место в рейтинге
  • 21141
  • 0
  • 0
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Алты тілді меңгерген қандасымыз «Ы.Алтынсарин» төс белгісімен марапатталды

АЛМАТЫ. 18 қазан. BAQ.KZ - Азаттықтың аң таңы Алаш жұртын ғана ақ жарма қуанышқа бөлеп қойған жоқ. Қазақ елінің тәуелсіздігін естіген алыстағы ағайын да бөрігін аспанға атты. Сөйтті де егемен елге дүркірей көшті. Осыдан 20 жыл бұрын Моңғолиядағы көшті Атажұртқа бастаған қазақ зиялыларының қатарында халықаралық журналист, саясаттанушы Досан Баймолда ағамыз да бар еді. Жақында Алматы қаласында өткен Дүниежүзі қазақтары қауымдастығының 20 жылдығына арналған мерейтой кезінде Досан Баймолда Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігінің жас ұрпақты оқыту және тәрбиелеу ісіндегі елеулі табыстары үшін «Ыбырай Алтынсарин» төс белгісімен марапатталды. Ұстамы жақсы ұстазды біз де әңгімеге тартқан едік.


– Досан аға, әңгімемізді туған жер, өскен ортаңыздан бастасақ?

 

– Мен Моңғолияның Баян-Өлгей аймағында туып өстім. Сол жерде қазақ орта мектебін бітірдім. Менің жастық шағым Кеңес дәуіріне тұспа-тұс келді. Ол кезде Моңғолия мен Кеңес үкіметі тығыз достық байланыста болды. Яғни, мен оқыған Баян-Өлгей аймағындағы №1 қазақ орта мектебінің оқыту бағдарламасы толықтай Қазақстан бағдарламасы еді. Біз осы Алматы қаласындағы №12 қазақ орта мектебінің бағдарламасымен бірдей оқыдық. Өзімді Қазақстаннан оқулықтарынан нәр алып, сусындаған қазақ азаматтарының қатарындамын деп есептеймін. 1973 жылы осы қазақ орта мектебін өте жақсы нәтижемен бітіргенім үшін мені Моңғолия үкіметі моңғол балалармен бірге Польшаға оқуға жіберді. Варшава университеті мен Мария Склодовская-Кюри атындағы университетте қатар оқып бітірдім.

 

– Ол жақта қандай кәсіп бойынша мамандандыңыз?

 

– Физика мамандығы бойынша 1983 жылы магистратураны бітірдім. Сол жылы Моңғолия еліне қайттым. Сөйтіп Моңғолияның Ғылым академиясында 12 жыл қызмет істедім. Кіші ғылыми қызметкерден аға ғылыми қызметкер, лаборатория жетекшісі, МАГАТЭ және ЮНЕСКО-ның халықаралық жобаларының жетекшісі сиқты қызметтерді атқарып тұрған шақта Қазақ елі тәуелсіздігін жариялады, егемендігін алды дегенді естіп жүрегім толқып жұмысымның барлығын қалдырып Атамекенге көшіп келдім.

 

– Сонда Атажұртқа көшіп келген алғашқылардың қатарына өзіңіз де болдыңыз ғой?

 

– Иә, дұрыс айтасың. Атажұртқа көш бастаған қазақ зиялыларының қатарында болдық. Әрине, мен бұл жерге шен алайын деп келмедім. Жүрегімнің толқығаны соншалық, қолыма таяқ ұстатып мал бақтырса да, күрек ұстатып егін салдырса да риза едім. Бірақ үлкен тебіреніс, толқумен келген мені ел жағдайы қуанта қоймады. Советтік жүйенің «қиянатын» көріп жүрегім суына бастады. Бұл жердегі шен-шекпенділердің барлығы ұлт үшін шын күйінетін өзіміздің қазақ емес басқа ұлттың өкілдерінен екені көңілге кірбің ұялатты. Қазақтардың өзі қазақтығынан ажырап, рухани жақта кедейленгенін көріп, бірнеше жыл шетке кете тұруды шештім. Сөйтіп, 1993 жылы Чехия еліне кеттім. Ондағы Чехия техникалық университетіне докторантураға қабылдандым. Үш жыл сол елдің степендиясын алып оқуымды тауысқан соң да бұл жақтағы ғылым жағдайы оңала қоймады. 1996 жылдары Қазақстандағы жағдай қиындау болатын. 1995 жылы Мюнхендегі «Азаттық» радиосы Чехия астанасы Прага қаласына көшіп келді. Олар келген бойда қазақ редакциясын жаңартуды бастады да маған қолқа салды. «Қазақшаңыз да тамаша, дауысыңыз да дайын диктордың дауысы, бірнеше тіл біледі екенсіз» деп мені жаңадан көшіп келген қазақ редакциясына кеңесші болуға шақырды. Сөйтіп, «Азаттықта» табаны күректей 12 жыл қызмет істедім. 7-8 жылдай Прагадағы бөлімінде кеңесші, редактор, кейінгі 5 жылында Алматыдағы «Азаттықта» тілшісі болып қызмет атқардым.

