Майгүл СҰЛТАН

– Баһадүр, ата-бабаларыңыз Түркияға қалай барған еді? – Менің ата-бабам XX ғасырдың соңында Семейден Қытайға қоныс аударған екен. Олар Қытайдың тыныш болмауынан Гималай тауларын, Пәкістанды басып өтіп 1953 жылы Түркияға келіпті. Мен 1978 жылы Измир қаласында туылдым. – Актерлікпен Түркияда маманданған болдыңыз ғой? – 2002 жылы ең алғаш мені Түркияның атақты режиссері Осман Сынап байқап өз сериалына шақырды. Онда қытайдың рөлін ойнадым. Осы жылы жазушы, режиссер Джем Иылмаз маған және бір рөл берді. Осылайша бірнеше сериалдарға қатыстым. Араштың бейне баянына да түстім. Осыдан бастап актерлікке қызығушылығым арта бастады. Қазір Синема актерлік шеберлігіне тәрбиелеу мектебінде оқып жатырмын. – Қазақстанның киноларын көресіз бе? – Иә, Қазақ елінің киноларын жиі көремін. Қазақ актерлеріне жет…

ҚЫТАЙ. 2 қазан. BAQ.KZ - Бізді ең алдымен «Сахара тінтуір сырмақшалары» деген атау қызықтырды. Қазақтың оюланған сырмағының үлгісін салған тінтуір төсеніштерін Қытайдың қиыр шығысына орналасқан Шандұң өлкесіндегі Қытай мұнай университетінің 4-ші курс студенті Берік Жәлелұлы әзірлепті. Берік «тінтуір сырмақшаларымен» қоса қазақы өрнектер салынған жеңіл жейделерді, кілтке тағатын салпыншақтарды да жобалайды екен. «Ең алғашында осыдан үш жыл бұрын өзім құрған WWW.KZSAHARA.COM сайтын жарнамалау мақсатында осы өнімдерді жобалап, кішігірім бір зауытпен келісіп шығара бастадым. Кейін өнімге деген сұраныстың артқанын байқадым. Сөйтіп қазіргі кезде жобалаған өнімімнің санын да арттырып Үрімжідегі және Алтай аймақтарындағы қазақы тауарлар сататын дүкендерге, тіпті Алматы қаласындағы кейбір дүкендер…

АСТАНА. 1 қазан . BAQ.KZ – Қытайдағы қазақ спортшыларының қатары азайып бара жатыр. Қанат Исламның Атажұртқа оралуы, Зүлфия Чинчанло мен Мая Манезаның Олимпиада төрінде Қазақ туын желбіретуі Қытай спортының қатаң «тәртіпке» түсуіне себеп болды. Енді қандастарымыз өз күштеріне сүйеніп жарыстарға қатысуға мәжбүр болуда. Жақында Астанада өткен белбеумен күрес бойынша 10 реткі ересектер арасындағы әлем чемпионаты және жастар арасындағы Азия чемпионатына Қытайдан жалғыз қандасымыз ғана қатыса алды. Оны бастап келген де, демеуші болған да Нұрлан Дәулетханұлы есімді бапкер болып шықты. – Нұрлан Дәулетханұлы, өзіңіз Қытайдағы қазақ спортшыларын Қазақстандағы жарыстарға жиі әкеліп қатыстырып жүр екенсіз. Спортқа қандай қатысыңыз бар? – Негізінде мен де күрес шеберімін. Спортпен басталған жолым бау…

АСТАНА. 30 қыркүйек. BAQ.KZ – 26-30 қыркүйек күндері Астанада белбеумен күрес бойынша 10-шы рет ересектер арасындағы әлем чемпионаты және жастар арасындағы Азия чемпионаты өтті. Оған 30 елдің спортшылары келіп күш сынасты. Солардың қатарында қандасымыз, белгілі спорт шебері және жаттықтырушы Қалидан Бекенұлы Қытайдың атынан сайысқа түсті. Атамекенге келген қандас спортшымен сұхбаттасып, әңгімеге тартқан едік. – Спорттағы жолыңыз қалай басталды? – 2003 жылы Шыңжаңдағы кәсіптен сыртқы спортшыларды таңдау байқауына қатысып, Пекин спорт институтына қабылдандым. Сонда дзюдо бойынша алты жыл оқыдым. Оқи жүріп, спорт жарыстарына қатыстым. 2006-2008 жылы Шыңжаң бойынша аз ұлттар күресіне қатысып, екеуінде де 1-ші орын алсам, 2008 жылы Қытай студенттері арасында болған сайыста да бас бәйгені еншіл…

ПЕКИН. 28 қыркүйек. BAQ.KZ – Бір тілде бейнеленген мазмұнды екінші бір тілде нақты әрі жетік тілмен толық түсіндіретін аударма ісінің қажеттілігі бүгінгі таңда күн сайын артып отыр. Тіл ғалымдарының деректеріне сүйенсек, қазіргі таңда дүниеде 2796 тіл бар екен. Қытайдағы қандастарымыздың саяси сауаттылығын арттыруда, жаһан жаңалықтары мен алып елдің ақпаратын қазақ тілінде сөйлетуде аянбай қызмет жасап жақан санаулы қазақ азаматтарының еңбегі елеулі. Әңгімемізді Пекинде орналасқан Қытай ұлттар аударма мекемесінің қазақ бөлімі жайлы өрбітсек. – Бауыржан Нұрмоллаұлы, сұхбатымызды Қытай ұлттар аударма мекемесін таныстырудан бастасақ? – ҚХР астанасы Пекин қаласында орналасқан Қытай ұлттар аударма орталығы 1955 жылы 12 желтоқсанда Қытайдың тұңғыш Премьер министрі Жу Ынлайдың бекітуімен құрылға…

