место в рейтинге
  • 424948
  • 1119
  • 67
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Қазақ тілін (елін) жерге ойран қылмай, бірге көтерейік!

Әділ Тойғанбаев [Dat, тақсыр №35(118) 19.10.2011, 26 бет]

...Натырақ айтсақ, біз орыс тілін қаншалықты дәрежеде меңгерсек, орыстілді қауым қазақ тілін дәл сол шамада меңгеруі керек. Ол үшін тыйым салудың немесе  Конституцияға өзгеріс енгізудің қажеті жоқ. Бұл - таза әділетті шешім. Бір шаңырақ астында тұрып жатқан халықтардың  бір-біріне деген шынайы құрметі. Қарсыластарымызға айтарым - талаптарыңыз да, әрекеттеріңіз де жүйелі болсыншы. Әйтпесе қазіргі әрекеттеріңіз қостілділікті, ұлттық мәдениетті, азаматтық құқықты қорғаудан гөрі, жалқаулық пен енжарлықты қорғауға көбірек келеді. Қолдасақ, оқуға, үйренуге деген талпынысты қолдайық. Ұлттық азшылықтардың дамуы, олардың қоғамдағы рөлі - кез келген қоғам үшін маңызды. Қазіргі жағдайымызда қандай да бір ұлттың өз мәдениетін дамытуына ешқандай да кедергі жоқ. Тіпті кешегіден, бүгінгіден де жоғары деңгейге көтеруге болады. Сонымен бір мезгілде жаңалыққы  жаны құштар, интеллектуалдық деңгейі бар ұлттар мен ұлыстар қазақ тілін үйренуі керек. Өздерінің ойын, мақсатын, арман-мұратын қазақ тілінде еркін жеткізіп айта алатындай болуы керек. Оған ниет жоқ болса, ондайлар өзін-өзі дамытуды көздемейді және ешқашан алдына мақсат етіп қоймаған деп білуіміз керек. Ал қостілділікке қарсы болудың түкке қажеті жоқ.

DAT газетін оқып отырған кезімде, қазақ тілі туралы мәселе талқыланып жатыр екен. Сол кезде Әділ Тойғанбаевтың осы айтқан сөздері мені қатты ойландырды. Яғни, мен бұл кісімен келісемін. Иә, дұрыс халықты тыйым салумен, заңға өзгеріс енгізумен толлыққанды қазақ тілін меңгеруді талап ете алмаймыз. Дұрыс, оқуға, уйренуге деген талпынысты қолдауымыз керек.

Менің ойымша, өз қазағымызды алдымен дұрыс тәрбиелеп алуымыз керек, орыстілді қауымды үйретбек бұрын. Айтқым келіп тұрғаны, бәріңіз байқаған шығарсыздар, көбісі кітап тілін ұмытып, өздері "сай, ын, атыр", т.с.с сөздер қосып алған. Мысалы, қарапайым жарнаманың өзінде (Растишканың жарнамасында) қазақ әйелі отырып: "балам, құлап ватыр да", - деп айтқаны құлаққа жағымсыз естіледі.

Қасымда арласып жүргендер әр қаланың адамдары ғой енді. Мысалы: Шымкент, Алматы "қойсай, болсай, жүрсей", Ақтау, Ақтөбе "болын, жүрін, тұрын" т.с.с жалғаулар, жоқ сөздерді қосып сөйлейді. Бір байқағаным, бұл менің өз туған жерімді жақтап тұрғаным емес, біздің Шығыс Қазақстан облысының адамдары ғана кітап тілімен дұрыс сөйлейді екен. Осыған тәубә, мақтанамын!  Сол үшін айналайын қазақтар, өз тілімізді құрметтеп, шала сөйлемейік.

Мен Алматыға келгелі 15-жылдай болып қалды. Бір күні "сай, атыр", - деп әзілдесіп сөйлеп, күнделікті қолданысқа еніп кеткенін байқамай қалыппын. Үйдегі туыстарым соны байқап, "Не деген сөз ол?"-деп, мені түзетіп отырады.

Енді мен алдыма мақсат қойдым. Қазақша сөйлесем, таза қазақша кітап тілімен ғана сөйлеймін деп. Орыс сөздерін диалогқа қоспау енді кішкене қиынға соғып жатыр.. Түзеліп кетер иншаАллаһ.