 

– Басқа салада маманданған сіз үшін тосыннан келген журналистиканың жүгін көтеру қиын болған жоқ па?

 

– Қазақы тәрбиеде өскен мен үшін журналистиканың жоғын жоқтасу аса қиынға соққан жоқ. Жұмыс істей жүріп жетілдім. «Азаттық» радиосында қызметшілерге жылына кемінде бір-екі рет оқу-жаттығулар өткізіп тұрады. Онда Америкадан келген білікті журналистер, BBC-дің арнайы мамандары екі-үш апта көлемінде теориялық жағынан жаттығулар өткізеді. Прагадағы жаттығулардан тыс мен 2000 жылы Американың Вашингтон қаласында өткен тренинг жаттығуға барып қайттым. Бішкек қаласында өткен Орта Азия елдері бойынша «Азаттық» радиосының бюросында қызмет істейтін журналистерге арналған тағы да үлкен жаттығу болды. Осылайша жұмыс барысында журналистиканы да жетік меңгердім.

Журналистиканың қыры мен сырына қаныққан соң өз тәжірибелерім негізінде кітаптар мен оқу құралдарын жаза бастадым. Қазірге дейін журналистикаға қатысты 8 кітабым жарық көрді. Екі кітабым «Азаттық» радиосы туралы болса, «Қазақ тілінде хабар тарататын шетел радиолары», «Қазақ публицисттері», қазақ радиосының 90 жылдығына орай жазылған «Қазақ радиосы» атты кітаптарым қазір студенттер мен магистранттардың қолынан түспейтін оқулықтардың қатарында.

 

– Физика саласы бойынша қандай табыстарға жете алдыңыз?

 

– Менің докторлық диссертациямның тақырыбы «Көмір кені ішіндегі улы элементтерді ядролық физика әдістерімен анықтау» болды. Осы тақырып негізінде ғылымға жаңалық енгіздім деп есептеймін. Қазекем көмірді жаққанды жақсы білеміз. Алайда оның жанбайтын бөлігінің, яғни күлдің адам денсаулығына кері әсері бар екенін біле бермейміз. Күлдің радиация шашатын улы элементтері болады. Ол адамзат өміріне өте зиянды. Дамыған мемлекеттерде көмірдің құрамын алдын ала зерттеп отырады. Ал Азия елдерінде әлі зерттеле қойған жоқ. Осы тұрғыдан мен көмірді жақпай тұрып жылдам анықтайтын ғылыми әдісті Чехия ғалымдарымен бірге ашып, Чехияның және Моңғолияның бірнеше шахталарында өндірістік тәжірибе негізінде жүзеге асырдық. Көмір жанғаннан кейінгі қалдықтардың бір ауылдың экологиясына кері әсері нақты білінбесе де, ірі электр станцияларды салынған кездегі қала тұрғындарына тигізер кері әсері аса қауіпті. Сондықтан көмірді жақпай тұрып оның құрамындағы улы элементтерді анықтау керек. Қазақстанға бұл әдісті қолдана қойған жоқпыз. Бірақ мен ғылыми жұмысым негізінде былтыр Павлодар университетінде қазақ тілінде монографиялық кітап шығардым.

 

– Қазіргі кезде қай сала бойынша көбірек еңбек етіп жүрсіз?

 

– 2008 жылдан бастап радиоға рахметімді айтып ұстаздық жұмысқа қарай ауыстым. Қазір Абай атындағы қазақ ұлттық педагогика университеті журналистика кафедрасының меңгерушісімін. Осы университет мені жұмысқа шақырды. «Халықаралық журналист екенсіз, көргеніңізді, тәжірибеңізді балаларға үйретсеңіз» деген соң Әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университетіндегі Журналистика факультетінде де сабақ беріп жүрмін.

 

– Бір қанша тілді жетік білетін боларсыз?

