Құнфуццийшылдық дін бе, әлде философиялық жүйе ме
Батыс білімпаздары осы екі аралықта көп адасты. Шын мәнісінде христиандық дегеніміз не? Мұсылмандық дегеніміз не? Әрі наным, әрі ілім. Қайсысы оң, қайсысы жөн? Мәселені бұлай қою, ғылыми түрғыдан алғанда, тым үстірт, біздің көзқарас тұрғысынан — күнә болар еді. Әрине, лә илаһа ил алла, Мухаммед расул алла — Алла бір, пайғамбар хақ: біз — мұсылманбыз. Алайда, Арабстаннан бастау алған исламның әуелде сеніммен ғана емес, қарудың күшімен де бекітіліп, келесі ғасырларда бейбіт жолмен ескі дүниенің жарым бөлігіне орнығуы әлеуметтік және тарихи заңдылық десек те, дәл қазіргі кезеңінде алып отырған аймағында үстем болуының рухани астары бар. Христиан дінінің әуелде Жерорта теңізі аумағынан өріс табуы да кездейсоқ емес. Ислам да, христианшылдық та бірнеше құрылық, жүздеген ұлтты қамтып отырған ха…