелестік пен мүдде қақтығысы бар елдер өз саясатын жүргізуге тиімді. Құрамында татар, саха, башқұрт сияқты ірі халықтар бастаған 30-ға жуық түрік тілдес халық тұратын Ресейдің де бұл одақты қолдамайтыны ашық нәрсе. Сондықтан Ресей үшін кеше ғана қолтығының астынан шыққан тәуелсіз түрік халықтарының Анкараға емес Москваға қарай іштартқаны пайдалы. Мұндай жағдайда құрамындағы түріктер де тыныш жатады, ал жаһандық державалық амбициясы КСРО ыдыраған соң әлсіреген Кремльдің күші ең болмаса аймақтық көршілеріне жүретін болады.  Дәл Ресейдегідей жағдай мыңжылдан бері түріктердің шығыс көршісі болып келе жатқан аспан асты елінде де бар. Шығыс Түркістан - Қытайдың жарылуы мүмкін жарасы... Мұндағы ұйғырларға Анкара үнемі «сөз жәрдемін» беріп келеді. Егер түрік халықтары  одақтасып кетсе онда олардың басқа да жәрдем беру ықтималдылығынан қорқады Пекин... Шығыстағы аждаһаның да түрік одағына қарсы болу себебі осы мәселеде жатыр.

 

Жоғарыдағыдай кедергілерге байланысты бұрын жиі ауызға алынатын Түрік одағын құру мәселесі соңғы бірнеше жылда бәсеңсіп қалды. Бұл одақтың құрылуы сыртқы және ішкі факторларға байланысты әл әзір мүмкін емес деп болжам жасауға болады және оған негіз де бар.  Өйткені түрік тілдес мемлекеттердің билігіңнің қазіргі беталысы мен саясатына  үңілсек ешқайсысының ойында Түрік одағын құру жоспарының жоқ екенін көреміз, өйткені реалистік жағдайдың оған мүмкіндік бермейтіні барлығына айдын анық. Әрине бүртұтас түрік мемлекетін құру немесе түрік тілдес халықтардың одағын құру мәселесі 1990 жылдардың басындағы өткір болып тұрған кезде ішкі және сыртқы факторлардың әсері мен бұл мемлекеттердегі шынайы жағдай ескерілмей, тек жалаңсөзге сүйенген тұжырым болатын. Осы тұжырымға сенетін көптеген адамдар бұл кезеңде осы жолда еңбек етіп тер төкті. Төгілген тер текке кетпей халықтардың арасында да жақындық сезімін қайта оятуға, жаңғыртуға себепші болды. Тіпті «бір халықпыз бөлек мемлекетпіз» ұраны кең жайылды (әсіресе Әзербайжан мен Түркия арасында). Алайда жоғарыда атап өткеніміздей 2000 жылдардан бастап бұл одаққа сенетіндердің саны азайып, оның болашағына күмәнмен қарайтындардың қатары артты. Өйткені «үйдегі бағаны базардағы нарық бұзыпты» деген ескі қағиданы ұмытып, тәуелсіздіктен кейін теория жүзінде оп-оңай одақ құруды ойлағандар, іс-жүзінде бұл шаруаның қиындығын ескермегенді. Одақ құру жалаң сөздермен емес нақты істермен әрекет еткенде ғана мүмкін болатынын, ол үшін халық арасында оның идеологиялық негізі қалану керектігін бүгінде сол адамдардың көпшілігі мойындап үлгерді.

Қорыта келе түрік одағын құруға халықтың да  саясаткерлердің де дайын еместігін өткен жиырма жыл көрсетіп берді. Ендігі жерде ғалымдардың барлығы байланыстарды жалаң сөздерге негіздеп емес, атқарылатын істерге қарап өлшеу керектігін айтуда. Олай болса романтикалық немесе сағыныш кезеңі деп бағаланған жиырма жылды артқа тастадық. Бұдан кейінгі қатынастарды экономикалық, ғылыми негізде қалыптастыру қажеттілігі, ғалымдар, зиялылар арасындағы байланысты тереңдетуге күш салуға мән беру керектігі мінберлерден айтылуда. Айтылған ұсыныстың дұрыс екендігі һақ, тек бұл мәселе де сөз жүзінде қалмаса...

