NurAstana

Бүгінгі таңда қоғамымызда пікірталас пен дау-дамай туғызып жатқан өзекті мәселелердің бірі – хижаб. Қала түгіл, ауылдардың өзінде бет-аузын тұмшалаған қаракөз бойжеткендеріміздің жаңбырдан кейінгі саңырауқұлақтай қаптап кеткені үйреншікті құбылысқа айналды. Мемлекетіміздің «Дін еркіндігі» саясатына жол беруі, айналып келіп өзімізге таяқ болып тиіп жатқандай ма, қалай? Бірнеше ғасырлық тарихы бар хижаб кию салты негізінен ХVI ғасырларда Үнді елінде пайда болып, ғалымдар мен шенеуніктердің, соның ішінде ер адамдардың киім үлгісі ретінде саналған. Ал, кейбір деректерге сүйенер болсақ хижаб Орта Азия елдерінде ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың бас кезінде пайда болған екен. Демек, парсының «фараджи», өзбектің «параджи», түріктің «фередже» деп жүрген паранджасы мен хижабтың шығу төркіні бір бо…

немесе «бесінші мемлекетте» білім алып жатқан жас футболшының жазбалары Мұхтар Әуезов!... Осы бір ұлы есімді қадірлеп, қастерлемейтін қазақ жоқ. Халқымыздың рухани биік шыңына айналып, оның данышпан перзенті – Абайды әлемге танытқан кемеңгер тұлғаның әдеби мұралары әр шаңырақта, әр отбасында тұмардай сақталып келеді. Дүниеге келген ұрпағына телегей-теңіз ұлылықтың тамшыдай болса да шарапаты тисе деп ырым етіп ұлы адамның есімін бергендер қаншама!?.. Сондай ұландардың бірі – жас футболшы Мұхтар Қалымбетов. Ол 1913-14 жылдары Семейде тұңғыш құрылған «Ярыш» командасының ойыншысы болған Мұхтар Әуезов атасының жолын қуып, аяқдоп ойынының қыры мен сырын меңгеру үшін өзі сияқты бір топ қарадомалақпен бірге Бразилияда футбол әліппесін үйреніп жүр. – Менің атам бір жиында Мұхтар Әуезовпен табақтас…

Рас, шетелдің сапалы біліміне айтар уәжіміз жоқ. Осыдан 19 жыл бұрын Елбасының бастамасымен тағайындалған халықаралық «Болашақ» бағдарламасы бойынша шетелден білім алып, елге оралған жастардың бірқатары бүгінде мемлекеттік қызметтің күйін келістіріп жүр. Демек, «Болашақ» стипендиясы – қызметте табысты өсудің, жастардың кәсіби мамандануының кепілі іспеттес жемісті бағдарлама. Бәрі де жақсы-ау, бірақ шетелге аттанған жастардың, әсіресе, қаракөз қыздарымыздың сабақтан тыс былайғы өмірі бізге беймәлім. «Қызым үйде, қылығы түзде» деген, олардың тәртібін кім қадағалап жатыр? Үйдегі қыздарын әрең «тұсап» отырған ата-ана шекара асып, алыстан ілім іздеген қыздарының халін қайдан білсін?! Біз бұл әңгімені бекер қозғап отырған жоқпыз. Соңғы кездері сыртта оқып жүрген қыздарымыз туралы келеңсіз әңгім…

Кезінде Пеледен журналистер «арманыңыз бар ма?» деп сұрағанда, ол: «Лев Яшинге гол соқсам – бүкіл арманымның орындалғаны» деген екен. Тіпті, өткен ғасырдың 60-жылдары Еуропа футболшылары арасында «Яшин қорғаған қақпаның кілтін тапқан шабуылшының еш уайымсыз «зейнеткерлікке» шыға беруіне болады» деген әзіл де шығыпты. Иә, футбол королі Пеленің арманын жүзеге асырмаған Лев Яшин орыстардың маңдайына біткен қақпашы екені сөзсіз. Ал қазақтың Құралбегі де әлемді демесек те, Одақ жанкүйерлерін мойындатқан-ды. «Қайрат» қақпасын 12 жыл (1971-1982) бойы қорғаған Ордабаев Одақ көлеміндегі талай «менмін» деген мергендердің мысын басқан. Әсіресе, 11 метрлік айып добын қақпаға дарытпаудан одан асқан қақпашы жоқ-ты. Бір футбол маусымында (1973 жылы) 16 пенальтиді (!) қайтарған да сол Құралбек болатын. О…

