abai_kz

Ескі жылдың есігі жабылайын деп, Жаңа жылдың есігі "тоқ-тоқ!" етіп қағылайын деп тұрғанда, Астанада ҚАЗАҚ қоянын жыл тағына отырғызу рәсімі өтті. Бұл жыбыр-жыбыр жиынға дүние жүзінің аңдары қатысып, Қоянды  қоян жылымен құттықтады. Әр елдің өз қояндары таққа отырса, сол елдің барыстары тақтан түсіп, Қоян мырзаларға тағзым етіп жатты... Ал біздің қазақтың барысы креслодан кеткісі келмей, "сау болыңызды" айтып, жетер жеріне жеткісі келмей, қиналып, қипақтап тұрып қалды, БАҰ-ның хатшысы (Біріккен аңдар ұйымы)  УАҚЫТ мырза  жұдырығымен стол үстін ұрып қалды... - 2010-шы Барыс мырза! Жұрттың бәрі сізге ырза. Жұтқыншағыңыз жыбырлап, маған бірдеңе айтайын деп тұрсыз ба,сыбырлап? - Уақыт мырза,--деді қазақы Барыс жөткірініп,--тағы бір жыл "Барыс жылы" болып  дегендей... - Мына…

Бүгін әйдік тұлға, әйгілі саяси қайраткер Мұстафа Шоқайдың туған күні. ХХ ғасырдың басындағы еуропалық, жаңа заманның көзқарасы мен озық ойымен сусындап, түркі халықтарының бостандығы мен азаттығы жолындағы қайсар күрескер Мұстафа Шоқай өмірінің соңына дейін мақсат-мұратына адал және сол жолға қызмет етуін бір сәтке де тоқтатпаған. Алаштың айтулы да, аялуы ұлының туған күніне орай төмендегі Әлихан Бөкейхан мен Мұстафа Шоқай туралы мақаланы ұсынып отырмыз. «Абай-ақпарат» Интернеттен  кездейсоқ тауып алған осы бір өз заманының сәнімен түсірілген суретке анда-санда үңілген сайын қазақ даласындағы Алаш және Түркістан атанған қос ұлы саяси ағыстың тоғысқан шағы елестей береді. Бұл қазақтың аяулы ұлдары Әлихан Бокейхан мен Мұстафа Шоқайдың ең ақырғы кездесуінің естелігі іспетті сурет. Шама…

Күні кеше Астанада өткен Оқулықтар мен оқу-әдістемелік кешендер сараптамасының нәтижелерін қарастыру жөніндегі республикалық кеңесте білім және ғылым министрі Бақытжан Жұмағұлов оқулық жазуға шетелден ғалымдар шақыртуға байланысты көзқарасын жеткізді. Министр: - Оқулықтар жазуға неліктен қырғыздың, өзбектің ғалымдары шақырылады? Әлде өзіміздің ғалымдарымыз жетпей ме? Әрине, шетел ғалымдары біздің оқулықтары қаламақы үшін жазады. Өйткені, бізде берілетін қаламақы өз елінде  олардың  түсінде де кірмейді. Онымен қоймай жасы келген шетелдік ғалымдар шақырылады. Осы жерден неге деген сауал туындайды,- деп барып тоқтаған Бақытжан Жұмағұлов елімізде сапалы мектеп оқулықтарын жазып келген және жаза алатын ғалымдардың бар екенін астын сызып айтыпты. Ендеше, оқулық жазуға шетелден ғалым ш…

«Сен қазақ» сайтында арғы беттегі қазақтар қазақстанның келешегі туралы талқы жасаған екен. Төменде соған көз салалық. (http://senkazak.com/bbs/viewthread.php?tid=59035&extra=page%3D4) елдің жердің қамын жейтін ағайындар алыстағылардың ішінде де молынан кезгеді. Тіпті, кейде олар осы үшін бас қатырады-ау дейтін көкелерімізден артық ойламаса, кем ойламасы хақ. Бәлкім біздің мүйізі қарағайдай көкелеріміз айта алмай жүрген мәселелерді арғы беттегі ағайын ғаламтордың бетінде айтып отырған шығар. Не десеңізде, арлы Алаш баласы біраз уақыттарыңызды шығарып бір рет көз қырын сала кеткендеріңіз артық болмаса керек-ті. Қазақстан құдіретті ел бола алмайды Какаша: - Құдіретті ел болудың төрт негізгі шарты: 1. Жан саны елу миллионнан кем емес 2. Жер ауданы 500 мың шаршы километрден артық (теңіз а…

«... Менің түсінігімше, ер адамдар тұрмақ, аң екеш аңдар да ұрғашысына мүйіз, я болмаса тұяғын көтермейді. Ал біз бәріміз аң емес, адамзаттың ұлы - адамбыз, сондықтан, ер адам әйел затына қол көтеріп, қол жұмсауға тиіс емес, әуелі еш парвосы жоқ» деп жазады Желтоқсан көтерілісінің қаһарманы Қайрат Рысқұлбеков өзінің түрмеден елге аманат етіп айтқан сөздерінің бірінде. Дәл сол күнге дейін қазақ қоғамына әйел теңдігін әперген Советтер Одағы болып дәріптеліп келген еді.  Бәрі де өтірік екен. Бәрі де отардағы елді тұқыртып, тұзақтап ұстаудың амалы екен. Шындықтың беті ашылды.  Бірақ, біз Тәуелсіз мемлекетімізде өмір сүре отырып Желтоқсан ақиқатын жете танып біттік дей аламыз ба? Бұл көтеріліс әлі де зерттелуі керек, бүгінгі жас ұрпақтың рухымен үндесіп қатар өмір сүруі керек. Тіпті,…