 

СІЛТЕМЕЛЕР ТІЗІМІ

 
  1. Назарбаев, Н. Ғасырлар тоғысында. Алматы: 1996.190 б.
  2. «ҚАЗАҚСТАН-ZAMAN» түркітанушыларда қонақта. // Қазақстан-Zaman. 30 қараша 2009
  3. Çiller, darbecilerle irtibat halindeydi (Чиллер - төңкерісшілермен байланыса еді). // Хурриет. 27 ақпан 1998. http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/ShowNew.aspx?id=-7897
  4. Назарбаев, Н. Аталған еңбегі. 190 б.
  5. Stratejik Araştırmalar Enstitüsü. Türk Diş Politikasinda Eksen Kaymasi (Стратегиялық зерттеулер институты. Түркияның сырты саясатындағы бетбұрыс)  10-02-2010
  6. Mehmet Seyfettin Erol. Dış politikada ABD gazı... (Сыртқы саясаттағы АҚШ-тың көпшігі...). // Milli gazete. 23 сәуір 2012.  http://www.milligazete.com.tr/makale/dis-politikada-abd-gazi-236776.htm
  7. Киргизия хочет вступить в ЕЭП http://www.rosbalt.ru/exussr/2012/02/25/950049.html
 
0
0
2578

Қорғаныс министрі НАТО өкілдерін қабылдады

Бүгін Астанада Қазақстан Қорғаныс министрі Әділбек Жақсыбеков НАТО Бас хатшысының Кавказ бен Орталық Азия бойынша арнайы өкілі Джеймс Аппатура мен Орталық Азиямен өзара іс-қимыл жөніндегі НАТО-ның жаңа офицері Александр Винниковті қабылдады.

– Қорғаныс министрлігі аймақтағы өзара іс-қимыл жөніндегі офицердің жаңаруын қолдайды. Бұл біздің Альянспен ынтымақтастығымызды тиімді үйлестіруге мүмкіндік жасайтындығына сенемін,-деп атап өтті Әділбек Жақсыбеков. – НАТО мен ынтымақтастықта Қазақстан үшін өзара байланыста басымдылық бітімгерлік бөлімшелерді жедел сыйысымдылықты қамтамасыз ету мақсатында оқытып-үйретуге негізделген. Практикалық тұрғыда ұлттық бітімгерлік әлеуеттің дамуына, біріккен жаттығударға қатысып оны жоспарлауда тәжірибе алмасуға, бейбітшілікті қолдау операцияларын жүргізуді жан-жақты қамтамасыз етуге бағытталған,-деді  Қорғаныс министрі.
Қазақстан НАТО-ның аймақтағы ең белсенді серіктесі болып табылады. Солтүстік атлантикалық Альянс Қазақстан Қарулы Күштерінің дайындық деңгейін жоғары бағалайды. Біз екіжақты әскери ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға мүдделіміз, әрі өз тарапымыздан мейілінше  қолдау көрсетуге әзірміз,- деді кездесу кезінде Джеймс Аппатура.
Жыл сайын Қазақстан аумағында қазақстандық әскери қызметшілердің және шетелдік мемлекеттер өкілдерінің қатысуымен «Дала қыраны» бітімгерлік жаттығуы өткізіліп келеді. 2012 жылдың қыркүйегінде бірінші рет «Бейбітшілік үшін серіктестік» рухында Қазақстан Қарулы Күштерінің, АҚШ, Ұлыбритания, Тәжікстан бөлімшелерінің, сондай-ақ Германия, Италия, Литва, Қырғызстан, Тәжікстан, Франция, Украина және Швейцария өкілдері қатысқан жаттығу өткізілді.
- Біз, НАТО елдері мен оның серіктестері бөлімшелерінің жаттығуларға қатысуының кеңеюіне мүдделіміз және бұл мәселеде НАТО қолдау көрсетеді деп есептейміз,-деді  Қорғаныс министрі.
Қазақстандық әскери қызметшілерді НАТО әдістемелері мен стандарты бойынша оқытып үйрету үшін Құрлық әскерлерінің Әскери институтында (КАЗЦЕНТ) «Бейбітшілік үшін серіктестік» Оқу орталығы құрылды. КАЗЦЕНТ базасында Қазақстан әскери қызметшілерінің және НАТО елдері мен оның серіктестерінің қатысуымен «Көпұлтты операциялардағы ағылшын тілінің әскери терминологиясы» және «НАТО-ның штабтық рәсімі» атты 30-дан астам курс пен семинарлар өткізілді.
ҚР ҚМ Баспасөз қызметі
0
0
419

