Бақытжан Көпжасаров

Айзек Азимов өзінің ғылыми-фантастикалық шығармаларымен әлемге танымал. Көптеген шығармаларының бірі Айзектің «Академия» атауымен белгілі ғылыми-фантастикалық романдарының жинағына енетін «Академия негізінің қалануы». Саяси сипаттағы ғылыми –фантастикалық роман. Романдағы оқиғалар желісі Галактикадағы цивилизациялардың өзара саяси қатынастары төңірегінде өрбиді. Жазушы «Үлкен саясат» құралдары Галактикадағы цивилизациялар, яғни, космостық кеңістігіндей үлкен аймақта қалай жұмыс істейтінін көрсеткен.Романдағы оқиға басы. Біздің Галактикадағы барлық цивилизациялар бір-бірімен қатынас жасап, үлкен галактикалық Империя құрған. Империя астанасы -Трентор ғаламшары. Онда Император атынан империяны басқаратын Галактикалық кеңесі өз жұмысын жүргізеді. Гэри Селдон психотарихшы, танымал ғалым (психо…

2014 жылы Норвегия мемлекетінде Tesla автомаркалы жеңіл машиналары Ford-тан көбірек саудаланылған (2056 бәсекелесі 1825 дана). Tesla автонарықта тек жалғыз жеңіл автокөлік моделі Tesla Model S саудалайды.Машина атауындағы «S» белгісіне көңіл аударайық. Европалық жеңіл автокөліктерді жүйелеу жүйесі бойынша қолданыстағы ыңғайлығын ескере және техникалық анықтамалары бойынша A,B,C, D, E, F, S, M, J кластары анықталған. «А» кішігірім, бағасы жағынан арзан, «F» re«presentation» классындағы қымбат жеңіл автокөліктер. «S» ерекше автокөлік класы -спорткупе. Автокөлік жасаушылар бұл класта техникалық шешімдердің ең жаңасын, техникалық анықтамалары жоғарғы автокөліктерді ұсынады.Youtube –тағы AutoreviewRu арнасында «Авторевю» газетінің бас редакторы Михаил Подорожанский Tesla Model S-ті атақты авто…

Жиырмасыншы ғасырдың басы. Осыдан бар-жоғы жиырма бес жыл бұрын Рентген сәулелері ашылды, біраз уақыттан соң дизель қозғалқышы құрылды, алғашқы радиотелеграмма қабылданды. Бірінші дүние жүзілік соғыста алғашқы танктер, ұшақтар сыннан өткізілді. Қыздыру жібі бар электрлампа жасалынып, электр энергияны үлкен көлемде өндіретін өндірістер пайда болды. Жиырмасыншы ғасырдың басы осындай еді. Ғылым, техника, соғыс жүргізу тәсілдерінде үлкен өзгерістер орын алды.Жиырма жылдан соң, 1916-1917 жылы «Форд T» жеңіл автокөлігінің 785 432 данасы сатылады. Автокөлік құны 350 долларды құрады (мөлшермен, қазіргі бағамен 1050-1400 доллар). Осы жеңіл автокөліктің 15 175 868 данасы шығарылады.Әр түрлі тауарға деген сұранысты қанағаттандыру үшін фабрикалар, зауыттар салынды. Қазіргі кезге дейін сақталған өндір…

Космостың кеңістігінде бірнеше ойша тәжірибе жасап көрейік.1) Ашық космоста, кәдімгі су сұйықтық күйінде үлкен іріткі болып қалқып жүр дейік. Вакуумды сорап көмегімен оны жинап алуға бола ма?2) Космостық кеме ішінен кәдімгі ауамен толтырылған шарды ашық космосқа алып шықса онда не болады?3) Сатурн (Қоңырқай) ғаламшарын қатты дене деп оны үлкен суға толған ыдыстың ішіне салсақ не болады?4) Жердің орбитасы автотрасса десек, біз аялдамада тұрғанда жер қасымыздан қандай жылдамдықпен өте шығар еді?Сұрақтарға жауап іздейік. 1) Вакуумдық сорапқа цилиндр — поршеньді саяжайларда көп кездесетін сорап жатады. Вакуумдағы сұйықтықты вакуумдық сорап сормайды. Жерде ондай сорап көмегімен тек 10 метрге тереңдіктегі құдықтағы суды шығаруға болады. Себебі, сұйықтық тұрған құдық ішіндегі су бетіне түсетін а…

Ех, ертеңгі күн, сен не әкелесің? Болашақ күтпейді, жаңа күн түнге кезегін береді. Осылайша болашақтың бір күні өтіп, «Ех, ертеңгі күн, сен не әкелесің?» — деп батқан күнге қарап, болашақты болжауға үміт береді. Ішім қуатқа толы. Тың істерді атқаруға дайынмын. Мектеппен қоштасқалы жаз, күз, қыс, көктем, жаз болыпты. Тура бір жыл. Жиырма күнде оқуымды жалғастыруға қайта ораламын.Күз де келді. Жаздың ыстық күнінде анық көрінген тау бөктері енді көкшіл реңге боялған.Үйдің терезесінен қос өркеш төмпешік көрінеді. Сондай таныс көрініс. Тек қана терезеден емес. Белгісіз. Әйтеуір, мұндай көріністі көргендеймін. Ойланып көрдім, таба алмадым. Бірде бір таныс туыс адам біздің үйдің терезесінен төмпешіктерге қарап тұрып: — Терезеден көрініп тұрған мына таулар (төмпешіктер) компьютер экранның бетінде…