Мен де сіздердің алдыларыңызға осындай мақсат қоюларыңызбен тілектеспін. Үнемі билікті кінәләй бермей, Қазақ елін (ТІЛІН) жерге ойран қылмай, БІРГЕ БИІККЕ КӨТЕРЕЙІК !!! ;)

Moldir Akhmetova molya_shine
Shimisoldier, blogger, community editor
4 ноября 2011, 19:29
778

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Shpak
0
0
Не думаю, что это плохо и мешает казахскому языку.
В моем ауле старики до сих пор говорят бараватат, вместо бара жатыр, келеватат, вместо келе жатыр. Говорят ТураТ, вместо турады, жатаТ - жатады. Сперва не привычно, но потом привыкаешь. Речь становится жесткой, не многословной, конкретней...
По поводу: қойсай, болсай, жүрсей. Это широко распространенная литературная форма поэзии и песен№ В тюркских языках это широко распространено. Для певучести необходимы открытые окончания...
Ол көшеде сен болсай
Сол көшеде мен болай
По поводу: болын, жүрін, тұрын. Это древняя кипчакская форма. У карлуков она имела окончания -ғыл/-қыл и -гил/-кил, от глагола қылу/қылмақ делать. У кипчаков она превратилась в -ғын/-қын и -гін/-кін. Все Золотоординские письма и ярлыки написаны именно этой формой, т.е. она идеально для деловой переписки. Жарлық етгіл - прояви милость, в просторечии это будет Жарлық ет, или современная литературная форма Жарлық етініз. Одна груба и примитивна, а другая заискивающая, лишенная деловитости.
Все эти "атавизмы" память о нашем прошлом.
SIUR
0
0
По казахски говорить, себя не уважать. Как казах говорю.

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Инструкция для аллергиков. Как бороться с аллергией в период обострения

Инструкция для аллергиков. Как бороться с аллергией в период обострения

Я аллергик с детства. Имею аллергию на пыльцу березы, липы, полыни (выяснил это благодаря кожным пробам), а также пищевую аллергию на горчицу. Свои проблемы знаю, однако это меня не спасло.
Romeo_17
15 авг. 2017 / 17:21
  • 38661
  • 63
СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

Инцидент с пьяным киргизским гостем на борту Air Astana, наверное, остался бы только во внутренних сводках авиакомпании, если бы г-н Доган, не поднял громкий крик о государственном языке.
openqazaqstan
17 авг. 2017 / 14:43
  • 10412
  • 170
Алматы предложили сделать центром секс-туризма

Алматы предложили сделать центром секс-туризма

Известный политолог России Андрей Карпов предложил сделать Алматы центром секс-туризма. Но для этого сперва нужно легализовать проституцию в стране.
tala03
13 авг. 2017 / 14:48
Казахский национализм раньше выглядел несовременно. Теперь он другой

Казахский национализм раньше выглядел несовременно. Теперь он другой

Националисты стали совсем другими. По-английски хорошо говорят, русскую классику цитируют. Очень современные, образованные, адекватные. А после Крыма в националисты уже чуть ли не любой казах готов был записаться.
Aidan_Karibzhanov
16 авг. 2017 / 16:52
Имеющий уши да услышит. Латиница касается только казахского языка

Имеющий уши да услышит. Латиница касается только казахского языка

Президент Назарбаев наконец-то разъяснил для всех, кто ещё не понял, очевидный вопрос, который всем в Казахстане очевиден. Елбасы повторил: на латиницу мы переводим казахский язык, и это не означает отказ от русского языка.
openqazaqstan
18 авг. 2017 / 16:23
  • 2309
  • 43
«Доехать до Алтын Орды» – как мошенники обманывают алматинцев

«Доехать до Алтын Орды» – как мошенники обманывают алматинцев

Из множества грустных откровений постепенно сложился перечень самых распространённых уловок охотников за нашими деньгами. В нём ожидаемо лидировали профессиональные попрошайки.
caravan_kz
16 авг. 2017 / 15:05
  • 1993
  • 2
В Кокшетау строят два парка для молодёжи. Будут учтены интересы и любителей спорта

В Кокшетау строят два парка для молодёжи. Будут учтены интересы и любителей спорта

Общая площадь парка составляет 25 гектаров. На территории предусмотрено устройство прогулочных дорожек, площадок для установки аттракционов и павильонов различного назначения, цветников.
zhasakmola
17 авг. 2017 / 17:13
  • 1850
  • 1
Недоразумение с грантами в ВУЗы: «медалисты» до сих пор имеют преимущество

Недоразумение с грантами в ВУЗы: «медалисты» до сих пор имеют преимущество

Многие способные выпускники без Алтын Белги готовились к тестированию, чтобы в честной борьбе попытать счастья на гранты без ущемления со стороны якобы "золотых" выпускников.
DanaJarlygapova
14 авг. 2017 / 14:35
Новый конкурс на грантовое финансирование – разочарование для казахстанских ученых

Новый конкурс на грантовое финансирование – разочарование для казахстанских ученых

Обсуждение новых условий началось ещё давно, но стоит ли ожидать качественного улучшения результатов научно-исследовательской деятельности, если система управления наукой не была модернизирована?
ermekuss
17 авг. 2017 / 12:23
  • 1692
  • 1