Жаңа

Республикалық «Талапкер» газетінің 2008 жылғы 3-санында жарияланды. Мен отыз жылдан астам ауыл мұғалімімін. Сондықтан орта мектептің өткені мен кейінгі хал-ахуалын салыстырып, жақсы-жаманын айта аламын. Ұсақ әңгімеге кетпей, сөзді түйіндеп жеткізуге тырысайын. Ең бірінші талассыз ақиқат – тәуелсіздік орнағалы бері жалпы білім саласын заманға сай етіп реформалауға деген мемлекеттік ынта өте жоғары. Өйткені ғаламдық интеграция процесінде білімге халықаралық талап өте жоғары. Екінші ақиқат – сол реформалар негізінен жоғары білім жүйесіне түбегейлі өзгерістер жасауда. Кредиттік жүйе, жаңаша бағалау жүйелері, жаңа оқу бағыттары сияқты халықаралық оқу әдістемелері мен технологиялары енгізілуде. Орта білім жүйесіндегі реформа негізінен жаңа ақпараттық технологияларды оқу процессіне біртіндеп, сы…

Өткен жылы Семей қаласындағы аспалы көпірдің ең жоғарғы нүктесіне көтерілдім. "Біз білмейтін Республика" арнайы айдардың аясында жасалған материалға дайындық еді. Сол 90 метр биіктіктен Семей қаласының келбетін түсіріп, нәтижесін сіздерге ұсынамын.

Жапондықтар салған бұл аспалы көпірді қалпында ұстап тұру оіңай емес. Оған арнайы мекеме қызмет етеді. Қызметкерлер күнде көтерілетін 90 метрлі пилонның үстіне шығу оңайға соқпаған еді.

Осы бейнеге қарап, кейде өкініп те қаламын.... Сол бір 2001 жылы мен 9-сынып оқып жүрген кезім еді. Райымбек ауданына тойға қонақ ретінде барып, сол жерде қонаққа барған Мейрамбек Беспаевпен кездестім. Той дүркіркіреп өткен соң келесі күні сол үйге Мейрамбек, оның ата-анасы, менің де ата-анам, бәріміз бірге қонақ болдық. Сонда ямаха аспабыма Мерекеңнің ана музыканы салшы, мына музыканы салшы деп, бір жағы тыңдау қабілетімді тексеріп, бір жағы қызығушылықпен де қарағаны әлі естен кетпейді. Ол уақытта Музарт тобы құрылмаған кез еді. Мейрамбек менің ата-анама: Думанды қалаға алып кетсем деп сұрады. Әкем сәл ойланып, әрине дұрыс-ақ, бірақ балам әлі кішкентай ғой, оған қоса мен әбден балама сүйеніп алғанмын, тойға әнші етіп апарып жүрмін, онсыз тойды өткізе алмаймын, мектеп бітірген соң жолықс…

Әдеттегідей ақылды жәшігімнің алдында отырмын. Қапелімде, маил рудан мезі болған басыма тамаша бір ой келді. Тамаша дегенге таңқалмаңыз. Ньютоннан асып, Новель алу қайда а а а. Біздің ойлар қиыннан қиыспай қарапайым келеді. Анаған бір, мынаған бір жазып күнделікті миссиямды атқарып болған соң, терең ойға кеттім. Шіркін, кәзір осы жәшік болмаса не істер ем? Кім біледі,мүмкін ,жастанып жатып талай кітапты оқып тастар ем. Я , ақындығым ұстап ақ қағазға сыр шертем бе? Онысы бір Аллаға аян. Не де болса да дәл кәзір жетісіп отырмағаным белгілі. Қысыр сөзге ысырап қылған қайран уақытты айтам.Білуімше адам баласының көп жасайтын қателіктерінің бірі де осы. Себебі Алла Тағала сыйлаған құнды нығметті қолданған кезде толықтай еркін емес және алланың ризашылығына лайықты түрде қолдану керек екендігін…

Қарағанды облысындағы Ағадыр кенті бойынша 7 адам шағын несие алуға өтініш білдірсе, соның 3-і, 3 млн. теңгеден алды. Ауыл адамын жұмыспен қамтуға арналған бағдарламаның аяқалысы оң тәтиже бере бастады. «Алайда, шаруалардың кепілге қоятын мүлкі арзанға бағаланғандықтан, бірқатар жұмыссыз адамдар жеңілдетілген несиеден қағылып отыр»,­ - дейді жергілікті әкімдер. Манаг Сайранды 3 млн. теңге несие алу үшін баспанасымен, шағын дүкенін кепілдікке қойыпты. Алғашқы бір жарым жылда ол несиенің үстеме 5 пайызын ғана, яғни, ай сайын 20 мың тенге ғана төлейді. Одан кейін үш жарым жыл бойы айына 100 мың тенгеден төлеуге міндетті. Манаг Сайранды, шаруа: Жылқы малын алсақ деген ойымыз бар. Аздап қой, сиыр малдарымыз бар ғой. Кішкене үстінен қосып жылқы алып, одан әрі өсіріп, қымызын сатсақ, біраз жұмыс…