Танымал ақын, журналист Амангелді Шахиннің отбасы Орал қаласындағы Достық даңғылы 151/2 мекенжайындағы көп қабатты үйге 1989 жылы көшіп келді. Көршілері Қайырсапиев Нариман мен Балғайша жас жанұяны құшақ жая қарсы алып, ерулікке шақырып, қоян-қолтық араласа бастады. Арада бір-екі жыл өткенде Әлімжан, Әзима есімді Айтеңізовтер отбасы да екінші қабаттағы пәтерге орналасады. Осылайша үш көршінің (пәтерлері де бір-бірінің астында) тату-тәтті тіршілігі басталып та кетті. Үш отбасы әрбір мереке мен туған күн, өзге де қуаныштарды бірге тойлап, атауды әдетке айналдырды. Шынар, Гүлзар есімді балалары бар Амангелді мен Сараның шаңырағында 1994 жылы тағы бір қыз бала дүниеге келді. Сүт кенженің есімін ата-анасы Жанерке деп қойды. Ал жастары ұлғайған шақта отау тігіп, бала сүйе алмаған Әлімжан мен Әз…

Таулар алыстаған сайын биіктей береді. Мұқағалидың дара тұлғасы да уақыт өткен сайын асқақтап барады. Осыдан он жыл бұрын Мұқағалидың 70 жылдық мерейтойы қарсаңында ұлы ақынның жан серігі болған Лашын апайға жолығып, әңгімелескен едік. Мұқағали мен екеуінің арасында сонау жастық шақта бүр жарған сезім жайлы Лашын апайдың көзі тірісінде айтқан, бұрын-соңды ешқайда жарияланбаған естелігін оқырманға ұсынуды жөн көрдік. – Лашын апай, Мұқағали ағаны қай кезден, неше жасынан бері білесіз? – Мұқағали екеуміздің алғаш танысқан кезіміз әлі есімде. Ол кезде Мұқағали 19 жаста. Ол Нарынқол ауданының Шалкөде ауылында селолық кеңестің хатшысы болатын. Мен мектепте мұғаліммін. Сол кезде Жоғарғы кеңеске сайлау болып, ол ауылдық кеңестің хатшысы ретінде үгітшілік міндетті атқарды. Оған мұғалімдер де үгітш…

– Насрулло, Тәжікстан баспасөзінің бір ғасырлық мерейтойы құтты болсын! – Рахмет, әріптес. – Қазақстанда Журналистердің төл мерекесіне нақты бір күн арналмаған. Сіздер неліктен 11 наурызды таңдадыңыздар? – 11 наурыз – Тәжікстанның тұңғыш газеті «Бухорои Шариф» басылымының жарыққа шыққан күні. Тәуелсіздік алғаннан бергі аралықта бұл күн біздің елдегі журналистер қауымы үшін ерекше мереке саналады. Жалпы, кез келген халықтың деңгейін бұқаралық ақпарат құралдарының әлеуетіне қарап өлшеуге болады ғой. Әрине, Еуропа елдерімен, АҚШ-пен салыстырғанда жүз жыл аса көп уақыт емес. Дегенмен, осы жүз жылдың ішінде Тәжікстанда БАҚ-тардың рөлі айтарлықтай артты деп айта аламын. – Ресейлік «Наша Раша» атты телебағдарламасын көрген болсаңыз, онда Рашид пен Джамшуд есімді тәжік гастарбайтерлерін бейшара е…

Өткен аптада Чемпиондар Лигасы 1/8-финалының қарымта ойындары болып өтті. «Барселона» және «Байер» клубтарының арасындағы ойында каталондық шабуылшы Месси (видео) 5 гол соғып, «манито» жасады. Ойын 7:1 есебімен каталондықтар пайдасына шешілген болатын. Сол ойыннан кейін гректің «SportDay» газеті «Тұтқындаңдар оны!» деп, ойын туралы ойларын жазған екен. «Алаңда Мессиге еркіндік берер болсаң, осындай оқиғалардың орын алуы қалыпты жағдай. Аргентиналық жарық жұлдыз «Байер» қақпасына 5 гол соғып, тарих шежіресін жаңартты. Ол тағы да жүйрікке тұсау жоқ екенін дәлелдей отырып, УЕФА Чемпиондар Лигасында 5 доп соққан бірден-бір футболшы ретінде тарихқа енді», – дейді грек басылымы. Естеріңізде болса 1986 жылы футбол жұлдызы Марадонна әлем чемпионатында Англия қақпасына қолмен гол салып, оны «құдай…