место в рейтинге
  • 18323
  • 41
  • 8
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Бөлеубай мен Женя. Соғысты өткерген әйел мен еркек. 71 жыл Ұлы Отан соғысы басталғанына

Тағдырына соғысты өткеруді жазған Бөлеубай ата және Женя апа, сіздердің аруақтарыңыздың құрметіне!

Уақыт тоқтаған емес, секундарын минутқа, сағаттарын тәулікке, жылдарын-жылға қосқанда отыз жыл өтіпті. Жаз шыға үй іші мені ылғида жоғалтып жүретін.

-Біздің кішкетай ұлды көрдіңдер ме?

-Көрген жоқпыз.

Дәл сол мезетте көрші Бөлеубай ата мен Женя апаның  үйінің ас ішетін бөлмесінде отыратынмын. Жеген ішкенім есімде жоқ, бірақ қолымда ұстаған үлкен күміс ас қалақ еміс-еміс көз алдыма елестейді. Үзік-үзік болып есте қалған тәтті естеліктердің бірі.

Қарын толтырған соң үйдің көлеңкесіне бет аласың. Женя апа жазда алаша тоқитын. Тоқылып жатқан алашаның бетінде біртіндеп өрнектері түсетін, соны қызықтайтынмын. Тоқыма сәл қараусыз қалса, керілген түрлі-түсті жіптердің арасынан өтетін арқау жіпті соғатын қылышқа* жармасатынмын. Әйтеуір үлкендердің аяқтарына оралып, жағаласу. Жағаласып жүргеннің пайдасы да болыпты, өсе келе оны да түсіндік.

Бала кезде барды-бар деп қабылдайсың. Неге көрші апаның аты Женя? Ұлты украин? Сұрақтарыма жауап іздей бастағанда, әкем маған:

-Соғысты өткерген әйелге, еркекке кешірімді қарау керек, оларды айыптауға болмайды, өзің кейін өскенде түсінесің,-деп айтып еді, осылайша түйсігім қорыта алмайтын әлектен бетімді қайырып тастады.

1943 жыл, Украин жеріндегі соғыстың шешуші кезеңі. Бөлеубай ата неміс-фашистердің қолына тұтқынға түседі. Соғысқа дейін тракторды, сосын ең алғашқы округте пайда болған ағаш кабиналы жүк көлігінің жүргізушісі болған. Орыс тілінде бітірген төрт кластық білімі бар. Техникум бітірген, отыз жасында өз заманының алдыңғы азаматы. Сүйікті күйеу.

Жаздың кешкісінде жаңбыр жауды. Тұтқындар қамалып тұрған қорада тізе бүгетін жер жоқ. Фашистер қораның жартысын алып, шошқаларды қамап қойды. Қораға шошқаларды қамап жүрген тұтқын шошқалардың жеміне айналды. Шамасы кетіп жығылғанда, шошқалар тез арада, әлгі сорлының маңына жиналып, оны тірідей тұтқындардың көзінше жеп қояды. Қорада бірге қамалып тұрғанда, аш шошқалардың қасында тізе бүгу, өзінді оларға жем етумен тең еді.

Тұтқындардың беттеріне ұстара тимегеніне қаншама күн, беттері сақалмен жабылған. Төбеден тамған су тамшылары сақалдарын сулап,  сақал түптерінде қанмен бірге кеуіп қалған биттерді жібітті.

Жауын қатая түсті. Найзағай жарқылы, дүрілі қатар жүрді. Бөлеубай қасында тұрған тұтқын:

-Бисміллә-рахман-рахим,-депті. Таныс жақынның дауысы. Күні бойы нағашысының білегі-білегіне тиіп жұмыс істесе де танымапты. Тұтқынға түскенен бері орысты, белорусты, полякты көрсе де, қазақты көріп, жақыны болып шығатынын күтпеген еді.

Деревня сыртында фашистер бекініс құрылыс бастағанына бір жұма өтті. Қайта-қайта жауған жаңбыр, жұмыстарын қиындатты. Қолмен қазып жатқан шұңқырларына су толып, батпақ көжеге айналатын. Аштықтан, жұмыстың ауыртпалығынан, терінің езген сыздан, жараға түскен құрттан қорадан жұмысқа шықпай қалғандары көп болды.

Хутордың** ауаласының арғы шетінде үш-төрт сиыр байлайтын үсті жабық жайда* жиырма жасар украин қызы сиыр сауатын. Көйлегінің оң жеңінде свастик салынған байлауыш танылатын. Осылайша ету -тірі қалудың шарттының бірі. Амалсыздан хутор иесінің қызынан күніне айналған Женя еді.

Жауған жаңбыр толасар емес. Тастай қараңғы түнекте, сырылдап аққан жуының суының дыбысының арасынан Женяның дауысы қалғып тұрған Бөлеубаға жетті:

-Хлопця збігати.. Бөлеубай дауыс шыққан жаққа жүре берді. Қабырғаға тірелді.

Женянаның дауысы дәл астыңғы жағынан:

-Нагинати сюди, -деп естілді. Қабырғаны бойлап тізерледі, сол кезде тізесіне Женяның қолы тиді. Ашыққан шошқалар қораның қабырғасының түбін қазып сыртқа шығып, далаға жайылып жоқ болады. Түнде осыны байқаған Женя Хутордан амалын тауып білдіртпей сыртқа шығады. Күзетте тұрған солдат өз орынында жоқ болған соң қазіргі әрекетіне бел буады.