АСТАНА. 26 қыркүйек. BAQ.KZ - Қытайдағы қазақ тіліндегі сайттардың дамуы 1998 жылғы Әсет Әрінұлы құрған «Ауыл» сайтынан бастау алады. 14 жылды артқа тастаған төте жазудағы сайттардың саны қазіргі таңда 50-ге жуықтаған. Көріп, білгенімізге негізделе отырып сол сайттарға сәл аялдайық. Қытай қазақтарының төте жазудағы сайттарын үш түрге бөлеміз: 1. Үкімет сайттары: бұған мекеме, мектеп органдары құрған сайттар жатқызылады. Мысалы, Шыңжаң үкіметі сайтының қазақша нұсқасы, Тәңіртау сайты, Күнлүн сайты, Ертіс және Тарбағатай сайттары сияқтылар. Ресми ақпараттар тарататын үкімет сайттары Қытайдағы басқа қазақ сайттарына қарағанда кешеуілдеп құрылды. Бүгінге дейін олардың қатарын арттыруға күш салынуда. Алайда, ресми сайттардың қазақ редакциясы тек қана қытай тіліндегі жаңалықтарды аударып тарату…

- Ең алдымен өзіңізді қысқаша таныстырып өтсеңіз? - Мен 1985 жылы 25 шілдеде Іле облысының Күнес ауданында тудым. Мектепті де, жоғары оқу орнын да қытай тілінде оқыдым. 2006-2010 жылдары Бейжің педагогика университетінде Спорт өндірісі және экономика мамандығы бойынша оқыдым. - Мүлде басқа бағыттағы мамандықты оқи тұра әртістік жолыңыз қалай басталды? Әлде жақындарыңыздан өнер жолын қуғандар бар ма еді? - Жақындарымнан өнерге қатысы бар ешкім болған емес. Әртіс болу арманым кішкентай кезімде оянған. Көрген киноларымның әрбір кейіпкеріне еліктеп, қиялданатынмын. Алайда, Қытайда кино әртісі болудың қиындығы мені де айналып өтпеді. Әртістікке миллиондаған талапкердің ішінен санаулысын ғана оқуға қабылдайды. Қаражатты да көп талап етеді. Сөйтіп мектепте баскетболмен жиі айналысатын мен үшін с…

«Армансыз адам қанатсыз құс». Адам баласын алыс сапарларға аттандырып, биік шыңдарға шығуға жетелейтін осы арман екен. Сапар алыс немесе жақын болуы, сәтті де, сәтсіз де аяқталуы мүмкін. Шыңға шығар жолдың қиын қиялары мен бұта-бүргенсіз жазықтары да жетерлік сияқты, байқағаным. Қандай болғанда да сол арманға талпыныс төзім мен қайраттан, ыстық махаббаттан айырыла алмайтынына көзім жетті. Онсыз арман дегенің құр далбаса, нүктесіз бос қиял деп айтар едім сұрағанға. Мен де кішкентайымнан жан-жағыма еліктеп, биіктерге қолымды созып өстім. Есейе келе мені мазалайтын сұрақтар да көбейді. Мен қазақпын, бірақ мен не үшін Қазақстанда туылмадым, не үшін онда тұрмаймын? Қазақстандағы қазақтармен біздің арамыз неге сонша алыс? Теледидардан көргенімде олардың киім киісі мен сөйлеу мәнері де бізден ба…

– Қытайдан атажұртқа оралып, жастарға үлгі болып, бір компанияның тізгінін ұстап отырсыз. Сауданың мұқтаждығына байланысты екі араға көп қатынайтын боларсыз? Осы орайда қос мемлекет жастарына жеке-жеке қандай пікір білдіресіз? – Екі елдің жастарында үлкен айырмашылық бар. Қытайдағы жастармен салыстырғанда Қазақстандағы жастардың, көпке топырақ шашуға болмайды десе де, ұлтшылдығы кемшіндеу. Қытайдың қай сайтына кірсеңіз де, газет-журналын оқысаңыз да олардың отаншыл, асқақ рухын бірден аңғаруға болады. Бұл мына екі түрлі себепке байланысты шығар: бірі, олар өздерін үлкен ұлт ретінде сезінеді. Екіншіден, олардың арасында «Сендер мықтысыңдар!» деген үгіт қашанда басым. Ал, тәрбие мәселесіне келгенде біздің ақсап жатқан жағымыз мол. Оны педагогтар, психологтар зерттей жатар. – Ендеше, әңгімем…

АСТАНА. 24 қыркүйек. BAQ.KZ - Қытайдағы қандастар қазақтың ұлттық қолөнерін ұлықтауға бағытталған елеулі шара өткізді. «Кенішті Көктоғайда жалғасқан ұлттық дәстүр» атты көрме-байқау Қытайдағы Алтай аймағының Көктоғай ауданында ұйымдастырылды. Бұл жөнінде Халық торабы сайтында жарияланды. Көктоғай ауданында аудандық ақындар айтысына орайластырып ұйымдастырылған «Кенішті Көктоғайда жалғасқан ұлттық дәстүр» атты көрмеде кесте тігу, жүн шүйкелеп жіп иіру, ши тоқып өрнек салу, ою-өрнек сызу және өрімшілік сайыстары қоса өткізілді. Аталған сайыстар бойынша әр ауыл, қалашықтардан 60-қа жуық қолөнерші қатысқан. Бұған қоса киіз үй тігу және оны жығу, түйеге жүк артудан да жарыстар ұйымдастырылған. Көрмеге қатысушылар қазақы ас әзірлеу және тамақтану әдебі сияқты сайыстарға да қатысқан. Қолөнершіле…