Тікелей эфир

«Қазақ» газеті: «Соғыс һәм қымыз мәселесі»

Соғыс һәм қымыз мәселесі

Соғысқа қазақ үйі қолайлы болған соң, киіз үй алынды. Соғысқа қазақ аты төзімді болған соң, қазақы аттар алынды. Соғысқа қазақтың қымызы да керек болатын көрінеді. Соғысқа қымыздың не керегі барлығын «Р.Б.» газетасында М.К. деген біреу былай жазады:

Біздің Россияда көкірек аурулылар қай кезде де болса көп еді, енді соғыс уақытында, соғыстан кейінгі кезде де көкірек аурулылар бұрынғысынан көбейеді. Соғыстан қайтқан әскерлердің арасында көкірек аурулылар көп болатыны шүбәсіз. Көкірек ауруға қарсы қам қылу үшін соңғы кезде бүкіл Россиялық көкірек ауруымен алысатын қауым деген ашылды. Бірақ ол қауым ісіне қалалар, земстволар кіріспесе, халық арасына тамыр жайып тарала қоятын емес. Халыққа тарап тамыр жайған соң онан пайда аз болып тұр. Жайшылықта бұл іске көңіл қойып істеушілер кем болса да, енді соғысқа барып қайтқан әскерлердің қамы үшін бұ жағына ілтипат назар саларға тиіс. Бұл жұмысқа көп расход, көп күш керек, бірақ денсаулығы кеміп қайтқан аурудан айығып қатын-баласын асырарлық болғаны ол ем жұмысына шығатын расходтан жүз есе артық. Соғыстан көкірек ауру болып, яки басқа түрмен денсаулығынан айырылып қайтқан әскерлердің оңалуына керек зат қымыз һәм дала ауасы. Бұлар нағыз емнің барып тұрғаны екендігі даусыз. Соғыс бітіп, әскерлер жеріне қайтқанда оның ішінде қатын-баласын асырау түгіл, үй-ішіне масыл болып, аурулы қайтатындары болатынында шүбә жоқ. Олардың алдына еміміз даяр тұрғаны абзал болар. Олай ету үшін қалалар, земстволар күш қосып, көмектесіп, бірігіп іс қылулары тиіс.

Бұл қымызбен емдеу жұмысын қай жерде қалай реттеу жағына келсек, қай жерде туралы екі пікір болмаса керек. Қымызбен емдеу далада, көделі жайылым бар жерде боларға керек. Ол жерде сауатын биесі жеткілікті боларға тиіс. Аурулылар баруына, азық-түлік, керек-жарақ алдырып тұруға жолы қолайлы боларға керек. Нақ осы шарттардың бәріне тура келетін жер осы күнде даяр тұр. Әскерге әлгідей керегі болса, ол жердің ондай жұмысқа берілуі даусыз.

Бұл қалайша даяр тұрған жер деушілер болар. 1911 жылы Оренбургта көкірек ауруға қарсы қауымның председателі болып тұрғанымда сол қауымның билігіне қазыналық жерден жер беру туралы ізденген едім. Министерство тарапынан ол пікірімді бек ұнатып, 5 мың дестяина жер беретін болды. Ол жер бұл күнде участка болып кесіліп қауым билігіне алынды, бірақ қауым оны іске асырып әлі күнге шейін пайдалана алмай тұр. 5 мың десятина жер күні бүгінге шейін қарап тұр. Бұл участка Ташкент темір жолының бойында, Моғжар тауының ішінде, Оренбургқа жақын. Егерде сол участканы қымыз санаториясы үшін алуға керек қылса, Оренбургтағы көкірек аурумен алысатын қауым берер еді. Сөйтіп, қай жерде қымыз санаториясын ашамыз деп, дағдарарлық емес.

Қалай реттеу жағына келсек, менің ойымша, ол жағы да онша қиын болмасқа керек. Қазірінде сайлап, нағыз жайлы санатория салуға уақыт тар. Солай болған соң қолайлысы мынау: Көкірек аурулыларға қазақ үйлерін тігу, жылы шатырлар құру. Жай денсаулығынан айырылған, жүдеген адамдар үшін жұқа тақтай үйлер салу. Осылайша еткенде көкірек аурулылардың бір жерде жиылып жатпасына да жақсы болады дейді.

Бұл айтылған 5 мың десятина жер «Қазақты» оқушыларға мәлім, баяғы Бершүгір стансасындағы жер. Бұл жерді қазақ пайдасынан алғанда жолдан аттаңқырап алған. Оны қазақтар даулаймыз деп, ақырында ынтымағы бірікпей қойған. Сонымен бұл күнде ол жер көкірек аурумен алысатын қауымның иемденуінде. Ол жерді қазақ пайдасынан алғанмен қауымның күші жетпей, санатория салдырған жоқ. Соғысты жамылшылап, бұл жерді пайдаға асырып қалайық деген пікір сияқты көрінеді. Земство қолға алып, көмекші болса, бұл мақсұттарына жетуі де ықтимал.

