QazAgym

Байлық дегенде сол дүниеауи байлықты айтып отырған жәйіміз бар. О, тіршілік, не берсенде арнап бер. Алтың балық ілінетін қармақ бер. Бақыт бер де, сол бармақтай бақытты Басып тұрар құдыретті салмақ бер. Қадыр ақын осылай дейді. Шындығында сол бізге бақ пен байлық берсе салмақ бермейді. Салмақ берсе, сол салмағымыз орнымыздан тұрғызбай тастайды да, не байлыққа, не бақытқа жете алмай жатамыз. «Все счастливые семьи похожи друг на друга, каждая несчастливая семья несчастлива по-своему». Арыстан ағай (Мұхамедиұлы емес екені екі жыл кластан қалған Еремаға да белгілі) осылай дейді. Толстойдың осы бір қанатты сөзін сәл өзгертіп көрейік. «Барлық бақытты отбасылар өздерінше бақытты, ал, барлық байлар бір-бірінен аумайды». Рас, біздегі байлардың барлығы бір жұмыртқадан шыққандай. Билік басына барып,…

Содан кабинетте тұра қалып суретке түскенмін. Не түлен түрткенін кім білсін, оны әкеп мында салып қойдым. Истаграмнан жер ауып келген «босқын» бауырлар құсап, сүйкімді қарындастарға ұқсап аты-жөні жоқ сурет сурет салмаушы едім. Бұл жолы не болғанын білмеймін. Құдай біледі, ылғи джинсы шалбармен, футболкамен далақтап жүре беретін болғасын, өзім өз болып кастюм-шалбар кигенімде, осы бір ғанибет қалпымды достарым да білсін дедім-ау деймін. Енді сурет құры тұрмасын деп астына мына жазбаны тіркеп жіберіп отырған жайым бар. Қызық иә. Жалпы адамның өмірге келгендегі мақсаты не? Бір мақсат. Бірақ, әр адамның тағдыры әртүрлі. Гүлдің де мақсаты біреу. Және әр гүлдің де өз тағдыры бар. Қып-қызыл раушан гүлі қайда баруы керек еді. Қызға. Онда да он сегіздегі үлбіреген қызға. Құрсын, әлгібір сериялдың…

Атқа мiнген жiгiттер бiр-бiр қыздан мiңгестiрiп алған. Жаяулары қыздың иығына қолын артып құшақтап барады. Осы бiр “алқакөл сұлама, ақтабан шұбырындыдан” маңызы бөлек шұбырған топқа қарап көңiлiм босап кеттi. Неге десеңiз бiз осы сәтте мәңгi бақи дәл осылай толыққанды басымыз қосылмасқа тарап бара жатырмыз. Ұзақ жылдарға созылып, бiтпестей болған мектептi де бiтiрдiк. Кеше түнде қолымызға орта мектептi толықтай бiтiрдi деген куәлiгiмiздi алдық. Басқа-басқа осы аттестат Айбол екеумiзге де бұйырды-ау. Мектептен әне қуып жiбередi, мiне қуып жiбередi деп жүргенде әупiрiмдеп осы күнге де жетiп тындық. Түндегi салтанатты кештен соң бүгiн барлық сыныптастар тауға демалысқа шыққанбыз. Ертең барлығы жоғарғы оқуға құжаттарын тапсыру үшiн алып қалаға аттанбақ. Әрқайсысы әр қиырға тартады. Демек, бiз…

- Атың кім? - Аңсаған. - Ммм... Папаң мен мамаң қосылғаннан кейін қанша жылдан кейін туылдың? - Сегіз жылдан кейін. Оны қайдан білдіңіз? - Өзің айтып тұрған жоқпысың. - Не деп? - Аңсаған деп. Үйлене салған жылы дүниеге келгеніңде Гүлмира деп қоя салар еді ғой. - А-а-а.

Ақпарат көзі

О бастан-ақ Мен Сен болғам, Сен, әрине, Мен едің, Екеуміз қос желкені едік достық атты кеменің. Келер таңға қиял жалғап, сыр толғасып кей күн біз Шын досы жоқ адамдарды аяу керек дейтінбіз. Адал достық құдіретін ешбір сезім бөгемес, Тіпті көзсіз махаббаттан оның даңқы кем емес. Тірліктегі менің әрбір өрісім мен жеңісім Ең негізгі қуаныш боп есептелді сен үшін. Қалжыраған сәттерімде қайғы-мұңмен қағысып, Пейіліңді қанат етіп,сен жетуші ең ап ұшып. Енді бейнең алыс тартты қалың тұман ішінде, Еш айырма болмап еді сөзің менен ісіңде. Зор пенделік тарту күшін жеңе алғанын үшін де, Саф адалдық ауасымен дем алғаның үшін де, Маған шексіз және шетсіздене алғаның үшін де, Алғыс айтып өтем саған өңім түгіл түсімде.