Жаратылыста әділетсіздікке орын жоқ

Аса қамқор ерекше мейрімді Алланың атымен бастаймын! 

Әділдік - Алла Тағаланың кемел қасиеттерінің бірі болып табылады. Өйткені, Оның мүлтіксіз жаратқан ғаламында артық-кемі жоқ ғажайып тепе-теңдік орныққан. Сондықтанда онда ешқандай да әділетсіздікке орын жоқ. Мұны ақыл иелері ғана жақсы түсінеді. Және, иман келтіргендер ғана оны сөзсіз мойындайды. Сондықтанда олар сабыр етушілер. 

Әркімге де ерте ме, кеш пе өлім сәті жетеді. Сол кезде біреулер өздерінің жаман істерінің жазасын тартпай әділдіктің қармағынан қашып құтылғандай болып тыныш қана көз жұмып жатады. Ал, біреулер болса, керісінше, жақсы істер істеп лайықты өмір сүрсе де бастарынан бейнеті арылмай, күрсінумен арманда өтіп жатады. 

Мұндай жағдай көптеген жандардың өз істеріне өте жауапсыз қарап бетімен кетулеріне себеп болады. Өйткені, бұл тірліктің қисыны бойынша жаман адамның барар жері қараңғы көр, жақсы адамның да барар жері сондай көр. Жаман адамның тартатын жазасы өлім, жақсы адамның алатын сыйы да сол өлім. Өлім сен жақсысың не жамансың, ақылдысың не ақымақсың, бақыттысың не сормаңдайсың, байсың не кедейсің деп алалап, бөліп-жарып жатпайды. Ол бәрін де құшағына алып, бәрін де теңестіреді. Сондықтан да бұл өмірде әділдік жоқ тәрізді көрінеді. Сондықтанда көп адамдар өз әділдіктерін орнатып, қолдан келсе қоныштан басып қалуға тырысады.

Ондай жандар әдетте, өз қалаулары болмаған кездерде, немесе, жапа шегіп, зәбір көрген кездерде ғана әділдік іздеп, шарқ ұра бастайды. Және, ұпай жинап беделін көтергісі келген кездерде ғана әділдіктің жалынды жақтаушысына айналады. Осылайша өз бастарының пайдасы үшін әділдікті ұран қылып екіленген пенделердің бар екпіндері өз шаруаларын түгендеп алған соң сап тиылып, сабаларына түсе қалады. 

Мұндай жандардың әділдікке деген көзқарастары пендешілік ауанымен үнемі құбылып отырады. Өздеріне зиян әкелген кезде әділетсіздік деп қатаң айыптаған нәрселерін олар өздеріне пайда әкеле бастаған кездерде әділдік деп қызу дәлелдеп бастапқы пікірлерінен оп-оңай айнып шыға келеді. Өздері пайданың үстінде болған кездерде ондай жандарға әділдіктің көк тиынға да қажеті жоқ. Керісінше, олар әділдік атаулыны еш шімірікпестен белден басатын болады. Ал, әділдік іздеген әрбір кісі олардың жолына тұрған адам ретінде қас жауына айналады. 

