Тікелей эфир

Асхат Еркімбай: «Оқытушы — бірінші кезекте, шығармашылықтың адамы, ол — робот емес»

Айжан Кәрібаева

журналист

 

Бүгін елімізде Ұстаздар күні аталынуда, бұл мерекеге орай интернет саласында жүрген көптеген журналист, блогерлерге ұстаз бола білген адаммен сұхбат жасауды жөн көрдік.

Жаңа медиа, Қазнет дегенде көп жағдайда Асхат Еркімбай есімі бірге аталады. Кезінде "Өрімтал" блогын оқымаған, блог жайлы одан кеңес алмаған қазақ блогшылары кемде-кем. Ал білмейтіндері болса, бүгінгі қонағымызды қысқаша таныстырып өтсек.

Асхат Еркімбай - көпшілікке қазақ блогосферасының іргесін қалаушы ретінде белгілі журналист, блогшы. Колумбия университетінде, Малайзияда білімін шыңдаған. "Жаңаеуразия" сайтының редакторы, "Мінбер" журналистерді қолдау орталығы жетекшілерінің бірі болды. АҚШ, Ларами қаласындағы University of Wyoming магистранты.

Асхат Еркімбаймен болған сұхбатта оның оқытушылықтағы басты мақсаты мен міндеттерін, неліктен мектеп мұғалімі болмағанын, болашақ журналистердің кемшіліктерін, т.б. білім беру мен оқытушылыққа байланысты көптеген ақпараттарға қанық бола аласыздар.

Педагогикадағы алғашқы қадам

Мен негізі Жезқазғанда қазақ тілі әдебиеті және шет тілі факультетінде оқыдым. Алайда, о баста журналист болуды армандағанмын. Менің мектеп бітіріп, жоғарғы оқу орнына түсер кезімде алғаш рет ҰБТ науқаны басталды. Журналистика мамандығы қазақ тобына бар болғаны он грант бөлініп, ол жаққа түсу мүмкін емес еді. Сөйтіп профильді пәнім әдебиет болғандықтан, қазақ тілі әдебиет факультетіне эксперименталды тобына түстім.

Екінші курста парақорлық туралы мақала жазғаным мұғалімдерге ұнамай, Алматыға, Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетіне (АГУ) ауысып келдім. Оқытушы мамандығы болғаннан кейін, біз 4 курста қазақ тілі, әдебиетінен өндірістік тәжірибеге жіберілдік. Үздік оқитындарды дарынды балаларға арналған №2 мектеп-интернатына бағыттады.

Оқытушы мамандығынан үлкен әсер алған кезім - сол мектептегі кез болды. Ол мектептің табалдырығын аттай салысымен, оқушылардың тәрбиесі мен әдептілігі, білімдері бізді тәнті қылды. Олар тіпті басында өзімізге тест кітабынан сатырлатып сұрақ қойып тексеруге алды. Сөйтсе, бізге дейін тақтаға қате жазатын бір практикантқа шағымданып, кері қайтарып жіберген екен. Солай біз сабақ алдында түнімен дайындалып, группаластарымызбен бір-бірімізге кеңес беріп, оқытушылықтың қызықтарына ене бастадық.

Кейін 5 курста ағылшын пәнінен қала мектебіне жіберілдік. «Г» сыныбы. Ол деген оқымайтын сынып дегенді білдіреді екен. Мұғалімдердің өздері балаларға сондай таңба басып қойғандай. Солай балаларға қазақ грамматикасымен байланыстыра отырып ағылшын тілін үйреттік. Бәріне ұнады. Бірақ сол кезде мен мұғалім болудың үлкен жауапкершілік екендігін сезіндім. Өйткені сен бір сөзді қате айтсаң, алдыңда отырған 20 бала да сен сияқты қате сөйлейтін болады. Екінші жағынан, мектептегі атмосфера өзін кері жағынан көрсетті.

Мұғалімдер арасындағы қарым-қатынас, сол кездері шыққан жас мұғалімді ұрып кету, т.б. мектеп айналасындағы өрескелдіктер сол 2000 ж.ж. басында қатты өрши бастады. Мүмкін соның әсерінен менімен бітірген группаластарымнан үздік бітірген студенттердің ешқайсысы мектепке мұғалім болып бармады. Бәрі де оқып жүріп, соңғы курстарда басқа салаларды қарастыра бастады. Мен сол кезде журналистикаға кеттім.

Оқытудағы менің басты мақсатым...

Ал керісінше, сабақты үйтіп-бүйтіп бітірген, қазақ тілі грамматикасын жақсы білмейтін таныстарымыз мектептерге орналасты. Кейін мысалы, журфакқа сабақ беруге келгенде, студенттердің қазақ тілі нормаларынан үлкен қателіктерге ұшырап жататынын көрдік. Ол, әрине, мектепте қазақ тілі әдебиеті сабақтарының кемшілігінен. Менің алдымда мынадай міндет тұрды: деңгейі әр түрлі балалар бар, барлығының арманы журналист болу, алайда базалық білім деңгейлері әлсіз. Енді оларды қалай қызықтыру керек? Сонда мен оларды интернетпен қызықтырайын деп ойладым.

