Майгүл СҰЛТАН

Қазақ анимациясы дегенде ойға Әмен Қайдаровтың «Қарлығаштың құйрығы неге айыр?» мультфильмі оралары сөзсіз. 1967 жылы жарық көрген қазақ мультипликация өнерінің тұсаукесер туындысынан кейін де дүниеге келген Қайдаровтың «Ақсақ құлан», «Құйыршық», «Қожанасыр – құрылысшы» сияқты мультфильмдері ұлттық анимацияны әлемге танытқан болатын. Осы леппен жарық көрген режиссер-суретшілер Ж.Даненов пен Ұ.Қыстауовтың «Алпамыс батыр», «Айдаһар аралы», Е.Әбдірахмановтың «Тапқыштар», «Бозторғай», Б.Омаровтың «Үш шебер», «Қаңбақ шал», Т.Мұқанованың «Жібек шашақ», «Қайшы», Қ.Сейденовтың «Тігінші мен ай», «Қадырдың бақыты» сияқты шығармалары да қазақ мультипликациясы тарихында жоғары бағаланады. Ендеше, 50 жылдық тарихты еңсерген қазақ анимациясының бүгінгі күйі қандай? Технология дамыған заманда мультфильм…

Әр заманның өз батыр арулары бар. Тарихта аты қалған Сақ патшайымы Тұмар ханым ат үстінде жүріп жауын жасытса, Әлия мен Мәншүктің ерлігі күні бүгінге дейін ел есінде. Әрине, батырлық тек қолға қару алып, қонышынан қан кешкен жауынгерлікті меңземесе керек. Ендеше, бүгінгі күннің батыр әйелдері кімдер? Осы тақырып төңірегінде танымал нәзік жандылар жайлы қалам тербеп, оларға арнап кітаптар жазып жүрген «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты, белгілі журналист Нәзира Байырбекпен сұхбаттасқан едік. – Сіздің қазақтың белгілі қыздары жайлы кітаптар жаза бастауыңызға не түрткі болды? – Кейде адам әлдебір нәрсенің қалай маңызы артып, қалай өз өмірінің мәніне айналып кеткенін байқамай қалады екен. Мен де қазақтың белгілі қыздары туралы жазуды қолға алғанда кейіннен ол менің күнделікті тірш…

Атам қазақ «ақтың төресі» атаған бие сүтінің бағы ашылмақ. Олай дейтініміз, бір жыл жарым бұрын ғана Қазақ жерінде құрылған әлемдегі ең үлкен құрғақ саумал шығаратын «Eurasia Invest Ltd» ЖШС өз жұмысын қарқынды жүргізіп отыр. Өткен жылы 10 тонна құрғақ сүт өндірген қазақстандық ферма биылғы жылы өнім мөлшерін 25 тоннаға жеткізіп қана қоймай, ұлттық сусынды қазақ бренді ретінде шетелге экспорттауды көздеп отыр. Бұдан бөлек, саумалдың адам денсаулығы үшін пайдасын ғылыми түрде зерттеуді қатар қолға алған компания алдағы уақытта қымыз бен жылқы еті сияқты ұлттық тағамдарды да әлемге таныту үшін күш салмақ. Ендеше, қазақтың қымызы немістің сырасы мен француздардың шарабының қасында бір сөреде тұруы үшін қандай жұмыстар жасалып жатыр? Қазақтың қазысы қайткенде ұлттық бренд болып баршаға танылм…

Қытай Халық Республикасы тарапынан мойындалған жеті халықтық медицина бар. Біз Шығыс медицинасы деп атап кеткен осы дәстүрлі медицинаның бір тармағы – қазақ емшілігі. 56 жыл бойы дәстүрлі емшілікпен айналысқан Қытайдағы халық емшісі, дәрігер Мәулішәріп Қапанұлы жақында Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде кездесу өткізіп, халық емшілігінің құпиясымен бөлісті. Мәулішәріп Қапанұлы – ҚХР Еңбек ері, «Жасампаз тұлға» мемлекеттік сыйлығының иегері, «Қытайдың әйгілі адамдары» кітабына аты енген жалғыз қазақ. Қазақ емшілігін 7 ұрпақ бойы мұра етіп сақтап келген әулеттің ізбасарын біз де әңгімеге тартқан болатынбыз. – Бүгінгі күні дәстүрлі қазақ емшілігі Қытайда мойындалған көрінеді. Мемлекет тарапынан қаржылық қолдау да жақсы дейді. Солай ма? – Қытайда 7 ұлттың халықтық медицинасы…

АСТАНА. 6 қараша. BAQ.KZ – Абдулқайюм Кесижи басқарып отырған Еуропа қазақ қоғамдары федерациясының құрамына Германия, Франция, Швеция, Австрия, Британия, Норвегия, Дания, Голландия және Швейцария елдеріндегі Қазақ қоғамдары кіреді. Соның ішінде Австриядағы Вена қаласында 160-қа жуық қандасымыз өмір сүріп келеді. Бұл күнде Австриядағы Қазақ қоғамын Орталық Азияның «Робингуды» атанған Зұқа батыр Сәбитұлының немересі Осман Кожігіт басқарып отыр. Австриядағы Қазақ қоғамымен танысу үшін Осман ағамызға хабарластық. «Қоғамымыз Еуропадағы Қазақ қоғамдарымен бірге Еуропа Қазақ қоғамдары федерациясы (FEKA) арқылы Қазақстандағы Дүниежүзі қазақтары қауымдастығымен тығыз байланыста болып отырады. Қазір Австрияның Вена қаласында 27 қазақ отбасы бар. Қазақстаннан осында оқуға келген студенттерді қосқан…