«ЕХРО 2017» халықаралық Көрмесінің бас хатшысы Висенте Гонсалес Лоссерталес және Сараптама комиссиясының төрағасы Стин Кристенсен бүгін Астанада бұқаралық ақпарат құралдары өкілдерімен жүздесті. Шетелдік меймандар халықаралық көрмені талапқа сай өткізу үшін алдын ала жасалып жатқан әзірлік шаралары жөнінде әңгімеледі. «ЕХРО 2017» көрмесін ұйымдастыру үшін Қазақстан мен Бельгия бәсекелес. Егер сараптау комиссиясының назары Астана қаласына түссе, қазақ елінің ауқымды шараны өткізуге мүмкіндігі мол. Ол үшін қазірдің өзінде Елорда жанынан 120 гектар жер бөлінген. Құрылыс нысандарын салу үшін 1 жарым миллиард доллар жұмсалады. Висенте Гонсалес Лоссерталес, халықаралық Көрмелер бюросының бас хатшысы: Халықаралық көрмені жоғары деңгейде өткізу үшін сараптау комиссиясы жан-жақты жұмыс істеп жатыр…

Орыс қоғамының күші неде, қазақ қоғамының әлсіздігі неде? Бірінші, қоғамның күші тілде. Орыс тілінің күштілігі ол тілдің көрінген басқа тілден келіп жатқан сөздерді қорытып жіберуінде. Мысалы: Богатырь рискнув стал героем, деген сөйлемде, тек стал деген жалғаушы сөзді ғана славян сөзі деуге келеді, баһадүр парсы-түркі сөзі, риск, һерое батыс еуропа халықтарының сөзі. Қазақ тілінде орыс тілінен келіп жатқан сөздерді аудармалап бас қатыруда, ол тек тілді күрделендіріп жібереді. Ресторан, кафе, помидор сөздері сол қалпынша пайдаланылуы тиіс, қаншама аудармалағанмен газетті киоскіден аламыз, помидорды базардан, ресторанға тек мейрамдау үшін емес, анда санда тамақ ішу үшін де барамыз. Екінші, басты мәселе, ол халықтандыру саясатында. Орыстардың көп болу себебі 1897 жылғы халық санағы кезінде б…

Биылғы Жолдауында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Қолжетімді баспана- 2020» бағдарламасын жасауды тапсырған болатын. Жоспар бойынша шілдеге дейін құжаттың кем-кетігі түзетіліп, дайындалуы тиіс. Бүгіндері осы шаруамен айналысып жатқан Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық агенттігі апта басында Үкіметке бағдарламаның жобасын алып келді. Жалпы, баспана бүгінде қазақ жастарының басты мәселесі. Үкімет талай жылдан бері осы мәселені шешуге талаптанып жүр. Өткен жылы тұрғын үй құрылысына барлығы 417 млрд. теңге бөлінген. 6,5 млн. шаршы метр баспана салынып, 55 мың 511 пәтер тапсырылды. Ал жалдамалы тұрғын үйге былтыр 10 миллиардтан астам қаржы бөлініп, 120 мың шаршы метр жалдамалы баспана пайдалануға берілген. Тұрғын-үй жинақ жүйесі арқылы 54 мың шаршы метр баспана үлестіріліпті. Бұл бағытт…

Су - тіршілік нәрі. Әрбір адам секілді әрбір мемлекеттің экономикасы сусыз өмір сүре алмайды. Сондықтан оның саяси-экономикалық маңыздылығы кейбір елдер үшін қара алтыннан да қымбат. Бүгінде 80-ге жуық ел ауыз судың жетіспеушілігін сезініп отыр. Әлемдегі су қоры да азайып келеді. Су қоры азайған сайын жұмыр басты пенденің де пейілі тарылып бара жатқандай. Құдайдың қарасуын саудалап саяси мақсатқа пайдалану үрдісі байқалып жүр. Ашығын айту керек, суға келгенде Қазақстан көршілеріне тәуелді. Мемлекеттік су ресурстарының 40 пайызы шеттен келеді. Ертіс, Сыр, Жайық, Іле, Шу, Талас секілді ірі-ірі трансшекаралық өзендердің ең төменгі сағасындағы ел саналамыз. Ал бастауы басқаларда жатыр. Сол себепті көп ретте солардың қас-қабағын бағып, талабын тыңдауға мәжбүрміз. Эколог Елеусізовтың «қытайлар…

Шыңғыс ағамыз айтқанындай: «Өзге тілдің бәрін біл, өз тіліңді құрметте!» деп қазақ тілі сыныбында жазылып тұратын. Қазір өткен өміріме шағын бір шолу атсам, мектепте ғана бір Кирилл атты орыс сыныптасым болған еді, одан басқа таныс, жақын орыстар болмаған-ды. Оны жігіттер «аққұлақ» дегенде маған ұнамайтын еді. Қалай, а? Өздері соның тілінде сөйлесіп, оны мазақтаған дұрыс болмас. Енді де, қарасам, айналам өмір бақи қазақтар еді, мен онда неге орысша сөйлесейін? Тілдің атағын шығаруым үшін ең алдымен өзімнен бастап, барлық ойларымды ана тілінде жеткізуге тырыса бастадым. Басында қиын болар ‒ ана тіліңде қатемен сөйлесу ұят емес пе? Бірақ, онсыз да қазақпыз ғой, көптеген сөз санамен-ақ қана түсініледі. Маңыздысы паразит сөздерден (давай, короче, звонить, молодец т.б.) арылу. Ең жиі қолданыла…