Gabbas K.

Географиялық жер-су атаулары да халқымыздың мәдени мұрасы ғой. Жерімізде әр таудың, төбенің, ойпаттың, қыраттың, жайлаудың, қыстаудың, күзеудің, кезеңнің, асудың, өзектің, сайдың, судың, нудың қазақы атаулары болған. Олардың кейбірі еліміздегі демографиялық өзгерістер салдарынан ұмытылған, орысша атаулары орныққан. Мысалы Өскемен-Алматы тасжолының 58-ші км. тұсындағы біздің Атақонысымыздың жайлаудан қайтып күзде қоныстанатын күзеуді ЕСПОЛ кезеңі дейтін. Иен қалған ол жердің аты енді кімге керек, оны тірілтем деудің қисыны жоқ. Ал егер сондай топонимикалық атау қала аумағында болса, мәселе басқаша. Осы тұрғыдан Өскемен аумағын алсақ, жергілікті топонимикалық атаудан таза, ондайлар мүлде болмағандай. Өскемен аумағындағы сондай бір ұмытылған қазақ атауын қайта тірілту сәті түсті. Оның мән-жа…

Швецариялық Востоковед-Шығыс танушы Адам Мец IХ-Х ғасырдағы араб халифаты туралы орасан мол мағлұмат жинап, талдап, топтап зерттеген. Ол еңбегін 1922 ж «Die Renaissance des Islams» («Мусульманский ренессанс») кітабын жариалаған. Әлі күнге дейін бұл еңбек жаңа заман Шығыс танушыларының қолынан түспейтін әліппесі көрінеді, орысшаға аударылған, мен оқып шыққам, үй кітапханамда бар. Мен бұл кітапты оқыған сайын құранды жете түсінуден түңіле бастаймын.Бағдатта 962 ж. өлген Мутазиллит ан-Наккаш 12 мың бет-парақтан тұратын Құранға түсініктеме жазып қалтырыпты. Жоғарғы Египеттік Абу Бакр (998 ж. өлген) 120 томдық құранға түсініктеме жазыпты. Абд ас-Салам ал-Казвини (1090 ж. өлген) 300 томдық түсініктеме жазып қалтырыпты, оның 7 томы тек қана бір фатиханы түсіндіруге арналыпты. Мутазиллит Убайдулл…

Тақтайша орнатылсын деген қаулы алғаннан кейін мен мақсатыма жеттім деп тоқмейіледеніп жүрдім. Бірде, обл. Жолполдан бір жігіт келіп, Aқсақал жүріңіз тақтайша орнататын жерді белгілейік деді. Кеттік.Асу биігінен недәуір бері, тіпті етегіне де жетпей «міне осы жер, жарай ма?» дейді.Қарағым-ау, төбенің биігіне, үстіне әйгілеп орнату көңілге қонымды болар еді ғой деймін. Жоқ, ақсақал, біздің нұсқаулықтарда көздеген объектіге пәлен жүз метр жетпестен орнатылуға тиіс.Солай болды да, бірақ ол тақтайшаның тұрқы да, көрнектілігі де мардымсыз, ары-бері өткенде мен оны байқап қалайыншы деп алдын-ала тесліп мұқиат қарап отырам, әйтпесе байқамай қалам.Алғашқы кездерде солай болған да.Атығай биігінен тасжол қаланың байырғы бір микроауданы Меновнойға келіп оның Ярославская көшесімен жалғасады, бұрын бұ…

Жасым толып зейнетке шыққанша, және одан кейінгі де жылдардағы еңбек жолымда мұғалім, насихатшы, лектор, аудармашы қызметтерін атқарған өтілдік жылдарым аз емес. Сол жылдардағы қалыптасқан әдетімде, күнделікті ағымдағы ақпарлар, оқығандарым ішінен өзіме әсер еткен дәйектерді, ойларды өзімнің күнделік дәптерлеріме жазып қоятынмын. Кейіннен оларды қайталап ақтарып, оқып толғанып жүремін. Жуықта қолыма ілінген мына бір жеңіл-желпі езу тартқызар өмір көріністері өзімді терең ойға тоғытты. Өзіміздің облыстық «Дидар» газетінің соңғы бетінде кейде әзіл-сықақ жағдайлар жазылып тұрады ғой. Сондай әзілдік әжуаға ӘҢГҮДІК деген біздің жерлесіміз ілініпті. Оның баяғыда жерлестерінің күлкісіне айналған сөздерін бала кезімде мен де еститінмін. Сол туралы газеттің байырғы журналисі, зейнеткер жерлесім Мұ…

Недавно прочитал в интернете,что в газете «Украинская правда» одна автор пишет. «Украина – это Европа, к Азиопии мы не присоединимся» (имеет в виду, конечно, ЕАЭС). Термин «Азиопа» - изобретение казахстанской русскоязычной газеты «Время» образца 2001 года. Сейчас это вполне респектабельная газета, а тогда у нее спонсоры были другие и межэтнические отношения были нервозными. Тогда я откликнулся статьей под заголовком «ВПАДАЯ В РАЖ, НЕ КУРАЖЬ» в Усть-Каменогорской частной двуязычной газете «Голос Востока» в номере от 17.08.2001 г. Ниже привожу эту статью. Я случайный (в смысле, непостоянный) читатель еженедельника «Время». Недавно довелось мне полистать третий номер газеты за этот год. Владельцы еженедельника радостно сообщают: «Наш тираж впадает в раж». Это вполне закономерно, растет тираж…

«Что это за болезнь» - подумает читатель, бросив взгляд на заголовок. Старшему поколению понятно его подоплека, а молодежи, пожалуй, следует пояснить. Когда-то давно в парламенте революционной Франции слева сидели сторонники социалистических идей, требовавшие решительных перемен, а справа - респектабельные буржуа. Отсюда пошли термины «левые» и «правые». Социалистов, коммунистов и примыкающие к ним организации во всем мире стали называть левыми. Придя к власти, некоторые левые в России стали проявлять ненужные, нелепые «левизности». Тогда их вождь Ленин написал книгу «Детская болезнь левизны в коммунизме»; детская - легкая, проходящая. Ныне у нас, после перестройки, порядки не левые, а правые, а в чем-то праворадикальные и, конечно, не без «детской болезни» правизны. Одной из таких болезн…

22 марта

«...сауаттылық дәрежесін жеткізіп алмай тұрып, асығыстық жасасақ, сауатсыздықты орнықтырып аламыз ба деп қорқамын» Ожас Сулейменов. «Жас Алаш» 24.12.05Старательно следуя методу аудиолингвистического обучения казахскому языку, вы уже пишете и говорите казЫна, барЫс. У нас, у казахов, есть пословица: "Если товарищ слепой - зажмурь глаза" (Егер жолдасың соқыр болса, көзіңді қыс"). Пословица имеет двоякий смысл: или как солидарность в поддержку ближнего, или как усмешка над бесполезной затеей сердобольного товарища. Не знаю, в каком смысле подражают наши русскоязычные казахскому написанию и произношению своих слов, таких, как казна, барс. Эти тюркские слова, как отмечаются в русских этимологических словарях, в письменных источниках. фиксируются с 16 века. Да и по-казахски звучат эти слова точ…