Қараңғыда Бөлеубай Женяның қолынан ұстап еріп жүре берді. Далада, орманда ай ішінде адасып жүріп, жау шебін бұзған Совет әскерлер бөліміне тап болады.

Соғыс аяқталады, Бөлеубай Женяны өзімен бірге қазақстанға алып келеді. Өз аулына қайтіп оралмайды. Нағашысы тұрған ауылға қоныстанады.

Себебі де белгілі еді. Тұтқында кездестірген нағашысы, әрқашанға украина жерінде қалды. Екінші жағынан сүйіп, жар қылып алған әйелінің қасына қалайша Женяны апарып отырғызады?

Уақыт өтеді, Женя дүниеге төрт бала әкеледі. Бөлеубай ата еңбек демалысына шықанға дейін прораб болып, ауылда жүрген құрылыстарды басқарды. Өскемен-Алматы тас жолының салынуына ат салысты. Немере сүйді.

Мен көрген Женя апа қазақша сөйлегенде, қазақтың өзін жаңылдыратын. Женя апа, хат жазып жүріп, туыстарынан жалғыз тірі қалған бауырын тауып алады. Ауыл адамдарының арасында әлі күнге дейін Женя апаның бауырына арнап пысырған «пирогы» туралы аңыз жүр. 1970 жылдың соңында бауырына арнап пирог пысарады екен, сол пирогты ауыл адамдары Киевке жеткізіпті деседі..

 

* жүзі қылыш сияқты жұқартып жонылған, ортасы дөңестеу келген, өрмектің арқауын соғып, тығыздап отыру үшін қолданылатын

** жеке шаруашылығы бір үйдің ауласында шоғырланған шарауаның үйін айтады

 
10 февраля 2013, 20:55
494

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Инструкция для аллергиков. Как бороться с аллергией в период обострения

Инструкция для аллергиков. Как бороться с аллергией в период обострения

Я аллергик с детства. Имею аллергию на пыльцу березы, липы, полыни (выяснил это благодаря кожным пробам), а также пищевую аллергию на горчицу. Свои проблемы знаю, однако это меня не спасло.
Romeo_17
15 авг. 2017 / 17:21
  • 38562
  • 63
СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

Инцидент с пьяным киргизским гостем на борту Air Astana, наверное, остался бы только во внутренних сводках авиакомпании, если бы г-н Доган, не поднял громкий крик о государственном языке.
openqazaqstan
17 авг. 2017 / 14:43
Алматы предложили сделать центром секс-туризма

Алматы предложили сделать центром секс-туризма

Известный политолог России Андрей Карпов предложил сделать Алматы центром секс-туризма. Но для этого сперва нужно легализовать проституцию в стране.
tala03
13 авг. 2017 / 14:48
Казахский национализм раньше выглядел несовременно. Теперь он другой

Казахский национализм раньше выглядел несовременно. Теперь он другой

Националисты стали совсем другими. По-английски хорошо говорят, русскую классику цитируют. Очень современные, образованные, адекватные. А после Крыма в националисты уже чуть ли не любой казах готов был записаться.
Aidan_Karibzhanov
16 авг. 2017 / 16:52
«Доехать до Алтын Орды» – как мошенники обманывают алматинцев

«Доехать до Алтын Орды» – как мошенники обманывают алматинцев

Из множества грустных откровений постепенно сложился перечень самых распространённых уловок охотников за нашими деньгами. В нём ожидаемо лидировали профессиональные попрошайки.
caravan_kz
16 авг. 2017 / 15:05
  • 1869
  • 2
В Кокшетау строят два парка для молодёжи. Будут учтены интересы и любителей спорта

В Кокшетау строят два парка для молодёжи. Будут учтены интересы и любителей спорта

Общая площадь парка составляет 25 гектаров. На территории предусмотрено устройство прогулочных дорожек, площадок для установки аттракционов и павильонов различного назначения, цветников.
zhasakmola
17 авг. 2017 / 17:13
  • 1666
  • 1
Недоразумение с грантами в ВУЗы: «медалисты» до сих пор имеют преимущество

Недоразумение с грантами в ВУЗы: «медалисты» до сих пор имеют преимущество

Многие способные выпускники без Алтын Белги готовились к тестированию, чтобы в честной борьбе попытать счастья на гранты без ущемления со стороны якобы "золотых" выпускников.
DanaJarlygapova
14 авг. 2017 / 14:35
На EXPO через Балхаш и Боровое своим ходом

На EXPO через Балхаш и Боровое своим ходом

Мы объехали по кругу озеро Иссык-Куль, о чем повествует предыдущий пост, и вернувшись из поездки подумали, а почему бы нам не рвануть на наше озеро, не менее прекрасное?
yelenasergiyenko
13 авг. 2017 / 13:13
  • 1405
  • 6
Новый конкурс на грантовое финансирование – разочарование для казахстанских ученых

Новый конкурс на грантовое финансирование – разочарование для казахстанских ученых

Обсуждение новых условий началось ещё давно, но стоит ли ожидать качественного улучшения результатов научно-исследовательской деятельности, если система управления наукой не была модернизирована?
ermekuss
17 авг. 2017 / 12:23
  • 1368
  • 1