место в рейтинге
  • 23425
  • 0
  • 0
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Алты тілді меңгерген қандасымыз «Ы.Алтынсарин» төс белгісімен марапатталды

АЛМАТЫ. 18 қазан. BAQ.KZ - Азаттықтың аң таңы Алаш жұртын ғана ақ жарма қуанышқа бөлеп қойған жоқ. Қазақ елінің тәуелсіздігін естіген алыстағы ағайын да бөрігін аспанға атты. Сөйтті де егемен елге дүркірей көшті. Осыдан 20 жыл бұрын Моңғолиядағы көшті Атажұртқа бастаған қазақ зиялыларының қатарында халықаралық журналист, саясаттанушы Досан Баймолда ағамыз да бар еді. Жақында Алматы қаласында өткен Дүниежүзі қазақтары қауымдастығының 20 жылдығына арналған мерейтой кезінде Досан Баймолда Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігінің жас ұрпақты оқыту және тәрбиелеу ісіндегі елеулі табыстары үшін «Ыбырай Алтынсарин» төс белгісімен марапатталды. Ұстамы жақсы ұстазды біз де әңгімеге тартқан едік.


– Досан аға, әңгімемізді туған жер, өскен ортаңыздан бастасақ?

 

– Мен Моңғолияның Баян-Өлгей аймағында туып өстім. Сол жерде қазақ орта мектебін бітірдім. Менің жастық шағым Кеңес дәуіріне тұспа-тұс келді. Ол кезде Моңғолия мен Кеңес үкіметі тығыз достық байланыста болды. Яғни, мен оқыған Баян-Өлгей аймағындағы №1 қазақ орта мектебінің оқыту бағдарламасы толықтай Қазақстан бағдарламасы еді. Біз осы Алматы қаласындағы №12 қазақ орта мектебінің бағдарламасымен бірдей оқыдық. Өзімді Қазақстаннан оқулықтарынан нәр алып, сусындаған қазақ азаматтарының қатарындамын деп есептеймін. 1973 жылы осы қазақ орта мектебін өте жақсы нәтижемен бітіргенім үшін мені Моңғолия үкіметі моңғол балалармен бірге Польшаға оқуға жіберді. Варшава университеті мен Мария Склодовская-Кюри атындағы университетте қатар оқып бітірдім.

 

– Ол жақта қандай кәсіп бойынша мамандандыңыз?

 

– Физика мамандығы бойынша 1983 жылы магистратураны бітірдім. Сол жылы Моңғолия еліне қайттым. Сөйтіп Моңғолияның Ғылым академиясында 12 жыл қызмет істедім. Кіші ғылыми қызметкерден аға ғылыми қызметкер, лаборатория жетекшісі, МАГАТЭ және ЮНЕСКО-ның халықаралық жобаларының жетекшісі сиқты қызметтерді атқарып тұрған шақта Қазақ елі тәуелсіздігін жариялады, егемендігін алды дегенді естіп жүрегім толқып жұмысымның барлығын қалдырып Атамекенге көшіп келдім.

 

– Сонда Атажұртқа көшіп келген алғашқылардың қатарына өзіңіз де болдыңыз ғой?

 

– Иә, дұрыс айтасың. Атажұртқа көш бастаған қазақ зиялыларының қатарында болдық. Әрине, мен бұл жерге шен алайын деп келмедім. Жүрегімнің толқығаны соншалық, қолыма таяқ ұстатып мал бақтырса да, күрек ұстатып егін салдырса да риза едім. Бірақ үлкен тебіреніс, толқумен келген мені ел жағдайы қуанта қоймады. Советтік жүйенің «қиянатын» көріп жүрегім суына бастады. Бұл жердегі шен-шекпенділердің барлығы ұлт үшін шын күйінетін өзіміздің қазақ емес басқа ұлттың өкілдерінен екені көңілге кірбің ұялатты. Қазақтардың өзі қазақтығынан ажырап, рухани жақта кедейленгенін көріп, бірнеше жыл шетке кете тұруды шештім. Сөйтіп, 1993 жылы Чехия еліне кеттім. Ондағы Чехия техникалық университетіне докторантураға қабылдандым. Үш жыл сол елдің степендиясын алып оқуымды тауысқан соң да бұл жақтағы ғылым жағдайы оңала қоймады. 1996 жылдары Қазақстандағы жағдай қиындау болатын. 1995 жылы Мюнхендегі «Азаттық» радиосы Чехия астанасы Прага қаласына көшіп келді. Олар келген бойда қазақ редакциясын жаңартуды бастады да маған қолқа салды. «Қазақшаңыз да тамаша, дауысыңыз да дайын диктордың дауысы, бірнеше тіл біледі екенсіз» деп мені жаңадан көшіп келген қазақ редакциясына кеңесші болуға шақырды. Сөйтіп, «Азаттықта» табаны күректей 12 жыл қызмет істедім. 7-8 жылдай Прагадағы бөлімінде кеңесші, редактор, кейінгі 5 жылында Алматыдағы «Азаттықта» тілшісі болып қызмет атқардым.