Мұндай жандар әділдікке өз тұрғыларынан ғана қарап «Анада бар, менде жоқ, анау ақымды жеді, мен желіндім, анау маған қорлық көрсетті, мен қорландым. Бұл неткен әділетсіздік !»- деп қатты назаланады. Ал, «Менде неге жоқ, мен неге желіндім, мен неге зорлық көрдім»-деп ойланып, оның себебіне терең бойлап, жауап табуға мүлде құмартпайды. Керісінше, өздерін жазықсыз жапа шегіп, зәбір көрген момақан қозыдай сезініп, өздеріне әділетсіздік көрсетті деп білген адамға да, қоғамға да бар ашу-ызасын төгеді. Және, қайтсе де өздерінде де болдырып, желінгендерін өндіріп, қорлықтарының қарымтасын қайтарып, бар әділдікті сонымен тамамдауға тырысады. 

Мұндай жандар әдетте өте шыдамсыз да келеді. Сол себепті де олар қашан өз дегендеріне қол жеткізгенше көңілдері көншіп, байыз таба алмайды. Сол себепті де олар шамалары жетсе күшке жүгініп өз әділдіктерін орнатуға тырысады. Міне, осындай әділдік іздеушілердің бас қосып, күш біріктірулерінің нәтижесінде бір әділетсіздердің орнын басқа бір әділетсіздер басқан небір қанды төңкерістер жүзеге асып, тұтас қоғамдар да мезгіл-мезгіл бір аунап тұрып жатады. 

Мұндай жандар «Не ексең соны орасың» деген әділдік заңын мүлде мойындамайды. Сол себепті де олар небір жаман істерді жасайды да, ол істерінен тек жақсы нәтиже ғана күтеді. Олар әділдік заңын белден баса отырып, жамандық арқылы жақсылыққа қол жеткізбек болады. Бұл шын мәнінде ақымақшылық. Әділдік заңы ешқашанда, ешбір жанның ырқына көнбейді. Сол себепті де әр адам өзі қаласа, да қаламаса да жаман істерінің ащы жемістерін сөзсіз тататын болады. 

Егер бұл дүниеде бір адамның жамандығы кездейсоқ жазасыз кететін болса, онда бүткіл жамандықтың да ондай мүмкіндігі бар болғаны. Бұлай жамандық атаулының жазасыз кетуі жаман істерді жақсы көріп, күнаға әбден батқан жандар үшін ғана өте пайдалы. Сондықтанда ондай жандар бұл дүниенің әділ заңдылықтың дүниесі емес, кездейсоқтық жайлаған тәртіпсіздіктің дүниесі болғанын жан- тәндерімен қалайды. Және, солай деп дәлелдемек болады. Өйткені, олар әділдік заңы бойынша зиянда қалушылар. 

Әрине, тірліктің қамы мен бабын іздеп, дүниенің қызықтарынан басын ала алмай жүрген жандар өздерінің іс-әрекеттерінің оң-терісі мен ақ-қарасын анықтап, басын қатырып жатқысы келмейтіні анық. Олар үшін қандай жолмен болса да көздеген мақсаттары мен аңсаған армандарына қол жеткізсе болғаны. Бірақ, олардың мұндай көрсоқырлықтары жаратылыстың әділ екендігін жоққа шығара алмайды. Олар түсінсін, мейлі түсінбесін, қабылдасын, мейлі, қабылдамасын әділдік өз дегенін істеп олар жамандықтарының салдарынан бейнетке ұшыраумен болады. 

Бірақ, мұндай жандар бастарына түскен бейнетті өздерінің жаман істерінің әділ жазасы емес, кездейсоқ тап болған сәтсіздік деп өздерін алдарқатумен болады. Олар кездейсоқтық дегеннің өздері ойлап тапқан жұбаныштары ғана екенін, шындығына келгенде өмірде себепсіз ешқандай жамандықтың да, жақсылықтың да болмайтынын түсінгілері келмейді. 