Басты мақсат, оларды блогосфераға алып келу не интернет журналистика саласына әкелу емес, өзіне деген сенімділігін қалыптастыру болды. Оны мен өзім қатысқан талай тренинг, курстардан көрдім, яғни self-confidence қалыптастыру. Егер оқушыда өзіне деген сенімділік қалыптаспаса, басқасының бәрі бекер. Миллион жерден оған ақпарат құйғаныңмен, егер ол өз-өзіне сенімді болмаса, ол білімді қолдана алмайды. Білген нәрсені қолдана білу – нағыз білім болып саналады.

Бірінші сабақта мен студенттерімнен бұл пәннен сендер не күтесіңдер деп сұраймын. «Мен сендерге не істейін? Менен не күтесіңдер?» сынды сұрақтарға жауап аламын. Егерде студенттердің басым бөлігінен жауап алынса, онда бір үміттің болғаны. Оқытушы мен студент арасында бір байланыс пайда болады. Әлі сенім емес, бірақ олардың мотивациялары байланыс орнатады. Екіншіден, «Сен өзіңнен не күтесің?». Осы кезде көптеген балалардың проблемалары ашыла бастайды. Яғни, олар өздерін болашақта көрмейді, кім боларын, не істегілері келетінін білмейді, өздеріне деген сенім жоқ.

Ендігі шешім - оларға қате жіберудің қалыпты дүние екендігін түсіндіру. Студент болғаннан кейін, ешкім де біліп түспейді, сен бұл сыныпқа бір нәрсе білу үшін келдің деймін. Алайда студентті мақтағанда да оны тек нақты ісіне қарай мақтау керек. Студентті асыра мақтап алдамшы сезімін оятқызудың кейін оған да, саған да кесірі тиеді.

Одан соң, мен журналистикадан сабақ бергендіктен, студенттерді еркіндікке баулуға тырысамын. Басты мақсат ақша немесе мансап қуу емес. Мақсат – өзіңе ұнайтын нәрсемен айналысу. Үшіншіден, әрдайым өз-өзіңді жетілдіріп отыру. Міне, оқытушылығымда басты осындай қағидаларды үйретуге тырысамын. Алайда, мен өзімді ұстазбын деп есептемеймін. Құдайдың жолында жүргеннен кейін, егер сен бір нәрсе біліп, оны өзгелермен бөліспесең, онда судың да сұрауы бар дегендей, оның да сұрауы болатынына сенемін. Шет елде оқып келдің, құнды білім алып келіп, ешкімге айтпай басыңда сақтап жүруге болмайды. Менікі сол, өз оқыған, білген нәрсемді үйрету, айту ғана.

Білім беру жүйесі

Оқытушы бірінші кезекте, шығармашылықтың адамы болу керек, ол - робот емес. Таң атқаннан кешке дейін тек қана сабақ бере берсе, оның өз біліктілігін дамытуына, кітап жазуға немесе қарапайым педагогикаға байланысты мақала оқуға уақыты қалмайды. Мұғалімдерге көп еркіндік беру керек. Ал бізде барлығы да рейтингке негізделген. Мұғалімнің жалақысы рейтинг есебімен анықталады. Егер ҰБТ-дан оқушылар көп балл жинаса, мектептің рейтингісі жоғарылайды. Ал мектеп рейтингісі жоғарылағаннан кейін, мұғалім жалақысы өседі. Түптеп келгенде, мұғалімдер рейтинг үшін жұмыс істейді.

Бұл ретте маған Финляндия үлгісі ұнайды. Ол жақта әр мұғалімге еркіндік берілген. Жоғарыдан ешқандай тест, емтихандар келмейді. Студент білім деңгейін қалай бағалағың келеді, өзің білесің. Үй тапсырмасын бересің бе, кітап оқытқызасың ба, бағалау өз еркіңде. Нәтижесінде соңғы 4-5 жылда Финляндия дүние жүзі бойынша білім беру жүйесінде алғашқы орында келе жатыр. Тіпті Американың өзі оған таң қалады. Ал бізде білім беру де, бағалау да бір арнаға, жоғарыдан келетін бұйрықтарға, шектеулерге салынып қойылған. Ол шектеуден шығуға болмайды.

Алайда, жас ел болғандықтан, бірте-бірте жүйе түзеледі деп ойлаймын. Ал қазіргі жүйеде өзін еркін сезінгісі келетін адамдарға жұмыс істеу қиын сияқты. Мысалы, қарапайым нәрсе - профессорға, оқытушыға берілетін офис жоқ. Студенттер келіп, шай-тәттіден алып отырып, түсінбеген нәрсесін емін-еркін сұрап отырса, арада мықты сенім қалыптасушы еді. Олар дос, әріптес деңгейінде сөйлесе алу керек. Әрине, барлық өзгеріс бір уақытта бола салмайды. Ол дұрыс емес те. Әрбір өзгеріс үшін белгілі бір сәт, кезең керек.