 

– Басқа салада маманданған сіз үшін тосыннан келген журналистиканың жүгін көтеру қиын болған жоқ па?

 

– Қазақы тәрбиеде өскен мен үшін журналистиканың жоғын жоқтасу аса қиынға соққан жоқ. Жұмыс істей жүріп жетілдім. «Азаттық» радиосында қызметшілерге жылына кемінде бір-екі рет оқу-жаттығулар өткізіп тұрады. Онда Америкадан келген білікті журналистер, BBC-дің арнайы мамандары екі-үш апта көлемінде теориялық жағынан жаттығулар өткізеді. Прагадағы жаттығулардан тыс мен 2000 жылы Американың Вашингтон қаласында өткен тренинг жаттығуға барып қайттым. Бішкек қаласында өткен Орта Азия елдері бойынша «Азаттық» радиосының бюросында қызмет істейтін журналистерге арналған тағы да үлкен жаттығу болды. Осылайша жұмыс барысында журналистиканы да жетік меңгердім.

Журналистиканың қыры мен сырына қаныққан соң өз тәжірибелерім негізінде кітаптар мен оқу құралдарын жаза бастадым. Қазірге дейін журналистикаға қатысты 8 кітабым жарық көрді. Екі кітабым «Азаттық» радиосы туралы болса, «Қазақ тілінде хабар тарататын шетел радиолары», «Қазақ публицисттері», қазақ радиосының 90 жылдығына орай жазылған «Қазақ радиосы» атты кітаптарым қазір студенттер мен магистранттардың қолынан түспейтін оқулықтардың қатарында.

 

– Физика саласы бойынша қандай табыстарға жете алдыңыз?

 

– Менің докторлық диссертациямның тақырыбы «Көмір кені ішіндегі улы элементтерді ядролық физика әдістерімен анықтау» болды. Осы тақырып негізінде ғылымға жаңалық енгіздім деп есептеймін. Қазекем көмірді жаққанды жақсы білеміз. Алайда оның жанбайтын бөлігінің, яғни күлдің адам денсаулығына кері әсері бар екенін біле бермейміз. Күлдің радиация шашатын улы элементтері болады. Ол адамзат өміріне өте зиянды. Дамыған мемлекеттерде көмірдің құрамын алдын ала зерттеп отырады. Ал Азия елдерінде әлі зерттеле қойған жоқ. Осы тұрғыдан мен көмірді жақпай тұрып жылдам анықтайтын ғылыми әдісті Чехия ғалымдарымен бірге ашып, Чехияның және Моңғолияның бірнеше шахталарында өндірістік тәжірибе негізінде жүзеге асырдық. Көмір жанғаннан кейінгі қалдықтардың бір ауылдың экологиясына кері әсері нақты білінбесе де, ірі электр станцияларды салынған кездегі қала тұрғындарына тигізер кері әсері аса қауіпті. Сондықтан көмірді жақпай тұрып оның құрамындағы улы элементтерді анықтау керек. Қазақстанға бұл әдісті қолдана қойған жоқпыз. Бірақ мен ғылыми жұмысым негізінде былтыр Павлодар университетінде қазақ тілінде монографиялық кітап шығардым.

 

– Қазіргі кезде қай сала бойынша көбірек еңбек етіп жүрсіз?

 

– 2008 жылдан бастап радиоға рахметімді айтып ұстаздық жұмысқа қарай ауыстым. Қазір Абай атындағы қазақ ұлттық педагогика университеті журналистика кафедрасының меңгерушісімін. Осы университет мені жұмысқа шақырды. «Халықаралық журналист екенсіз, көргеніңізді, тәжірибеңізді балаларға үйретсеңіз» деген соң Әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университетіндегі Журналистика факультетінде де сабақ беріп жүрмін.