Олар ойларына келгенін істеп адамның алдында да, Алланың алдында да есеп бермегенді жақсы көреді. Олар қолдарымен істегендерін мойындарымен көтеріп, жаман істерінің ащы жемістерін татқылары келмейді. Сол себепті де олар қуаныш та, қайғы да қатаң заңдылық бойынша емес, көбіне сәтіне орай кездейсоқ келетініне сенуге тырысады. Және, сенеді де. 

Ондай жандар жасап жүрген небір жаман істерін ешкім көріп – білмеген жағдайда өздерін өте жайбарақат ұстап, миықтарынан күліп жүреді. Бірақ, олар назарынан еш нәрсе де тыс қалмайтын Алла Тағаланы ескермей қатты қателеседі. Шын мәнінде жамандық атаулының жауапсыз кетуі дүниедегі ең сұмдық әділетсіздік болар еді. Осыншама әділетсіздікке адамның санасы көндіккенмен оны жаратылыс заңы көтермейді. Ол мүмкін емес. 

Өйткені, жаратылыс иесі Алла Тағала әділ. Олай болса, өздерінікін жөн қылып тиісті жазадан құтылып жүрміз деп ойлайтын кейбір мықтылардың сенімдері басын ғана жасырып көрінбей жатырмыз деп мәз болатын кішкентай балалардың ақымақшылығы ғана. Шындығында Алла Тағаланың әділ заңы бойынша олардың жамандықтары түгел есептеліп, тиісті сыбағалары дайындалып, тек қана өз уақытын тосып төбелерінен төніп тұрады. 

Қандай қайғы- қасірет болмасын жаза болып анықталады. Ал, жаза қашанда әділ болып табылады. Бірақ, адам баласы көбінесе бұл жазаның түп-төркінін тани алмайды. Сондықтан да олар өздерін жазықсыз жапа шеккендей сезініп наразылыққа бой алдырып жатады. Бұл наразылық Алланың әділдігіне сенбеушіліктен туындайды. Сол себепті де ол Аллаға қарсылықпен ұштасып жатады. 

Кейде мұндай наразылықтың төркінінде өз кінасын мойындағысы келмейтін кісінің «не болса да менікі жөн болуы тиіс» деген пендешілік қыңырлығы жатады. Мұндай адам басына түскенге көнгісі келмей ашу-ызаға беріліп, тағдырынан бастап жағалай кіналап, қарғап-сілей бастайды. Және, ол өзінің әділетсіздікке ұшырағанын қызу дәлелдеп, қайтсе де өзін ақтап алуға тырысып бағады. 

Ал, өзін ақтаудың қисыны келмей жатса «бәрінің де жасайтындары осы, ала-бөтен мен неге бәлеге тап болдым, осы да әділдік пе?» деп шағынатын болады. Адам баласы үшін бұл дүниеде өз кінасын мойындаудан өткен қиын нәрсе жоқ шығар. Сондықтан да олар дүниеде әділдіктің жоқ екенін дәлелдеуге, немесе, Алла Тағаланы әділетсіз деп айыптауға бейім тұрады. Егер адамдарға өз кінасын көріп білетін хикмет берілсе, онда олар Алла Тағаланың кеңшілігі болмаса өздерінің қандай зор бақытсыздықтарға тап боларын түсініп өздерінің шүкірсіздіктерінен қатты шошынған болар еді. 

Біле білген адамға Алланы мойындамаудың өзі зор әділетсіздік. Адамға тіршілік ету үшін жер бетін қолайластырған, оған өмір силап осы жерді бастырған, және тиісінше жағдай жасап қажетті нәрселермен қамтамассыз етіп те отырған Алла Тағаланы жоқ деу қисынға сия ма? Негізінде, адам баласы қандай жақсы жағдайға да тез үйреніп, оны солай болуға тиісті нәрсе ретінде қабылдап, бағалау қабілетінен айрылып қалады. Сол себепті де көп адамдар өздері үшін жасалған бар жағдайды қалыпты нәрсе ретінде санап оның бәрін мөлшерлеп, тиянақтап, ретін келтіріп пайдаландырып отырған Алла Тағаланы танып, мойындауды жөн санамайды. 

