dianakanatova00gmailcom

Бұқаралық ақпарат құралдарының монополиялануы дегеніміз - ақпарат құралдарының бір немесе бірнеше топтардың иелігінде болуы. Ал шоғырлану, осы монополияланған бірнеше БАҚ - ның бір орталыққа жинақталуы.Қазіргі таңда көпшілік мемлекеттерде бұқаралық ақпарат құралдарын монополияландыру мен шоғырландыру ісі белең алып жатыр. БАҚ-тың монополиялануын екі жақты қарастыруға болады. Бірінші, ол БАҚ пен коммуникациялық құралдарының өзара шоғырлануы мен монополиялануы, екіншісі, монополиялық топтардың өз иеліктеріндегі ақпарат құралдарына ықпал етуі. Ал БАҚ-қа иелік ету қалай жүзеге асады?Бұл сұраққа баспасөз зерттеушісі Землянова өзінің «Зарубежная коммуникативистика в преддверии информационного общества» еңбегінде жауап береді. Ол БАҚ-қа иелік етуді беске бөліп қарастырады: біріншісі, тізбек - бі…

Кемеңгер ақын Мағжан Жұмабаев “Өркениет дегеніміз эволюциялық белгілі бір дәреже этностармен мемлекеттердің аралас-құралас қана емес тарихи және мәдени біртектілік болмысының автономды дамуы болса керек”,- деп өркениет дамуының негізі тек материалдық дүниемен емес, сондай-ақ халықтың қалыптасқан мәдениті мен рухани құндылықтарының негізінде де жүзеге асатындығын айтады. Бұл ойды әрі қарай тарқататын болсам “біріншіден, көшпенділер басқа көршілес қауымдармен арақатынаста болды, ал ол қауымдар болса, отырықшы егіншілер, қала мәдениеті дамыған өлкелерде тұрды. Екіншіден, көшпенділердің өз ішінде жартылай көшпенді, жартылай отырықшы малшылар болды. Үшіншіден, көшпенділердің отырықшылыққа көшу, қалалық мәдениетпен ұштасу, түйісу тенденциясы тарихта орын алды”, яғни көшпелі халықтың кемелденуін…

Қазақ билері ерте заманнан-ақ түрлі сот істерін шешетін, ақыл-кеңес беретін, сөзге жүйрік тергеушілердің қызметін атқарған. Өздерінің тапқырлығымен, көрегендігімен, сөз шеберлігімен түрлі даулы мәселелердің дұрыс шешімін таба білген. Қазақ билері әділ және ел құптаған, халық сөзін сөйлей білген шешендер. Өз әділеттілігімен, тапқырлығымен, көрегендігімен, айбындылығымен, көсемділігімен көзге түскен қазақтың атақты билері Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би.Қазақ халқының бұл билері еліміздің келешегі мен тыныштығы үшін күрескен халық қаһармандары.Соның ішінде Ұлы жүз биі – Төле би. Жастайынан ел арасындағы билікке араласып, шешендігімен, әділеттілігімен, көрегендігімен көзге түскен. Төле би қазақ халқын нығайтуға, бір орталыққа бағындыруға өз үлесін қосқан. Біз оқыған аңыз әңгімелерден соның іш…

Қазақ халқының біртуар ойшыл ғұламасы, өз заманының сыншыл да шыншыл өкілі Абай Құнанбайұлы. Ақын жастайынан ойы ұшқыр, сөзге зерек, білім ғылымға жан тәнімен құмартып өседі. Бала Абайдың осындай іздемпаз болып өсуіне ел анасы атанған әжесі Зеренің таусылмайтын мол қазынадай аңыз ертегілері, ақыл кеңестері әсер етеді. Абай тек білім үйреніп қана қоймай, жас кезінен ел ісіне де араласады. Сол уақытта ақын өмірдің ащы тұстарын әділетсіз, зорлық-зомбылыққа толы заманының шынайы болмысын аңғарады. Осы сәттен бастап ақын заманының кереғар тұстарымен күресіп, әділдіктің таразысын теңестіруге ат салыса бастайды. Ел басқарып жүріп, халықтың мүлкін тонап, қыспаққа алған үстем тап өкілдеріне қарсы шығып, халықтың мүддесін қорғайды.Абай Құнанбайұлы халқының қамын ойлап, ескіліктің бұрғауынан, наданд…