 

– Мен 6 тілді жетік меңгердім. Ана тілімізден тысқары моңғол, орыс, ағылшын, поляк, шех тілдерінде сөйлеймін.

 

– Өзіңізден тәлім алатын ұстамы жақсы ұрпақтар көп болсын! Әңгімеңізге рахмет!

 

Сұхбаттасқан: Майгүл СҰЛТАН

BAQ.KZ

 
18 ноября 2013, 16:20
774

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Казком берет комиссии за оплаты по карте. Почему на это закрывают глаза Visa и MasterCard?!

Казком берет комиссии за оплаты по карте. Почему на это закрывают глаза Visa и MasterCard?!

Покупаешь в супермаркете продукты на 5000 тенге и банк забирает себе еще 30-50 тенге. То есть, продукты обошлись уже не в 5000, а в 5050 тенге.
ValentinaVladimirska
25 мая 2017 / 22:56
  • 13427
  • 26
Узаконенное варварство в стране, принимающей «EPXO». Еще далеко нам до «топ-30 развитых стран»

Узаконенное варварство в стране, принимающей «EPXO». Еще далеко нам до «топ-30 развитых стран»

В продвинутых государствах едва ли поймут, почему в столь развитом, успешном и преуспевающем Казахстане от имени и по заданию властей творятся такие зверства над животными.
openqazaqstan
24 мая 2017 / 12:12
  • 10816
  • 102
Вырубка деревьев в Алматы под БРТ. Проект уже нанес городу экологический ущерб

Вырубка деревьев в Алматы под БРТ. Проект уже нанес городу экологический ущерб

Как ранее уже сообщалось из-за строительства БРТ в Алматы пострадают значительное количество деревьев. На прошлой неделе вырублены первые вязы и клён, - под расширение проезжей части на улице...
SKYFALL
24 мая 2017 / 17:20
  • 10486
  • 14
Поддержим пенсией жиреющие банки! На что казахстанцам разрешат досрочно тратить свои накопления в ЕНПФ

Поддержим пенсией жиреющие банки! На что казахстанцам разрешат досрочно тратить свои накопления в ЕНПФ

Со стороны ЕНПФ в очередной раз прозвучало крайне неоднозначное заявление, от которого, на наш взгляд, лучше было бы воздержаться.
openqazaqstan
23 мая 2017 / 11:08
  • 9927
  • 32
Системная коррупция стала главной угрозой для Казахстана. У нас воруют миллиардами

Системная коррупция стала главной угрозой для Казахстана. У нас воруют миллиардами

Коррупционные отношения вышли на такой уровень, что они уже начинают дискредитировать всю систему управления.
openqazaqstan
26 мая 2017 / 13:45
  • 8421
  • 34
Что бы ни сделал пешеход – все равно водитель сядет

Что бы ни сделал пешеход – все равно водитель сядет

Вопрос о равной ответственности водителя и пешехода при наезде на последних, только-только начинают обдумывать в высоких кабинетах. Но, пока государственные головы думают, водители продолжают...
Mirogloff
22 мая 2017 / 23:29
  • 5146
  • 32
Да-да, я знаю, пора выходить замуж. Есть ли у меня еще время и, пожалуйста, уточните сколько?

Да-да, я знаю, пора выходить замуж. Есть ли у меня еще время и, пожалуйста, уточните сколько?

Итак давайте сразу начистоту. Мне 29. Не замужем, никогда не была, детей нет. В душе я совсем не чувствую этот возраст. Каждый раз когда задумываюсь об этом больше чем на 3 минуты, меня накрывает...
user2017
23 мая 2017 / 10:57
Пока полицейские будут прощать, им будут бить и по чести, и по лицу

Пока полицейские будут прощать, им будут бить и по чести, и по лицу

Судья Алмалинского районного суда Куаныш Арипов ломает стереотипы отношения граждан к представителям Фемиды. Напавшему на полицейского экс-сотруднику алматинского акимата он назначил наказание выше...
Mirogloff
24 мая 2017 / 16:41
  • 4000
  • 9
Аблязов загробным голосом декларирует «ДВК-2». Монолог обиженного человека

Аблязов загробным голосом декларирует «ДВК-2». Монолог обиженного человека

Последний монолог Аблязова о «продолжении борьбы с режимом» и «ДВК-2», при всём желании, не выглядел как какой-то политический манифест.
openqazaqstan
25 мая 2017 / 13:53
  • 3278
  • 62