Алдағы дүйсенбі - желтоқсанның 13-і күні Орынборда құрылған Алашорда ұлттық үкіметіне 93 жыл толады. 1917 жылғы желтоқсанның 5-13 аралығында өткен Екінші қазақ-қырғыз құрылтайында ұлттық үкіметтің төрағасы, яғни қазіргі тілмен айтсақ, президенті болып Әлихан Бөкейхан сайланған еді. «Өткен 27-інші декәбірде Луи Пастердың туылғанына жүз жыл болды. Пастер 28-інші сен­тебірде 1895 жылы өлді, 73 жасында. Пас­тер орыста Лев Николаевиш Толстой сияқты адам баласына көп қызметін жұмса­ған кісі», - дей келе, Әлихан Бөкей­хан: «Евро­паның газет, журналдары Пастер­дің туғанына жүз жыл толды деп, мұның кім екенін оқытушыла­рының есіне салды. Европада бұл бір жақсы әдет. Біз Европаның жақсы жолын қолданбақ болып, оқушыларды Пастермен таныс­тыр­мақпыз», - деген екен. Бізде шама-шарқымызша «Ев­ро­­паның…

Тілтануда «саясат тілі», «баспасөз тілі» деген ұғымдар бар. Бұлар, қарап отырсақ, заманның ағысына қарай тез өзгеріп отыратын құбылыстар. Кезінде «ауатком», «обком» деген сөздер екінің бірінің аузынан түспейтін. Кеңестік жүйе құрыған бойдан бұл сөздер мен тіркестер де соларды нақыштайтын, айқындайтын ұғымдар мен құбылыстар да ғайып болды. Жаңа заманның жаңа түсініктер мен қатынастарды туғызатыны заңдылық. Олардың біразы тілге, дүниетанымға әсер етеді. Біразы тағы да жоғалады. Бүгінгі күні де саясаткерлеріміз бен журналистеріміздің аузынан түспейтін, кең тараған сөздер жоқ емес. Әрине, олардың көбісі бұрыннан белгілі, айналымға енген. Алайда, саясаттың ағысына қарай, саясаткерлердің сайысына орай кейбір сөздер мен тіркестер тым жиі пайдаланып кететін кездер болады. Оның үстіне үкіметтің жұ…

Еліміздің ең ұлық мерекесі Тәуелсіздік күні таяп келеді. Мұндай кездері бүкіл Алаш жұртының көңіл-күйін өзгеше сезім, мөлдір ойлар мекендейтіні анық. Әсіресе, еліміздің мемлекеттік рәміздері әр қаламыздың көшелерінен, мемлекеттік мекемелердің көзге көрінетін тұстарынан таза да сәнді, асқақ та айбынды қалпында ілініп тұрса, кісі көңілін шаттық кернейтіні өзінен өзі түсінікті. Өкініштісі, Тәуелсіздік мерекесін жылдағы әдетіміз бойынша, жаңа жылдың тасасында қалдырып келеміз. Христианша жыл санауды ұлықтауда алдымызға жан салмаймыз. Биыл тіпті әлемде бірінші болып жаңа жылдық шыршаны жақтық. Бұл енді қанша айтқанмен, қайыры жоқ шаруа. Айтпағымыз, осындай кездері аспан түстес Көк Туды көрген сайын түрлі ойға батасың. Кеудеңді кернеген мақтаныш сезімі көгінде Қыраны қалықтаған, алтын Күні нұры…

Адам баласы осыдан бес мың жыл бұрын жазу үлгісін тауып, ойы мен пікірін хатқа түсіре бастаған. Жазу құралдары мен материалдары ұқсас болмаса да, олардың озық арманы бүгінгі күнге келгенде құнды мұра ретінде мұражайларда сақталуда. Ал қазақ ұлты да ұзақ тарихи көшінде сан алуан жазуды қолданып келгені аян. Соңғы екі ғасырдың өзінде неше түрлі жазу үлгісіне ауыстық. Бүгінде "Латын әліпбиіне көшу керек пе?" деген уақыт талабы тудырған сауал алдымыздан көлденеңдеп шықты. Осыған орай, көпшілік арасында түрлі пікір орын алуда. Бірі - қазіргі кириллицада қалу. Енді бірі - латын әліпбиіне көшу. Екі пікірдегі адамдардың да өзіндік дәлелі, негізі, уәжі бар. Десе де, мен өз басым латын әліпбиіне көшуді жақтайтындардың бірімін. Барлап қарасақ, қазіргі таңда қолданыста жүрген жазу үлгілері аз емес. Д…

«Abai.kz» ақпараттық порталы жер бетіндегі қазақтың бәрін екі дүниеде бөлшектенбес біртұтас деп біледі. Соның бір айғағындай Отанынан оқшау жатқан қандастың да қам-қарекетінен хабардар етіп тұрмақ ниетте. Бүгінгі замананың көшіне ілесе отырып, тұтастығы мен ұлттығын сақтап отырған жат жерде жүрген бауырдың қандай мәселе қозғап, не толғантып отырғанына да оқырман куә болсын деген оймен Қытайда тұратын қазақтардың интернет сайттарына шолуды ұсынып отырмыз. Бұдан кейін шетелде шашырап жүрген қаны бір туыстардың веб-сайттарына шолуды тұрақты түрде беру мақсатымыздың бір саласы. Абайшыл, Алашшыл болайық, ағайын! «Абай-ақпарат» Әлқисса, жер бетіндегі 15 миллион қазақтың оннан бір бөлігін ұстап жатқан Қытай қазақтары туралы айтар сөз басқаша болса керек-ті. Арысы жоңғарды жайпаған қазақ сарбазда…