Заман дамуымен қатар жүрудің ең қажетті факторы ол қоғамдық сананың жаһандануы, яғни ең алдымен адам санасы заман талаптарына, сұраныстарына сай икемделіп, тіпті одан озып отыруы қажет. Осы орайда Тұңғыш Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың халыққа жариялаған «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында сананың жаңғыруы жайлы былай дейді “Қазақстанның мақсаты – әлемдегі ең дамыған 30 елдің қатарына қосылу. Осы мақсатқа жету үшін қазақстандықтардың санасы ісінен озып жүруі, яғни одан бұрын жаңғырып отыруы тиіс. ХХ ғасырдағы батыстық жаңғыру үлгісі бүгінгі заманның болмысына сай келмейді. Өзгеру үшін заман ағымына икемделу арқылы жаңа дәуірдің жағымды жақтарын бойға сіңіру керек.” дей отырып қоғамдық сана жаһандануының маңызын атап көрсетті.Алайда жаһандану тек сана-сезімнің жаңғ…

Қоғамдағы әрбір сала әртүрлі қызмет атқарады. Әрқайсысының алға қойған мақсаты, міндеттері, атқаруға тиіс шаралары бар. Сол сынды, журналистика да сансыз көп қызмет түрлерін іске асырады. Журналистика қызметтерінің ішінен ең негізгі 6 функцисын ерекше атап өтуге болады. Ол ақпарат тарату, танымдық, ұйымдастырушылық, басқару құралы, қарым-қатынас және көңіл көтеру функциясы.Ақпарат тарату – бұл журналистиканың бірінші және ең басты функциясы. Күнделікті өмірде адамдар газет-журналдарды алып оқығанда, не болмаса теледидардан жаңалықтар қарағанда, ең алдымен, ақпаратты қарайды. Мысалға, Таулы Қарабақтағы оқиға қалай өрбіді? Қазіргі таңда өзекті мәселеге айналған пандемияның дүниежүзі елдеріне тигізген әсері қандай? Қанша адам коронвирус жұқтырды? Неше адам құлан таза сауығып кетті? деген сия…

Журналистика қызметтерінің ішінен ең негізгі 6 функцисын ерекше атап өтуге болады. Ол ақпарат тарату, танымдық, ұйымдастырушылық, басқару құралы, қарым-қатынас және көңіл көтеру функциясы.Ақпарат тарату – бұл журналистиканың бірінші және ең басты функциясы. Күнделікті өмірде адамдар газет-журналдарды алып оқығанда, не болмаса теледидардан жаңалықтар қарағанда, ең алдымен, ақпаратты қарайды. Мысалға, Таулы Қарабақтағы оқиға қалай өрбіді? Қазіргі таңда өзекті мәселеге айналған пандемияның дүниежүзі елдеріне тигізген әсері қандай? Қанша адам коронвирус жұқтырды? Неше адам құлан таза сауығып кетті? деген сияқты әлемде орын алған соңғы ақпараттарды іздейді әрі соны қызығып оқиды. Журналистика осы жаңалықтарды құры ақпарат күйінде немесе кеңейтілген талдау түрінде бере алады. Егер ақпарат кеңей…

Бәріміз білетіндей қазақ баспасөз тарихында әр басылым өзінің ерекше бір қырымен, сондағы жарияланған материалдарымен өз орнын ойып тұрып алған. Сол секілді “Жұлдыз” журналының да өзіне тән өзгешелігін, ондағы жарияланған материалдарынан аңғаруға болады. XX ғасырларда қазақ әдебиетінің көсегесін көгертіп, алтын қорын байыта түскен іргелі шығармалардың бәрі дерлік осы “Жұлдыз” журналында жарық көріп, алдағы оқырмандар өміріне өз жолдамасын алды. Ал қазіргі басылым беттеріндегі көтерілетін мәселелер, материялдар қандай сарында жазылатыныдығын бірер мақалаларын талдау арқылы анықтап көрелік.“Жұлдыз” журналының 2020 жылдың 11 мамырындағы нөмірінде жас журналист Әлібек Байболдың “«Құпия оқулықта» не айтылған екен” атты мақаласы жарияланған. Бұл мақаланың мазмұнын алып қарар болсақ, журналист б…

“Қазақ” газеті де, “Айқап” журналы да халықтың мұңын мұңдап, жоғын жоқтаған, көкейіндегі жүрген сұрақтарын, күйініш-өтініштерін өкіметке жеткізген әрі өздері де елінің бостандығы үшін ақтық демі қалғанша әділетсіздікпен күресіп, өз құқықтарын қорғап қалуға барынша тырысқан баспасөздер. Алайда халық арасында “Айқап” пен “Қазақ” бір-біріне қарсы шыққан, олардың шығарушылары, яғни еліміздің білімді де көреген тұлғалары Ахмет Байтұрсынов пен Мұхамеджан Сералин дұшпан болған деген пікірлер, ойлар тарай бастады. Осындай пікірлердің туына қандай жағдайлар себеп болды? Әрі бұл қаншалықты дұрыс пікір? Біздің ойымызша, осындай жалған пікірлерге халықты сендіруге тырысқан, теріс ақпараттар тарату арқылы екі басылымды бір-біріне қарсы қойып, түбіне жеткісі келген патша жендеттерінің іске асырмақ болғ…