Qaseke

Көптен күткен фильм.. Кешкісін қызыммен бірге барып көрейін деп отырғам.. Кеше досым барған екен, сөйтсе фильм қазақ тілінде емес, яғни қазақша түсірілген, бірақ кинотеатрларда орыс тілінде беріліп жатыр.. Бұл қалай сонда? Мемлекеттік тілдің халі мүшкіл, шетелдік фильмдерді қазақ тіліне аударамыз, қырамыз-жоямыз дейді, қазақша түсірілген киноны шығармайды. Бірнеше кинотеатрларға телефон шалдым, біреуінде қазақша нұсқасы сағат 17.00де(яғни қазақ жұмыс істемейді), сағат 21.00да өзге тілде, сұрап көрсем: "қазақ тіліндегіге ешкім келмейді" дейді, көке, сағат 5те кім келеді? Екіншісінде "пленка бізге Қазақфильмнен орыс тілінде келді, солай береміз деп жауап берді". Ал саған мемлекеттік тілді құрметтеу, қазақша сананы жаңғырту..

Сағат түңгі бірдің шамасы.. Абайдың бойымен асықпай, бірақ қатты келе жатырм.. Артқы жағымнан "Волво, прими вправо и остановись" дейді.. Мен болсам жылдамдықты көтермей ары қарай кетіп бара жатырм.. Артқы жағымнан "я кому сказал остановись!!" деп дауысын көтеріп қояды.. Оны да естімеген ұқсап ары кетіп барам.. Қызыл жанды.. Сол жағымнан кеп тоқтады.. Терезені түсір деп белгі берді.. Түсірдім.. - Еее, неге тоқтамайсың? - Ассалаумағалейкүм! Қайда? Не үшін? - Естімейсің ба не? - А не, маған бірдеме айттыңдар ма? Түсінбедім мен, орысша жаман түсінем.. Жасыл жанды.. Менің жолымды кесіп барып тоқтатты ақыры.. Отырмын.. Жаныма келді.. - Еее, бауырым, не болды өзіңше болып, тоқтамайсың ба! - Еее емес, бауырда емес.. Сіз деп сөйлеңіз, сіз менің ағам емессіз ғой.. - Сіз неге тоқтамадыңыз? - Сөйлеге…

Сірә осы жазбаға да қолым жеткен сияқты.. Қаңтар айының басында Иран Ислам Республикасының астанасы Тегеранға сапар шектім.. Бұл менің Тегеранға ұшудың 4ші әрекеті еді.. Ирандық Махан Эйр 3 апта бойы Алматыға қона алмай кетті((( Үрімші арқылы Чайна Саутэрн Эйрлайнзбен ұшуға тура келді.. Виза құны Иран елшілігінің Алматыдағы өкілдігінде 10 000 теңге(негізі елшілік Астанада), қарастыру уақыты бір апта. Визасы өте әдемі.. Тегеран Имам Хомейни әуежайына келіп қондық.. Ұшақтағы жапон, қытай, кәрістің қыздары бастарына бірдемені байлап жатыр, үңіліп қарасам кәдімгі шарфты орау үстінде.. Ұшақтан шықтым.. Әуежайы Стамбул, Шанхайдікінен кем емес.. Швейцариялық сағаттардың, Мерседес пен BMW, Люфтганза мен КЛМнің жарнамалары көзді ауыртады.. Әуежайдан шыға берісте еркектер бір жаққа, әйелдер бір жақ…

аталмыш сайттың басты тақырыптарының бірі, Бибігүл Төлегенованың әлгі дау шығарған хаттан бас тартуы.. пікірлерді оқып отырсам, біреулер "татар бар жерде қатер бар" деп жазып қойыпты. Қашаннан бері олай? Кім ол сөзді ойлап тапқан? Неге? Қазақ пен татар түркі тілдес халық қой, бір-бірімізді қалай жамандаймыз? Өкінішті-ақ..

Жоқ әлде мен бірдемені түсінбей жүрмін бе?

мамандығым инжинер.. байланыс саласы.. қазақша оқығам.. негізі бұл салада көптеген терминдер қазақ тіліне аударылған.. ал басқа салалар ше? ана жолы көлік жөндеу орталығына барсам "шамдарды ауыстыру" деп жазып қойыпты, ой әкің, жұрт не Н7ні Н4тен айыра алмай жүрме деп тұрсам орысша нұсқасы: "замена свеч" деп тұр.. Атаңның басы шам деп ойладым.. Шам ол жарық беретін құрылғы.. Ал мынау бензинді жандыру үшін ұшқыр беретін құрылғы, spark plug - искровая пробка болып аударылады. Яғни ұшқыр тығыны немесе құлаққа жағымды болуы үшін: ұшқырты, болады ғой? Әлде шам болып қала берсін бе?

менің Бейжіңдегі Әскери мұражай жазбасына арналған пікірлерге біреу "-" қойып жатыр.. Жаман айтпай жақсы жоқ дейді ғой қазақ атамыз, бірінші келген ой, ана тілімізде жазылған пікірлерге қарсы қойылған "-", жоқ әлде қытайлыққа қарсы болып жүргендер ме?

- қоюшыға: оқып отырсаң, жігіт болсаң жаз осы жерге, талқылайық.. қаншық болсаң жарайды..

Әлемге әйгілі Калашников автоматы мен туған ауылда ойлап табылғандықтан ба, әлде еркектің қанында болғандықтан ба, қару-жарақ және де соған байланысты дүниеге құмармын.. Бейжің метросымен қонақ үйге келе жатқанда "next station Military Museum" дегенді естіп сол станциядан түсіп, қызық бірдеме бар ма, жоқ па деп мұражай жаққа бет алдым.. Мұражайға кіру тегін.. Адам ығы-жығы.. Көбінесе 8-15 жас арасындағы балалар. Бұл балалардан жақсы сарбаз шығар дедім ішімнен, ал бізде неге осындай мұражай жоқ? Біздің елге патриоттар керек емес пе? Мұражайдың оң жағындағы Жапонияға қарсы шығарылған DF-2 зымыраны, Кеңестік Р-12 зымыранының көшірмесі: Қазіргі кезде Қытайй әскерінде қолданылатын жаяу әскер тасымалдау көліктері: Мұражайға кірген бетте Мао көсемнің мүсіні: өткен ғасырдың ортасында Қытай басшыл…