Елден

1915 жыл, «Қазақ» газеті

________________________________________________________________________

«Алаш» айдарында жарияланған ұқсас мақалалар:

Есенғали Қасаболатов: «Қазақ жастарына»

Ахмет Байтұрсынов: «Аз уақытта көп білу жолының басы»

Уалиолла Халели: «Тіл сақтаушылық»

Ғұмар Қараш: «Тіл — әдебиет»

Мағжан Жұмабаев: «Дала. Қала.»

Әлихан Бөкейхан: «Ұят-ай»!

«Айқап» журналында әйел теңсіздігі мәселесі

«Айқап»: «Қазаққа алалық қайдан келді»?

Мұстафа Шоқайдың Әбубәкір Диваев туралы мақаласы

Л.Толстойдан: «Жұмыртқадай бидай»

Әлихан Бөкейхан: Дін таласы

«Қазақ» газетінде Наурыз мейрамы туралы материалдар

«Қазақ» газетінде Наурыз мейрамы тақырыбында

Алия Arsik
2 сәуір 2013, 14:24
4479

Загрузка...
Loading...

Пікірлер

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

Казком берет комиссии за оплаты по карте. Почему на это закрывают глаза Visa и MasterCard?!

Казком берет комиссии за оплаты по карте. Почему на это закрывают глаза Visa и MasterCard?!

Покупаешь в супермаркете продукты на 5000 тенге и банк забирает себе еще 30-50 тенге. То есть, продукты обошлись уже не в 5000, а в 5050 тенге.
ValentinaVladimirska
25 мая 2017 / 22:56
  • 13302
  • 24
Узаконенное варварство в стране, принимающей «EPXO». Еще далеко нам до «топ-30 развитых стран»

Узаконенное варварство в стране, принимающей «EPXO». Еще далеко нам до «топ-30 развитых стран»

В продвинутых государствах едва ли поймут, почему в столь развитом, успешном и преуспевающем Казахстане от имени и по заданию властей творятся такие зверства над животными.
openqazaqstan
24 мая 2017 / 12:12
  • 10778
  • 102
Вырубка деревьев в Алматы под БРТ. Проект уже нанес городу экологический ущерб

Вырубка деревьев в Алматы под БРТ. Проект уже нанес городу экологический ущерб

Как ранее уже сообщалось из-за строительства БРТ в Алматы пострадают значительное количество деревьев. На прошлой неделе вырублены первые вязы и клён, - под расширение проезжей части на улице...
SKYFALL
24 мая 2017 / 17:20
  • 10342
  • 14
Поддержим пенсией жиреющие банки! На что казахстанцам разрешат досрочно тратить свои накопления в ЕНПФ

Поддержим пенсией жиреющие банки! На что казахстанцам разрешат досрочно тратить свои накопления в ЕНПФ

Со стороны ЕНПФ в очередной раз прозвучало крайне неоднозначное заявление, от которого, на наш взгляд, лучше было бы воздержаться.
openqazaqstan
23 мая 2017 / 11:08
  • 9897
  • 32
Системная коррупция стала главной угрозой для Казахстана. У нас воруют миллиардами

Системная коррупция стала главной угрозой для Казахстана. У нас воруют миллиардами

Коррупционные отношения вышли на такой уровень, что они уже начинают дискредитировать всю систему управления.
openqazaqstan
26 мая 2017 / 13:45
  • 8370
  • 34
Что бы ни сделал пешеход – все равно водитель сядет

Что бы ни сделал пешеход – все равно водитель сядет

Вопрос о равной ответственности водителя и пешехода при наезде на последних, только-только начинают обдумывать в высоких кабинетах. Но, пока государственные головы думают, водители продолжают...
Mirogloff
22 мая 2017 / 23:29
  • 5127
  • 32
Пока полицейские будут прощать, им будут бить и по чести, и по лицу

Пока полицейские будут прощать, им будут бить и по чести, и по лицу

Судья Алмалинского районного суда Куаныш Арипов ломает стереотипы отношения граждан к представителям Фемиды. Напавшему на полицейского экс-сотруднику алматинского акимата он назначил наказание выше...
Mirogloff
24 мая 2017 / 16:41
  • 3974
  • 9
Да-да, я знаю, пора выходить замуж. Есть ли у меня еще время и, пожалуйста, уточните сколько?

Да-да, я знаю, пора выходить замуж. Есть ли у меня еще время и, пожалуйста, уточните сколько?

Итак давайте сразу начистоту. Мне 29. Не замужем, никогда не была, детей нет. В душе я совсем не чувствую этот возраст. Каждый раз когда задумываюсь об этом больше чем на 3 минуты, меня накрывает...
user2017
23 мая 2017 / 10:57
Аблязов загробным голосом декларирует «ДВК-2». Монолог обиженного человека

Аблязов загробным голосом декларирует «ДВК-2». Монолог обиженного человека

Последний монолог Аблязова о «продолжении борьбы с режимом» и «ДВК-2», при всём желании, не выглядел как какой-то политический манифест.
openqazaqstan
25 мая 2017 / 13:53
  • 3252
  • 62