Тәрбие – тал бесіктен басталады
Адамның тұлға болып қалыптасуына, болашағына тал бесіктен бастау алатын тәрбиенің ықпалы орасан. Өмірдің алғашқы жылдарының маңыздылығын, болашаққа тигізетін әсерін аша отырып, адамның осы өмірлік маңызды кезеңі туралы осы мақадада жазамын.
Өмірдің алғашқы жылдары - бұл балалар қоршаған әлемді губка сияқты сіңіретін уақыт. Осы кезеңнен бастап білім беру болашақ үйдің іргетасын қалаумен бірдей. Ерте балалық шақтағы эмоционалды-әлеуметтік орта баланың психологиялық жағдайы мен мінез-құлқына қатты әсер етеді.
Ата-ана мен ата-әже – баланың мінезі мен құндылықтарын қалыптастыруда баға жетпес рөл атқарады. Біз балаға физикалық түрдегі қауіпсізлікті ғана емес, сонымен қатар эмоционалдық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге міндеттіміз. Кәсіби психологтар мен педагогтар өмірдің алғашқы жылдарында жақын адамдарының қолдауы мен назарының қаншалықты маңызды екенін атап өтеді.
Білім берудің маңызды бөлігі –баланың тілін және оның қоршаған ортамен қарым-қатынасын дамыту болып табылады. Ойындар, басқалармен қарым-қатынас, кітап оқу – осының барлығы тілдік сананың қалыптасуына өз көмегін тигізеді.
Эмоциялық интеллект, өз эмоцияларын түсіну және басқару қабілеті ерте кезеңде қалыптасады. Баланың сезімін түсінуге және эмпатияға негізделген тәрбие оның әлеуметтік жағдайларға жақсы бейімделуіне және өскен кезінде өзінің қарым-қатынастарын дамытуға көмектеседі.
Зерттеулер көрсеткендей, ерте балалық шақта қаланған іргетас адам өміріне ұзақ әсер етеді. Сүйіспеншілік пен қамқорлықпен өскен балалар өзін-өзі бағалаудың жоғары деңгейін көрсетеді және өмірлік қиындықтарды сәтті жеңеді.
Бесіктен бастау алатын тәрбие – ата-ананың міндеті ғана емес, адамның болашағын қалыптастырудың бірегей мүмкіндігі. Кәсіби кеңестер күнделікті қарапайым қамқорлық пен көңіл бөлу сәттерінің де балаларға қатты әсер ететінін атап көрсетеді. Әрбір жылы сөзде, әрбір құшақта олардың болашағына негіз болатын құрылыс жатыр. Сүйіспеншілікпен және ілтипатпен тәрбиелеу - ең қымбат нәрсеге - жаңа ұрпақтың болашағына салынған инвестиция.
Мухамметжан Алпысбаи