Адам үшін Алла Тағалаға бой ұсынбаудың өзі зор әділетсіздік. Өйткені, Ол адам баласын жер бетіне иелік еттіріп, оған көптеген нәрселерді бойұсындырып қойды. Егер Алла Тағала кеңшілік етпесе адам үшін үйреншікті болып кеткен үй жануарлары мен құстардың, және хайуандардың ешқайсысы да оған бағынбас еді. Бұған қолға үйретіп, асырауға көндікпейтін көптеген аңдар мен құстардың бар екені нақты дәлел. Өздерінің иелігіндегі барлық жанды да жансыз нәрселердің өздеріне сөзсіз бағынғанын қалайтын адамдардың кейбіреулері өздерінің Иелері болып табылатын Раббыларына бойұсынуды қажет деп санамайды. 

Адам үшін небір жанды да жансыз пұттарға табынып Аллаға серік қосудың өзі зор әділетсіздік. Өйткені, олар өздерін өздері қорғай алмайтын, өздерін өздері емдей алмайтын, өздерін өздері қамтамасыз ете алмайтын, өздерін өздері ажалдан сақтай алмайтын, өздері Алла Тағаланың толық құзырында тұрған біреулер мен бірдеңелерге ес-түссіз құлдық ұрады. Солардың ықыластарын алу арқылы жақсылыққа қол жеткізуді үміт етіп Алла Тағаланы мүлде ескерусіз тастайды. 

Міне, осындай жандар «біз осы Алла Тағалаға қатысты зор әділетсіздіктер жасап жүрміз-ау»-деп қиналмақ түгел, ол жайында тіпті ойламайды да. Бұлай жақсылықты бағаламай Алла Тағалаға әділетсіздік таныту адам баласы үшін зор кіна. Басқа ешбір айыбы болмаса да осы Алланы мойындамау, Аллаға бой ұсынбау, Аллаға серік қосу айыптарының әрқайсысы да оны зор қайғы-қасіретке ұшыратуға толық жетіп жатыр. Олай болса, Аллаға қатысты осындай зор әділетсіздіктер жасап жүрген адамның «менің не жазығым бар еді!»-деп мүләйімсуі бекершілік. 

Мұндай жандар «өмірде ешкімнен де кем болмай, ештеңеден де мұқтаждық көрмей, қашанда мерейім үстем болып жүрсе, міне, нағыз әділдік деген сол»-деп ойлайды. Бірақ, олар «Бұлай болуы мүмкін бе? Мүмкін болса да мен ондай құрметке лайықпын ба?»-деп ойламайды. Өйткені, адам баласы қашанда жер жорғалап жүрсе де өзін көкте самғап жүрген қыран құстай сезінеді. Бақырлық бағасы болса да өз басын сап алтынға бағалайды. Босағадан бас сұғуға тұрмаса да төрдегі орыннан дәмесі болады. Сондықтанда олар өз орындарын білмей өңмендеп дүние игіліктеріне таласумен болады. 

Шындығына келгенде, адам қай уақытта неге тұрады, Алла Тағала да оны артық та емес, кем де емес сондай жағдайда ұстайды. Мен бұдан да жақсы жағдайға лайықпын деп тұлдану ол адамның өзін артық бағалап, астамшылыққа бой алдырғанын ғана көрсетеді. Өзінің неге тұратынын адам білмейді, Алла біледі. Олай болса, Алла Тағаланың әділдігіне күман келтіріп, оны түзеуге тырысу бекершілік. Адам Алла Тағаланың өзіне берген бағасын емес, өзін түзеуі керек. Сонда ғана ол өзінің шын бағасын көтеріп, лайықты игіліктерінің де, қалаулы қызықтарының да мөлшерін арттыра алады. 