«Ақын кетiп барады көшеменен, Екпiнiнен бiр дауыл еседi ерен. Жанарында найзағай семсер сiлтеп,

Кеудесiнде қара бұлт көшедi өлең. Жөн-жосықсыз достары даттады ма, Жөн-жосықсыз дұшпаны мақтады ма, Әлде жардың қылығы жақпады да - Бас сауғалап барар жер таппады ма ? Біреулердің бетке айтып арамдығын, Біреулердің бетке айтып сараңдығын, Қызуына көңілдің зарықты да - Қызығынан өмірдің жалықты ма ?... …Аға, түгіл, тыңдамай бала да ақыл, Орнағандай басына заман ақыр... Қайран ақын безініп бүгінінен - Болашаққа адымдап бара жатыр!»

Жарасхан

Ақпарат көзі

Бәрі де есте, алқынғаның, бақыт іздеп шарқ ұрғаның. Ашық-адал мінезіңді ту ғып ұстап жарқылдадың, Бірақ неге қайығыңды құзға соғып алдың, жаным? Кей адамның рухынан бақыт кейін қап жүреді, Жігіт едің аузын ашса, көрінетін ақ жүрегі. "Дарындыдан қарынды озсын!" дейді күліп заман арсыз, Нақ осы ұран тұрған кезде қалай түлеп, ағарарсыз, Қарын күшін мойындамас жұртты қайдан таба аларсыз? Таба алсаңыз, мұның ерлік екендігін бағаларсыз. Сатылғанның барлығы - күл, сатылсаңыз - жоғаласыз. Ал, сен соны тым ерте ұққан жомарт болдың шекарасыз. Күнде үйіне қонақтарды топ-тобымен алып келіп, Таң атқанша лаулап-жанып, әрқайсысын танып, көріп, Және оларды әнге, жырға, ой-толғауға салып көріп, Отырушы ең, қымбаттым-ау, жүрегіңнен жарық беріп. Дархан, аңғал болмысыңа пенде көздер таң қалатын, Кез келгенне…

Байқатпастан уақытты тез өткен, Өнер толы өзекпен, Жыр қанатын безеп кең, Әмзе басты жиналғандар кезекпен. Бірақ жұртқа зейін қоймай сыздана, Ортамызда отырды бір қыз бала. Miнe, ғажап, келбет қандай, көз қандай, Сұлулығы қиялыңнан озғандай! Ақша бұлттың арасынан бір арман Соған қолын созғандай. Бозбалалар аузын ашып аңырып, Қарап қапты қозғалмай. Думан қызды. Аянатын заман ба? Ән кезегі келіп жетті оған да. Сіңген өнер кәріге де, жасқа да, Қыз көңілінен таба алмапты баспана. Әлгі сұлу өзін туған халықтың Бір әнінде білмей шықты, масқара. Ал онысын кемшілікке санамай, Отырды ол өз ойымен одағай. Бөлме толы жақтырмаған көздерге Пысқырып та қарамай. Оғы болмай атуға, Қарттар жағы наразы тіл қатуда: "Бұл немене тумай жатып бату ма?" Нақ сол сәтте сен ән салдың, жан аға. Бұдан асқан нұрлы шат…

Ұлы деген сөзді кез-келген жерге қолдана бермеу керек дегендіктен ғана, осы жерде бас тартып отырмыз. Әйтпесе осы сөзіңіз басқа-басқа Жәркен ағаға келіп-ақ тұр. Өлеңдері қандай десеңші. Ал, адамдығы, адамгершілігі тіпті керемет. Пенделігінің өзі періштеліктің тырнағына жетеқабыл. Ал, әпенделігі алты күн айтсаң таусылмайтын жыр. Оған алты жыл қатар отырғанда әбден қанық болдық. Кейде, күйіп кеткенде: - Осы сен мені өлтіріп тынатын шығарсың,-деуші еді. Сол көкемнің ұсақ-түйек қызықтарын жыйып қойып, мемлекеттік дәрежедегі әпенделігін айтып берейін. Ғалым аға айтса ваще қызық. Дегенмен... Қайбір жылы Жәркен ағамыз мемлекеттік стипендияның иегері атанады. Оны мемлекет басшысының өзі тапсырмақ болады. Қалалық әкімшіліктегілер стипендия иегерлерін әбден ығыр қылады. Соның ішінде Жәркен аға да б…

Ақылымның есігінен аттай бере жығылды.

Көлдей тұнық көңіліме қоқыс тастап лайлап,

Кей пенделер қайнатады-ау, қайнатады-ау зығырды.

Інім айтса бас изедім, ағам айтса қош көрдім,

Жанның бәрін жатырқамай, жақсы дедім, дос көрдім.

Араларын ажырату мұншама ауыр болар ма,

Адалдық пен арамдық деп аталатын қос белдің.

Мақұл дейін, кінә өзімде, өзіме айып тағайын,

Ақ жаныма, пәк жаныма қалай күйе жағайын.

Адалсың ба, қолынды бер, сенен тәлім алайын,

Арамсың ба, аулақ-аулақ маңайымнан, ағайын.

Арым, міне, сүттей аппақ алдыма кеп жылап тұр,

Жаутаңдаған жанарында жалғыз ғана сұрақ тұр.

Өмірдегі адамдықты, адалдықты теріп ал,

Қалғандарың құлан жортпас құла дүзге лақтыр!