TIЛ ЖУРНАЛЫ

Салық салуға қатысты заңды Парламент Мәжілісі бірінші оқылымда мақұлдады Өзгерістер мен толықтырулардың көптігі сондай, маңызды жоба атүсті қаралмауы үшін, алдағы үш жылдың бюджетіне байланысы жоқ тұстарын депутаттар алып тастады. Ең маңызды жаңалық – жеке бастың табыс салығы 2013 жылға дейін өзгеріссіз - 10 пайыз күйі қалады. Әйтпесе үкімет келесі жылдан бастап аталған салықты өсіруге ынталанған болатын. Ал депутаттар көтергісі келетін салықтың түрі - темекі өнімдеріне салынатын акциз. Елімізде 4 миллион адамның шылым тартатынын айтқан олар, халық денсаулығына төнген қауіптің бетін қайтаратын бір жол – темекінің бағасын өсіру екеніне күмәнданбайды. Үкімет, бұл пікірдің жаны бар екенін мойындағанмен, акцизді дәп қазір көтеруге құлықты емес. Біртіндеп және кезең-кезеңімен өзгертуды ұсынады…

Қырғыз-қазақ шекарасында жер дауы туындады. Жамбыл облысына қарасты Қаракемер ауылында шекараны бөлу кезінде мың гектардан астам жер Қырғызстанға өтіп кеткен. Наразылыққа шыққан жергілікті халық бұған Оңтүстік аймақтық шекара қызметін айыптап отыр. Сондай-ақ Кенесары ханның әйгілі әрі соңғы рет соғысқан «Майтөбе майданы» аймағы да енді қырғыздарға тиесілі болып қалған.

1917 жылғы болған төңкерістің желі Ресей жерін ғана емес оның айналасындағы көрші жатқан елдердің барлығын шарлап, біздің еліміздің де тарихы мен тілінде өшпес із қалдырды. 1920 жылдардың басында сол кездегі биліктің бастамасымен араб әрпімен жазып келген түркі тілдес халықтардың барлығын жаппай басқа әліпбиге көшіру саясаты қолға алынды. Сонымен бірге бұл саясаттың астарында әліпбиін жоғалту арқылы ислам дінінің ықпалын жою да көзделгені анық. 1925 жылы латын әрпіне көшіру туралы конференцияда сөз алған А.Микоян: «Бұл әліпбиге көшу арқылы еуропалық және мұсылмандық өркениеттің арасына қабырға қойылып, Батыс пен Шығыстың арасында жаңа қарым-қатынас орнайды» деп болжам жасады. Басында араб әліпбиінің негізінде жаңа заманға лайықты әліпби дайындау туралы ұсыныстарды талқыға салғанымен де, о…

Түп-тұқиянын талқылауға тырысқан тартуымның «Тематикасы», «Текстовкасы», «Тақырыбы» (теңеуін тілегіңіз таңдасын) − тіл тағдыры. Тіл туралы талай-талай талпынып, талаптанып, толғаныстан, талас-тартыстан туған тұсаукесер туындым. Тіл тағдыры талай тарландарды тыным таптырмай тұрған тақырып. Тарихты терең талдасақ, тіл тағдыры толғантқан талай танымал тұлғаларымыз түрмеге тоғытылды, тамұққа түсті, төбеттерге таланды. Тоталитаризмнің төтенше төбеттері Тұрарларымызбен тапанша тілімен тілдесті. Тәуелсіздігіміздің туы тігіліп, тайпа тағдыры тұрақтағалы тіліміздің түбегейлі тірілуін, туған тұғырына тік тұруын тай-тұяғымызбен, түгеліміз тіледік. Тілінің тілеуін тілемейтіндердің тізіміне: −төл тілінде түсініспейтін тексіздерді; −туған тегін танымайтын тасбауырларды; −тікішегін тезекке толтырып, там…

Қазақтың қадірлі әрі көнеден келе жатқан аспабы домбыраны «мен қазақпын» дегендердің барлығы біледі. Домбырамен айтылған ән, шертілген күй кең даланы көз алдымызға елестетіп, самал желдің өпкеніндей, жусанның исін сезінгендей, жаздыкүні жауған жаңбырдан соң аңқыған жұпар ауадай толғана да ойлана тыңдарымыз анық. Қазақ даласында болған талай қырғын, аштық, шапқыншылықтар дәуірі де қасиетті домбыраның үнін өшіре алмағанын тарихтан жақсы білеміз. Адамның тілімен жеткізе алмағанын домбыраның үнімен, төгілген күйімен жеткізу де қазақ даласында болған үрдіс. Кеше ғана Қытайдағы бауырларымыздың ұлт байлығымен әлемді мойындатып, Гиннес кітабына кіру үшін он мың адам жиылып домбыра тартқанын естігенімізде таңданғанымыз да, қуанғанымыз да рас. Шыңжаң өңіріндегі Толы ауданынының 10 мың дом…

Тіл тазалығы қашан да өзекті тақырып. Әсіресе, күнделікті тіршілікте тілімізді шұбарландырып, кірме сөздерді көп араластырып, сөйлей берудің әкелер зардабына мән бере бермейміз. Мәселен, өзіміз «чисто» қазақша сөйлеп жүрміз деген күннің өзінде де екі-үш сөйлемнің ішінде «обязательно» орыс тілінің бір өкілін қосып отырып сөйлемесек, әңгімеміз жараспай қалатын тәрізді. «Ну да», «конечно», «уже», «вообще», «что»,»любой», «да», «ну знаешь», «если», «постоянно», «чисто», «слишком», «давай» т. б. одан көп алуан түрлі сөздер әңгімемізді міндетті түрде «әрлеп» жүреді. «Привет» пен «пока» қазақ сөздері тәрізді. Әсіресе, қауіптісі балалардың тілі шыққан кездерінде түстерді қазақша айтқызуға әдет қылмағандықтан, олар көбіне өз әңгімелерінің ішінде түстерді «зеленый», «красный», «черный» деп айта бер…

10 апреля в Астане в «Столичном Цирке» впервые прошел соревнование «Қазақша күрес» среди государственных служащих, организаторами которого выступили ОО «Тіл жанашыры» и Республиканский информационно-аналитический Для участия в соревновании приехали 27 представителей от государственных учреждений РК. Первое место занял лейтенант полиции Досымов Жасулан, представлявший Департамент Внутренних Дел Кызылординской области, старший инспектор, который и выиграл главный приз соревнования – автомобиль. Второе место занял Казыбеков Нуржан главный специалист по физической культуре и спорту акимата Жамбылской области, он взял приз выставленный спонсорами соревнования «Қазақша қүрес» компанией Турецкие авиалинии - поездку в любую страну мира. Третье место занял участник из Акмолинской области Жамалов Н…