Бұл дүниеде әділдік іздеушілер көп, бірақ, өзі әділ бола алатын адам аз. Әділдікті талап етушілер көп, бірақ, өзіне де сондай талап қоя білетін жан сирек. Сол себепті де дүниеде әділетсіздік көп тәрізді көрінеді. Еңбегі желінген адам «мен де біреудің еңбегін жеп едім» деп, өзі қорланған адам «мен де біреуді қорлаған едім» деп ойлап жатпайды. Егер сол адам өзіне де сын көзбен қарап «оның орнында өзім болсам қайтер едім?» деп ойласа көп жағдайда өзінің де сондай әділетсіздіктерге бейім екенін байқап өзгелерді айыптаудан тартынар еді. 

Шын мәнінде өзі әділ адам ғана әділдікті талап етуге құқығы бар. Бірақ, ондай адам ешқашанда өзі үшін әділдік іздемейді. Өйткені, әділдік оның өзін іздеп табады. Ал, өзі әділетсіз адамның өзі үшін әділдік талап етуінің өзі әділетсіздік емес пе? 

Шын мәнінде әділдік иманды, Аллаға құлшылық етіп, жақсы істер жасайтын адамдар үшін ғана пайдалы. Өйткені, әділдік дегеніміз жамандықтың тиісті жазасын тартып, жақсылықтың өзінің лайықты сиын алуы. Ал, жаман істерді көп жасап күнаға белшесінен батып жүрген адамның өзі үшін әділдік іздеп сабылуы өзіне кесілген жазаның тезірек орындалуын талап етіп қуыну тәрізді ессіздік емес пе? 

Бұл дүниеде әділдік жоқ деп налып жүрген әрбір адам ең әуелі «сол әділдік маған жақсылық әкелер ме еді?» деп ойлауы тиіс. Және, осынау тірліктен өзі үшін әділдік іздеп босқа сабылғанша сол әділдікке лайық болуға барынша тырысқаны жөн. Сонда ғана ол екі дүниеде де, ақиретте де зиянда қалмайтын болады.

Шындығына келгенде әділдікті осынау қас-қағым өмірдің тар аясына сиғызу тіпті де мүмкін емес. Сол себепті де адам баласына екі дүние мен ақирет күнін талассыз шындық ретінде қабылдауға тура келеді. Осылай екі дүние мен есеп күні ақиретті қосқанда ғана ақиқаттың тұтас бейнесі қалпына келеді. Сонда ғана әділдік те өзінің толық бейнесінде көрініс табады.

Жақсылық өзінің лайықты сиын алып, жамандық өзінің тиісті жазасын тартады деген ақирет әділдігіне сенбейтін адамға бұл дүниеде өмір сүру өте қиын. Ондай сенімсіз бұл дүниенің ешқандай да мәні де, тиянағы да жоқ. Сол себепті де әрбір парасатты адам Аллаға, ақирет күніне сенуге мәжбүр. 

Аллаға иман келтірген жандар қандай ауыр бейнетке тап болса да оны өзінің әділ жазасы ретінде қабылдап сабыр сақтауға тырысады. Өйткені, олар Алла Тағаланың әділдігіне сөзсіз сенеді, сондықтан да орынсыз наразылық білдіріп жүрегін қарсылыққа беруден сақтанады. 
Олар Алла Тағаланың мейрімі мен рақымына да сөзсіз сенеді. Сондықтан да сабырмен, намазбен Раббысынан жәрдем тілеп, құлшылықтарын арттыра түседі. Сол арқылы олар өздерінің бар қиындықтарын жеңіп шығады. Міне, осылар зор игіліктерге ие болушылар. 

Maсa.кз. 29.03.2011.  http://galym.jimdo.com

-5
0
1114