ҮРІМЖІ. 5 қараша. BAQ.KZ – Жақында ШҰАР Қазақ шипагерлік-дәрігерлік қоғамы Үрімжіде құрылды. Күнлүн қонақ үйінің конференция залында Қоғамның ашылу салтанатымен қоса тұңғыш реткі мәжілісі де қоса өтті,- деп хабарлайды «Шыңжаң» газетінің тілшісі Қалиәкбар Үсемқанұлы. Қазіргі таңда Қытайдағы қазақ емшілігі жемісті жетістіктерге жетіп, дәстүрлі қазақ емшілігін ұрпақтан ұрпаққа жалғап келеді. Шыңжаң Оқу ағарту комитеті мен денсаулық комитетінің ұйғарымымен 2010 жылдан бері Қазақ емшілігі колледждерде арнайы мамандық ретінде оқытыла бастаған екен. Арнайы курстық мектептерде де оқытыла бастаған Қазақ емшілігі мамандығында бұл күнде 300-ден астам шәкірттер тәрбиеленуде. Қазақ емшілігін зерттеп жүрген мамандар мен зерттеушілер тарапынан оқу құралдары құрастырылумен қатар, төрт томды «Қазақ дәріге…

АСТАНА. 5 қараша. BAQ.KZ – Дәлелхан Жаңалтай Түркиядағы қандастарымыздың көшбасшысы болған кісі. Ол Қытай Халық Республикасы Парламентінің және Тайвань Парламентінің депутаты болған. Қазақстан Тәуелсіздік алғаннан кейін Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы төралқасының мүшесі болған Дәлелхан Жаңалтай Жaнымxaнұлын 2001 жылы Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев Тәуелсіздіктің 10 жылдығы медалімен марапаттайды. Қазақстанның «Парасат» орденін кеудесіне таққан қарт 1922 жылы 15 маусымда Қытайдың Шыңжаң өлкесіне қарасты Алтай аймағының Өрмегейті жайлауында дүниеге келген. 1940 жылы Шыңжаң өлкелік «Қaзaқ-Қырғыз» құрылтaйының Aлтaй aймaғы бөлiмiнде құрылтaй өкiлi болып қызмет iстеген. 1945 жылдың бaсындa Шынжaң Үкіметінің бaстығы У Жу Шидың нұсқaуы бойыншa тыныштық орнaту үшiн комиссия мүшесi болып Aлтaйғa…

АСТАНА. 30 қазан. BAQ.KZ - Адал еңбектің қандайына да арланбайтын азаматтар алқауға татиды. Қытайда тұратын қандасымыз Мәулітбек те жұмыстан сыртқы уақыттарда бөтелке сатып табысын арттырып жүр екен. Шыңжаң өлкесі Құмыл аймағындағы Жуңшин кен орнында жұмыс істейтін қандасымыз Мәулітбек 15 күн қызметте болса, 5 күн демалады. Демалыс күндері бөтелке жинаумен айналысатын қазақ азаматы Мәулітбек Құмарұлы биыл 27 жаста. 5 жылдан бері ол 200 мыңнан астам бөтелке жинап, жағдайы төмен отбасыларынан шыққан 65 баланың оқуына қаржылық жағынан көмектескен. Мәулітбектің өзінің де әлеуметтік жағдайы төмен екен. Оған қарамастан басқаларға көмектесуді әдетіне айналдырған жас жігіттің адал еңбегімен тапқан ақшасын өзгелердің қажетіне беруі ондағы өзге ұлт өкілдерін де терең әсерге қалдырып отыр. Айта кету…

АСТАНА. 30 қазан. BAQ.KZ – Алыстан келген ағайын Атажұртында әр саламен маманданып, ел үшін өз шамасынша қызмет етіп келеді. Солардың ішінде Қытайдан келген қандасымыз Сәтен Райысқызы зергерлік мамандығын үйреніп, бұл күндері тапсырыспен сәндік бұйымдарын жасайтын деңгейге жеткен екен. Сәті түсіп зергерлік кәсібін таңдаған Сәтен Райысқызымен тілдестік. 2007 жылы Шыңжаңдағы Тарбағатай аймағы Шәуешек қаласынан Атажұртына оралған жас қыз қазақы бұйымдарға қатты қызығатынын, соның ішінде қазақ ою-өрнектері салынған сәндік бұйымдарын қолдануды, қазақы үлгідегі киімдерді киюді әдетіне айналдырғанын айтты. Нәзіктікті жаны сүйетін жас қыздың қолынан сурет салу өнері де келеді екен. «Қызығушылығым бойынша қазір Орал Таңсықбаев атындағы Алматы сәндік қолданбалы өнер колледжінің 3-курсында оқып жүрм…

АСТАНА. 30 қазан. BAQ.KZ – Еуропа елдерінде тұратын қандастарымыздың басын қосатын Еуропа қазақ қоғамдары федерациясы бұл күнде өз жұмысын нәтижелі атқарып келе жатыр. Еуропа қазақ қоғамдары федерациясы Германия, Франция, Швеция, Австрия, Британия, Норвегия, Дания, Голландия және Швейцария сияқты елдерде тұратын қазақтардың басын қосатын ұйым. Еуропа елдерінде тұратын қазақтар екі топтан құралады. Олардың басым көпшілігі 1930-1950 жылдары Қытай әкімшілігіне қарсы көтерілістері сәтсіздікке ұшыраған соң Үндістан және Пәкістан арқылы Түркияға келіп жеткен, сол арқылы 1960 жылдарға келгенде Еуропа елдеріне қоныс тепкен қазақтардың ұрпақтары құрайды. Бұндағы қазақтардың екінші бөлігі болса, 1920 жылдың соңы Қазақстанда жүргізілген кеңестендіру саясаты салдарынан елден кетіп Ауғаныстанға, Иранғ…