Аманқажы Зейнелұлы

Т Ә Ң І Р К Ә Р І С І(Е Д І Л Қ А Ғ А Н (400 – 454 жж.) – А Т Т И Л А)Әлем тарихын жасауда немесе оны өзге арнаға бұруда жеке тұлғалардың орны ерекше солардың бірі және бірегейі «Тәңір кәрісі» атанған ұлы тұлға Аттила– Еділ қаған. Ол Ауропа (Европа) тарихын мүлде басқа арнаға бұрған барша көшпендінің мақтан тұтар көсемі.Ауропа тарихшысы Иорданның (IV-V ғғ.) деректеріне сай ғұндардың (күндер – күн тектілер) көсемі Баламірежелгі қазақ даласының көшпенділерінен: алан (алшын), абдал (албан), чұбан (суан), үйсін, дулат, қаңлы, және қыпшақтардан құралған ұлы әскерімен 374 – 400 жылдар Ауропаға басып кіреді. Өз кезегінде, бұл жағдай осы өңірді жайлаған халықтардың ұлы қоныс аударуына ықпал етті.Бұл Днестр өзені мен Спания аралығындағы халықтың екі ғасырдай кезеңге жалғасқан ұлы дүбірлі көшіне, т…

Ұ Л Ы Қ Ы П Ш А Қ(Исламның қорғаушысы, жеңімпаз патша және құдіретті барс – Байбарыс Сұлтан)Байбарыс Сұлтан (1223-1277) зерттеуші ғалымдардың деректеріне сай түркі мәмлүктерінің Мысырды (Египет) билеген төртінші сұлтаны – тегі қыпшақ тайпасының Беріш руынан шыққан атақты әулеттің ұрпағы. Оның толық есімі Рукн-ад-дин Әл-Мәлік Әз-Заһир Байбарыс – бұл исламның қорғаушысы, жеңімпаз патша және құдіретті барс деген мағынаны білдіреді. Арабтар «мәмлүк» деп тегі кавказ, түркілерден шыққан құлдарды атаған. Ал осы мәмлүктердің бір тобы қазіргі қазақ сахарасы мен Еділ, Жайық, Қара теңіз бойында монғол шапқыншыларымен болған қырғын соғыс кезінде тұтқынға алынған қыпшақтар еді. Тарих деректеріне қарасақ, Байбарыс 1223 жылы Шыңғысхан шапқыншылығы болған Дешті Қыпшақ даласында дүниеге келген. Жетім қалғ…

Ұ Л Ы Қ О Л Б А С Ш Ы – Х А Н Б А Т Ы Р(Қабанбай батырдың ерлігі, әскери өнері және соғыс тәсілі) Қабанбай батыр 1691 жылы қазақ жерінің шығысында Тарбағатай тауының бөктерінде дүниеге келген. Тоғыз таңбалы Найман тайпасы ішіндегі Қаракерей тармағынан. Азан шақырып қойылған есімі Ерасыл, ал Қабанбай – жау әскері шебіне өз әскерін «қабан сияқты» сыналап кіргізу тәсілі үшін алған аты деген жорамал шындыққа саяды. Тағы бір дерекке сәйкес ақтабан-шұбырындыда қатын-қалаш, бала-шаға – ер-азаматсыз, босып келе жатқан көштің алдын тайыншадай қабан шошқа кес-кестеп бөгеп жібермейді, сол кезде көштің ішінен он алты жасар Ерасыл шауып шығып қабанды шоқпармен ұрып өлтіреді содан кейін халық оған Қабанбай деген ат береді. Сондай-ақ, қазақ халқының (үш жүздің) басын біріктірген даңқты Абылай хан ерекше…

