Ұ Л Ы Д А Л А Н Ы Ң А Я У Л Ы Қ Ы З Ы Т Ұ М А Р (Т О М И Р И С) П А Т Ш А Й Ы М
Ұ Л Ы Д А Л А Н Ы Ң А Я У Л Ы Қ Ы З Ы
Т Ұ М А Р (Т О М И Р И С) П А Т Ш А Й Ы М
Тұмар (к. пар. Томирис– нұрлы жүзді) патшайым біздің дәуірге дейінгі 6 ғасырда (570 – 520 жж.) өмір сүрген Сақ (грек. Массагет) тайпасының көсемі. Сақтардың әйгілі көсемі Ішбақайдың ұрапғы, Мәди патшаның шөбересі.
Тұмар бала кезінен соғыс өнерін жетік менгеріп алады. Ол 5 жасынан ат жалын тартып мініп, садақ атуды керемет меңгеріп, ал 13-де семсермен соғысуды шебер игереді.
Тұмар патшайым – дала әйелі рухының жарқын бейнесі. Ол адамзат тарихында ең алғашқы әйелдер әскерін ұйымдастырған Ұлы тұлға.
Біздің заманымызға дейінгі 530 – 529 жылдар шамасында көп елді бағындырып «Азия билеушісі» аталған Мидия патшасы, сол заманда ең күшті тұрақты әскері бар, Кир сақтардың жері Ұлы Даланы жаулау жорығын бастайды.
Кир сатқын Жәдігөйдің опасыздығының арқасында шарапқа сылқия тойып қаперсізде жатқан сақтардың әскерін қырып тастап, Тұмардың ұлы Спарғапты тұтқынға түсіреді. Намыстан қорланған Спарғап парсы жауынгерінің қанжарын қолынан жұлып алып өзін-өзі өлтіреді.
Парсы патшасы сақтарды қорлап Тұмар патшайымның намысына тиіп өзіне тұрмысқа шығуына қолқа салады.
Тұмар патшайым ұлының кегін алу және Отанын қорғау үшін зұлым Кирге шайқасатын жерді белгіле дейді.
Сақ жерінде жан берісп-жан алысқан ерте дүние тарихшысы Герадоттың жазуынша « Ең қатыгез – Ұлы соғыс» басталады. Екі жақтан көп жауынгер жер жастанады.
Екі тәулікке жуық созылған қанды шайқаста Кирдің ең қатыгез сарбаздары «жан алғыштары» Тұмардың ең мықты, қайсар «жан кештілерін» тықсыра бастайды. Жеңетініне күмәні жоқ Кир: – «Асау дала аруы менің құшағыма түсуіне аз қалды», деп жүрегі қуаныштан жарыла жаздап тұрғанда аяқ астынан қиқулап шауып шыққан Сақ қыздарының атты әскері таудан аққан сеңдей парсы әскерін жапырып тас-талқан етеді.
Тұмар патшайым зұлым Кирдің басын шауып алып: – «Қанға тоймаған тойымсыз көзіңді тойғызайын», деп Жәдігөй сатқынның қаны құйылған Сабаға салып жібереді.
Сөйтіп, Ұлы Даланың Ұлы патшайымы өз елін, туған жерін жаудан қорғап, ұлының кегін алады.
Д О Б Л Е С Т Н А Я Д О Ч Ь В Е Л И К О Й С Т Е П И Ц А Р И Ц А С А К О В –Т О М И Р И С
Томирис (Тұмар) с древне персидского означает «прекрасная ликом» в VI-ом веке до нашей эры (570 – 520 гг.) царица Саков (гр. массагетов). Потомок знаменитого вождя саков Ишбакая, правнучка царя Мади.
Томирис с 5-ти лет уверенно скакала на лошади, метко стреляла из лука, а к 13-ти годам умело владела мечом. Царица Томирис – образ силы духа и отваги степной женщины. Она Великая личность, которая впервые в истории человечества создала конную армию из женщин, то есть прародительницу амазонок.
В 530 – 529 годы до нашей эры царь Мидии Кир, который имел самую сильную и регулярную армию того времени, начал завоевательный поход на земли Саков – в Великую Степь.
Кир с помощью предателя Ядыге (Жәдігөй) уничтожает сакское войско, которые спали после обильного питья вина и берет в плен Спаргаписа – сына Томирис, который в ярости убивает себя кинжалом, вырванного им из рук персидского воина. Властелин Азии отправляет посла к царице Саков с высокомерным предложением выйти за него замуж, таким способом пытается задеть гордость царицы Великой Степи.
Приняв вызов персидского царя Томирис предлагает ему назначить место и время для сражения. Таким образом, на сакской земле началась самая кровопролитная битва древнего мира, которая унесла жизнь сотни тысяч людей. По летописи историка древнего мира Герадота эта была «Самая великая и жестокая война». В этом двух дневном кровопролитном сражении, в котором воины бились не на жизнь, а на смерть самые опытные непобедимые ветераны персидской армии «бессмертные» начали притеснять самых отважных воинов саков «бестрашных». Почувствовав близкую победу довольный Кир начал потирать руки проговаривая «Не далек момент, когда неукратимая степная красавица вот-вот попадет в его объятия», но вдруг с мощным гиком конные массагетки нападает на авангард врага и сметает их с поля битвы, словно снежная лавина.
Доблестная царица Томирис отрубив голову кровожадного Кира бросает его в бурдюк наполненый кровью предателя Ядыге со словами: «Ты жаждал крови, так подавись же ею!»
Вот таким образом Великая царица Великой степи отомстила за смерть своего сына и защитила свой народ и Родину от завоевателей.