Мектепте оқығанда ең ұнайтын пәндерімнің бірі география еді. Басында география пәніне онша қызықпайтынмын. Бірақ, себебі табылып географияға қызыға бастадым. Мұғалімнің сабақ үстінде климаттық белдеулер туралы тақырыпты өткенде Шығыс Қазақстанды мысалға келтіріп, ойын бірнеше рет қайталап «еске сақтаңдар» дегенде жатталып қалғаны: -Шығыс Қазақстанда барлық бес климаттық белдеулер өтеді. Шығысында субартикалық климат, оңтүстігінде шөлейт даланың климаты, -деп тақтада ілінген көптеген фотосуреттерге қарай сілтеме таяқшасымен меңзеп-мезеп қойғаны бар еді. Жетінші сыныпта жаз айында үлкен ағамның арқасында Алтай тауларының қойнауында орналасқан Зырян қаласынан Зайсан көлінің жағасындағы Тұғыл кентіне дейін үш тәулікке созылған ерекше мыңжарым километрге тақау жерге сапар шектім. Бұрынды соңды…

Тарих. Тоқтаусыз өтіп жатқан уақыт. Әр сәтіне өз бейнесін жазып, жадысында сақтайды. Жансыз заттың да тарихы бар. Заттардың кейбіреулерін жай зат деп те атау қиын. Адам тұрмысын өзгерткен машиналардың бірі болған автомобильді алайықшы. Кейбір автомобильдердің тарихы аңызға бергісіз. Мысалы, «Победа» (жеңіс) атауымен белгілі жеңіл автокөлігі. Ұлы Отан соғысынан кейін 1946 жылы шығарыла бастады. Өз заманындағы жеңіл автокөліктің үздік үлгісі. Оның алдындағы жеңіл автокөліктердің үлгілерінде көлікті қозғалысқа әкелетін дөңгелектер кабина сыртында орналасатын. Дөңгелектердің әрқайсысы жеке қалқанмен жабылатын (көлік жүрген кезде батпақ, құм дөңгелек астынан кабинаға қарай шашпау үшін). Жаңа автокөлікте кабина ені кеңейтіліп, дөңгелектер оның астында қалды. Қазіргі кездегі жеңіл автокөлік сало…

Дәмхана ішіндегі келушілерге арналған барлық үстел басы бос емес. Келушілер саны көп. Үстелдер арасында сары түсті жейде киген «Пицца Блюз» дәмханасының даяршы қыздары аяқ ұштарымен жүгіріп жүр. Біреулерінің қолдарында тағамға толы табақтары бар, екіншілерінің табақтары бос, үшіншілері үстел басында отырғандардың тапсырыстарын алдарына қойып жатыр.Қызыл костюм киген көк көз, жалпақ бетті орыс әйелге:-Сіз, жалғыз отырсыз. Үстел басына екінші болып қасыңызға отыруға бола ма? –деп, айтып жатып үстел басына қойылған екінші орындықты өз ыңғайыма қарай жылжыта бастағанда:-Жалғыз емеспін, –деді жақтырмаған түрімен. Басын шайқап «не деген бассыздық» дегендей айтты, ішіндегі ойы сәл жыбырлаған еріндерінен білінді.Қолымдағы ұялы телефонға қарап қоям, уақыт түскі үш. Дәмхананың залының ортасына бары…

Жапон Namco компаниясының қызметкері Тору Иватаниді 1979 жылы өзінің ең танымал электронды аркада жанрындағы ойыны Пэкмэнді (Pac-Man) ойлап шығарды. Пэкмэн сары түсті дөңелек, жалғыз ауыздан тұрады Пэкмэн мекен ететін бөлме лабиринттерге бөлінген. Лабиринт дәліздерімен қозғалып жолында кездесетін «ақ нүктелерді» жейді. Ойыншы Пэкмэн қозғалысын басқарғанда оны андып жүрген «елестерден» сақтайды. Елес Пэкмэнді кездестірсе өлтіреді, ойын аяқталады. Төрт түсті елес Пэкмэнді аңдыйды. Екі елес лабиринт ортасында орналасқан бөлменің ішкі бөлмесінен жан-жаққа шығады. Үшіншісі, төртіншісі ойын жүріп жатқан бөлменің сыртынан келеді. Пэкмэн үлкен ақ нүктені жеп қойса уақытша жаңа мүмкіншілігі пайда болады. Мүмкіншілігі кетпеген уақыт ішінде елестерді кездестірсе оларды жеп қояды. Елестерді Пэкмэн же…

Түн бетіндегі шыр-шыр, сыр-сыр еткен шегіртке дауысы, бәсеңдей берді. Бұлшық еттер шымыр-шымыр етіп тітіркенгендей. Естіледі қатайған деміміз ап-анық.

Сол кезде жан:

-Жүрек, дем алуға мұрша бер, сыр ашылмас асыққанға.

Төс:

-Тосамын өзіңді.

Қол:

-Алар едім құшаққа.

Ақыл:

-Асықпа жан..

Ғашықтар:

-Қайда біздің жұлдыз, қарап едік аспанға.

-Әне, жарқырайды жарық болып бәрінен!

Жарқ етті де жарық жұлдыз:

-Куә болам серттеріңе, берген сәулем астында, -деп көктен дауыстады.

Көтеріп едім иегімді, айналып келдің алдыма, естіп соққан жүректі.

-Абай бол,- деп алақанмен үстінен басып жұбатты.