ЖАННАН БЕЗІП ЖАР САЛДЫҚ (Желтоқсанда азаттық деп жар салған жалынды жастар)1986 жылы 16 желтоқсанда СОКП Орталық Комитетінің шешімімен Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев орнынан босап Қазақстан Компартиясының бірінші хатшысы болып Колбин тағайындалды. Соған наразылығын білдірген жастар орталық алаңға ағыла бастады.Ауыл шаруашылық институтында сабағым бар еді соған бардым, келсем студенттер дүрлігіп отыр екен. Олар маған: «Ректордың, егерде кімде-кім алаңға шығатын болса оны оқудан шығарамыз және жауапқа тартылады», деген сөзін жеткізді. Мен оларға: «Бостандықтың күрессіз келмейтінін, отанымыздың азаттығы үшін көптеген отандастарымыз жанын құрбан еткенін айтып, алаңға шығу керектігін түсіндірдім. Кенесары, Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов, Тұрар Рысқұлов, Сәкен Сейфуллин, Мағжан Жұмабаев, Мырж…

А Л А Ш О Р Д А Р Е С П У Б Л И К А С ЫАлаш ежелгі түркілердің тілінде – бауырластар, қандастар, туыстар – біртұтас халық, ел деген ұғымды білдіреді.XX ғасырдың басында қазақтың зиялы, ұлтжанды, Ұлы ұлдары: – Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов, Мұхамеджан Тынышпаев, Мұстафа Шоқай, Раимжан Мәрсеков тағы басқалары – Ресей империясының отаршылдық адам төзгісіз ауыр езгісіндегі құқықсыз қазақ халқын азат ету, өз алдына тәуелсіз мемлекет құру жолында – қандықол, зұлым большевиктік (коммунистік) империя жендеттерінің қолынан – айуандық азап көріп, құрбан болды.Ресей империясының Қазақ даласында жүргізген отаршылдық, қанаушылық саясаты: – Қазақтардың жерін тартып алуы, ұлттық мәдениетін, салт-дәстүрін мазақ қылып қорлауы және тағы басқа патша әкімдерінің жергілікті халыққа көрсеткен зорлық-зом…

ХИМИЯЛЫҚ ТАҒАММЕН КОНДИЦИОНЕРДІҢ САЛДАРЫ Халыққа аса қажетті тұтынатын тауарларды алу қиынның қияметі болып кетті. Короновирусті сылтаулатып тұрғындарға аса қажетті орындар (дәріханалар, дүкендер, т.б.) немесе істемейді, не болмаса адамдарды бір-бірден кіргізіп жасанды үлкен кезектер туғызып бағалы уақытың мен жүйкеңді құртады. Ол аздай демалыс күндері тұтынушыларға аса қажетті мекемелер жабылып қалады. Жасанды короновирустік тоқырау халықты әбден шаршатты.Ал енді мамансымақтардың жар салып бірінен-бірі озып жалған ақпарат бергендері тіпті ақылға симайды. Бұл ессіз байбаламға топас журналистер май құйып жатыр.Егер біздің мешеу медицина (дәрігерлер) бірдеңе анықтап жатса – ол қанша жыл халықтың денсаулығына қарамағандықтан енді шығып жатқан аурулар (пневмония).Ал әлемдік деңгейде, сондай-а…

Бүгінде мемлекеттік аса маңызы бар мәселе – бұл ұлттық сананы сақтау және оны заман талабына бейімдеу, осы орайда Ұлы Абай мұрасының тигізер пайдасы өте зор.Қазақ әдебиетінің негізін қалаушы, ақын, ағартушы, Абай Құнанбайұлы әлемдік деңгейдегі ғұлама, ойшыл – адамзат тарихында өшпес із қалдырған тұлға. Ұлт болмысы, дүниетанымы, жаны, рухы оның шығармаларының арқауы. Ол қазақ жанының психологі, философы. Ұлы ойшыл үнемі ұлтты жаңа өмірге бейім болуға, жаңаруға, жаңғыруға шақырады. Ол адамды мәртебесіне қарай емес, талабы мен еңбегіне қарап бағалаған.Қазіргі азғын заманда адамдардың өзімшілдігі артып, пиғылы тарылып кетті мұның барлығы әлеуметтік жауапкершіліктің әлсірегенінен деп пайымдайды мамандар. Осы орайда, кемеңгер атамыз «адамға ақыл мен қайраттан бөлек мейірімді жүрек керек екенін…