 

– Бір қанша тілді жетік білетін боларсыз?

 

– Мен 6 тілді жетік меңгердім. Ана тілімізден тысқары моңғол, орыс, ағылшын, поляк, шех тілдерінде сөйлеймін.

 

– Өзіңізден тәлім алатын ұстамы жақсы ұрпақтар көп болсын! Әңгімеңізге рахмет!

 

Сұхбаттасқан: Майгүл СҰЛТАН

BAQ.KZ

 
18 ноября 2013, 16:20
976

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Мой дом – не гостиница. Я не останавливаюсь у своей родни, потому что знаю, что это такое

Мой дом – не гостиница. Я не останавливаюсь у своей родни, потому что знаю, что это такое

Наступил долгожданный момент и мы смогли заселиться в собственную квартиру. А потом началось... Все знакомые, родственники, даже коллеги и соседи родителей вспомнили о нашем существовании.
Idealovnet
14 окт. 2017 / 20:38
  • 8780
  • 82
Работа на EXPO. «Улыбайтесь, вы – лица Казахстана»

Работа на EXPO. «Улыбайтесь, вы – лица Казахстана»

Продление перерывов, втыки от менеджеров, борьба за стенды, кучкования, как мы друг-друга прикрывали, защищали от гостей. Все эти события доставляли радость, и каждый день на работу я приходила...
madiNAtty
14 окт. 2017 / 22:34
  • 6070
  • 23
О проститутках, ЗППП и других сексуальных страстях

О проститутках, ЗППП и других сексуальных страстях

У меня обширный сексуальный опыт, и я этим не хвастаюсь. Будь у меня возможность, променял бы это всё на одного партнёра. Но так как с личной жизнью не заладилось, а секс я очень люблю, то приходилось изворачиваться.
bez_prav
18 окт. 2017 / 18:01
Я четко помню тот день, когда мне позвонили друзья и сообщили: «Она выходит замуж»

Я четко помню тот день, когда мне позвонили друзья и сообщили: «Она выходит замуж»

У нас была особенная атмосфера, мы постоянно были вместе, читали треки, летом часто поднимались в горы. Гуляли пешком по ночному городу, иногда до утра. Снимали хату и представляли совместную жизнь...
Dominator-kz
14 окт. 2017 / 22:29
Отчего в Казахстане предвзятое отношение к отечественному продукту?

Отчего в Казахстане предвзятое отношение к отечественному продукту?

Вы когда-нибудь пользовались казахстанской косметикой? Я тоже нет, поэтому сразу же откликнулась на приглашение своего фейсбук-френда протестировать отечественные крема… из Степногорска.
Shimanskaya
16 окт. 2017 / 11:32
  • 2723
  • 30
Я помню тот день, когда мне позвонили друзья и сообщили: «Она выходит замуж». Часть 2

Я помню тот день, когда мне позвонили друзья и сообщили: «Она выходит замуж». Часть 2

Я знал дату свадьбы. За неделю до свадьбы в соцсети "Вконтакте" на все мои последние фото, был проставлен лайк с её профиля. Сердце забилось сильнее. В душе загорелась наивная, крошечная надежда.
Dominator-kz
17 окт. 2017 / 15:41
Мой парень – «тиран». Почему я вступила в такие отношения?

Мой парень – «тиран». Почему я вступила в такие отношения?

История из моей жизни. Я вспоминаю эти отношения и сама не могу понять - как так произошло? А дело в том, что вы и сами не заметите. Это наступает плавно и динамично.
Altynai_JA
18 окт. 2017 / 14:17
«Автобусная неделя». Выдержит ли аким Шымкента давку в общественном транспорте?

«Автобусная неделя». Выдержит ли аким Шымкента давку в общественном транспорте?

Аким Шымкента Габидулла Абдрахимов нашёл решение накопившихся проблем городского транспорта. Все ключевые работники акимата некоторое время будут сами ездить на автобусах.
openqazaqstan
18 окт. 2017 / 10:53
  • 1604
  • 30
Аркадий Волож привел в Казахстан «Яндекс.Лицей». Плакать или радоваться?

Аркадий Волож привел в Казахстан «Яндекс.Лицей». Плакать или радоваться?

"Яндекс.Лицей" зашел в казахстанские школы. План - учить бесплатно программированию, формировать себе кадры и выйти на мощность 10 тысяч школьников в год.
Zhumanova
18 окт. 2017 / 8:36
  • 1391
  • 10