Жаңа

Бүгін «Алматы көшелеріне саяхат» айдарында Тайыр Жароковтың есімімен аталатын көшеге саяхаттап, қазақ әдебиетінің классикалық үлгіде қалыптасуына үлкен үлесін қосқан қазақ совет ақынының өміріне шолу жасамақшымыз. Тайыр Жароков көшесі 1966-жылға дейін «9 линия» деп аталынып келген. Төле би көшесінен басталып, әл-Фараби даңғылына дейін созылып, Абай даңғылын, Жандосов, Сәтбаев, Темирязев көшелерін қиып өтеді. Соғыстан кейінгі жылдары Жароков көшесінің бойына заманауй көп қабатты ғимараттар салына бастаған. Бүгінгі күні бұл көшенің бойында: Тайыр Жароков 1908 жылы Батыс Қазақстан облысындағы Жәнібек ауданының Жетібай ауылында қарапайым шаруа отбасында дүниеге келген. 1920 жылы ата-анасы оны қазақ-орыс бастауыш мектебіне оқуға береді. Мектепте үш жылдай білім алып, оқуын сол кездегі Республи…

Оқырман айып етпес, керісінше көпшілікке бір пайдамыз тиер деген үмітпен осы аптадан бастап жеті сайын қазақстандық прокатқа шығатын отандық және әлемдік жаңа туындыларға шолу жасап отыруды жоспарладық. Тілек, талап, ұсыныстарыңыз қуана-қуана, басты шұлғыта-шұлғыта қабылданады. Үлкен экрандарға алды бүгін шығып кеткен бір топ фильм ертеңнен, яғни қарашаның 22-сінен бастап жер-жерде жаппай көрсетіледі. Рет-ретімен соларға тоқталсақ. Ғаламтордағы махаббат/Виртуальная любовь Режиссер Әмір Қарақұлов түсірген қазақстандық комедия һәм мелодрама. Жиырма бірінші ғасырда жаппай жер-жаһанды басып қалған виртуалды сөз алмасу жайлы туынды бір қарағанда бәріне белгілі, бірақ өзекті өмір желісімен түсірілген. Қызметтес жігітті көзге ілмейтін, есіл-дерті Интернеттегі танысындағы тәкаппар сұлу қыздың шын…

Барлығы түсінікті, максималды обьективті болу үшін бұл оқиғаны о бастан бастасам!!! Бірақ қымбатты оқырман, бірден атап кетейін, осында жазылған ақпарат барлығы ресми БАҚ өкілдерінен алынған. Араларында шамалы менің жеке ойым, түйінім де болуы ықтимал. Сондықтан, жалған ақпарат жоқ! Ойларыңызды асыға күтем!!! 2012 жылдың көктемнің соңғы күні - 31 мамыр Қазақстан үшін үлкен қайғылы хабармен тарихқа енеді деп есептеймін. Алматы облысы «Арқанкерген» шекара бекетінде жазықсыз, бірақ «Отан үшін отқа түсем» деп жүрген, БАҚ өкілдері белгісіз жағдайларда 15 сарбазымыз бейбіт өмірде дүниеден өткені жайлы қайғылы хабар еліміздің түкпір-түкпірін аралап шығып, алғашқы болып 15 жанұяның жүрегін жаралап шығады. Кейінгі болып өткен күндер фильмнің жанры секілді бірнеше рет ауысып, халық арасында үрей ту…

Мына бір авторы жоқ "қаңғыған" өлеңді оқып қап, аударғым келіп кетті. Тек өзімше жазғым келді. 

Кітаптар бар ашылмаған беттері,
Әдемі боп оюланған шеттері
Романдар бар жазылмаған әлі де.

Кейде тазалықты аңсайсың. Астанадағы әлі адам түгілі аңның (жануар ғой) ізі түспеген періштедей қонып жатқан (Нұрлан Мәукенұлы) ақ ұлпа қарға қарап, қалам алдық қолға. 

Аппақ қар ақ төсек қой дақ түспеген,
Аппақ қар ақ көйлек қой киілмеген.
Аппақ қар қап-қара шаш ақ түспеген,
Аппақ қар ақ орамал түйілмеген.

Аппақ қар менің анам ақ ниетті,

Аппақ қар менің әкем адал кісі.
Аппақ қар киелі жер, қасеитті,
Аппақ қар жаңа шыққан бала тісі.

Аппақ қар жалғыз аққу айдындағы,
Аппақ қар жаңа көрген ғашығыңыз.
Аппақ қар ақ сөз Алла алдындағы.
Аппақ қар алшы түскен асығыңыз.

60-70 ж.ж. кейін тәуелсіздігіміздің алғашқы қадамдарымен бірге құлаш сермеген «жаңа толқын» режиссерлері ғарыш кемесін ортақ символ ретінде алып, жаңа өмірдің бастауында тұрғанындарын көрсетіп, биікке ұмтылыстарын байқатты. Режиссерлеріміз өмірдің нақ көріністерін бейнелеуге тырысты, құндылықтар ауысып, қымбаттың құны жоққа айналған, бетке ұстар нысана, бағдар таппаған кезеңді суреткер көзі тап баса білді, қазақ киносы кино тілін басқа қырынан аша бастаған шақ еді бұл. «Жаңа толқын» өкілі Әмір Болатұлы Қарақұлов «Жапырақтар», «Ажыратушы», «Көгершін бағушы», «Жылама», «Соңғы демалыс» фильмдерінің авторы, үздік режиссурасы үшін «Тарлан» тәуелсіз сыйлығының лауреаты (2002). «Ажыратушы» кинофильмі үшін Халықаралық кино байқауындағы (Мәскеу қаласы, 1991) «ФИПРЕССИ» сыйлығының, «Көгершін бағушы…

Біріншіден, Аллаға шүкір бәрі жақсы. Бірақ соңғы кезде өз мінезімнен өзім шошитын болдым. Маған не болғаны? Алла сабыр бере гөрші...

Қарным тоқ, киімім бүтін емес пе? Неменеге ашуланамын?! Тәубеме келуім керек! Мен сияқты істері қабаттасып кеткен және көп нәрседен шаршаған бауырлар мен қарындастарыма айтарым: "өзіңнен төменге қарап тәубеңе кел!" Жеке тәжірибемнен айтайын сабырсыздық еш жақсылыққа әкелмейді, тек өкініш!!!

Сонау ХV ғасырдан бастау алатын Қазақ хандығының өзінің ерекше бір, басқаларға ұқсамайтын дәстүрлері мен бар бай рухани құндылықтары халқымызға тән нәрсе болатын. Сол уақыттағы талабына сай неше түрлі мәдени маңызы бар еңбектер жазылып, шығарылып, салынып болған еді. . . Жалпы кейін еліміз Кеңес Одағы құрамында болған кезінде жабық саясат жүргізілуінің арқасында батыста, жалпы шетелде не болып жатқанның, сән үлгілері қандай, әлем бойынша қарапайым халық нені тұтынып жүр екенің білген жоқ. Осындай ауыр қауіп-қатерлерді халық бастан кешірді. Иә, мүмкін халық кейбір жағынан әлемнен арта қалып отырған да шығар, бірақ ауыр өнеркәсіп сияқты салалардан озық елдердің қатарында болды. Бір жағынан менің ойымша, бұл халықтың рухани жағынан бұзылуын тежеп, еңбекқорлыққа, таза-пәктікке, адамгершіл бол…