Дәл қазір біраз батыстық үлгімен жұмыс істейтін, айлығы жоғары мектептер бар, мысалы, Назарбаев зияткерлік мектебі. Егер де мен дәл қазірде оқу бітіргенімде өзімді сол жаққа қарай дайындар едім. Сол себепті педагогикада оқып жүрген студенттердің құлағына алтын сырға.

Жалғасы бар.

Сұхбаттың келесі бөлімінен ауыл студенттері мен қала студенттерінің айырмашылығын, педагогикадағы психологиялық аспектілер және америкалық ғылыми жетекшілердің неге әкедей болып кететіні жайлы білетін боласыздар.

Алия Arsik
6 қазан 2013, 9:06
6079

Загрузка...
Loading...

Пікірлер

Фотода Медианетте отыр ғой? :)
Көп рахмет. Пайдалы кеңестер. Жалғасын күтемін.
Асхат ағайдың бізге айтаған әңгімелері көп екен ғой)
Сәлеметсіз бе!Маған қатты ұнады.Бралығы өте дұрыс айтылған.Ұстаз жандарға еркіндік керек!
bk
2
0
Еркіндіктің қадірін білетін, оны жөнімен пайдалана алатын педагогикалық мәдениет қалыптасқанда ғана сол еркіндікті беруге болатын шығар. Қазір негізінен біздің мұғалімдер оған дайын емес. Әйтпесе мен өзім де "ұстаздық - шығармашылық" деген қағиданың адамымын.
Мықты ұстазсың Асхат,бет алдыңнан жарылқасын!!!
Жақсы сұхбат! Меніңше қазақ тілді интернет жобалардың ішінде "Екпін" ғана осындай ерекше контентімен ерекшеленеді.
ГБ.    Қазіргі мұғалімдерге еркіндік деген не екенін түсіндіру қажет. Қазіргі "еркін мұғалім" шығармашылықпен жұмыс жасауы өте сирек құбылыс.  Себебі біздің жүйе жоғарыдан нұсқау күтуге бағытталған. "ДҮНИЕ ЖАРЫҚТАҒЫ" рельс ортасымен жүріп отыратын соқыр қарияны елестетеді.

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

Инструкция для аллергиков. Как бороться с аллергией в период обострения

Инструкция для аллергиков. Как бороться с аллергией в период обострения

Я аллергик с детства. Имею аллергию на пыльцу березы, липы, полыни (выяснил это благодаря кожным пробам), а также пищевую аллергию на горчицу. Свои проблемы знаю, однако это меня не спасло.
Romeo_17
15 авг. 2017 / 17:21
  • 38921
  • 63
СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

Инцидент с пьяным киргизским гостем на борту Air Astana, наверное, остался бы только во внутренних сводках авиакомпании, если бы г-н Доган, не поднял громкий крик о государственном языке.
openqazaqstan
17 авг. 2017 / 14:43
  • 11428
  • 177
Казахский национализм раньше выглядел несовременно. Теперь он другой

Казахский национализм раньше выглядел несовременно. Теперь он другой

Националисты стали совсем другими. По-английски хорошо говорят, русскую классику цитируют. Очень современные, образованные, адекватные. А после Крыма в националисты уже чуть ли не любой казах готов был записаться.
Aidan_Karibzhanov
16 авг. 2017 / 16:52
Имеющий уши да услышит. Латиница касается только казахского языка

Имеющий уши да услышит. Латиница касается только казахского языка

Президент Назарбаев наконец-то разъяснил для всех, кто ещё не понял, очевидный вопрос, который всем в Казахстане очевиден. Елбасы повторил: на латиницу мы переводим казахский язык, и это не означает отказ от русского языка.
openqazaqstan
18 авг. 2017 / 16:23
  • 3248
  • 52
«Доехать до Алтын Орды» – как мошенники обманывают алматинцев

«Доехать до Алтын Орды» – как мошенники обманывают алматинцев

Из множества грустных откровений постепенно сложился перечень самых распространённых уловок охотников за нашими деньгами. В нём ожидаемо лидировали профессиональные попрошайки.
caravan_kz
16 авг. 2017 / 15:05
  • 2205
  • 2
Надо научиться видеть скрытые экономические процессы за вспышкой национального гнева

Надо научиться видеть скрытые экономические процессы за вспышкой национального гнева

При полном отсутствии бюджетного жилищного строительства, целые аулы оседают в ветхих домишках, сквозь заборы которых насмешливо возвышаются башни "коктемов", "риц карлтонов" и "есентаев".
niyazov
19 авг. 2017 / 11:16
  • 2225
  • 60
В Кокшетау строят два парка для молодёжи. Будут учтены интересы и любителей спорта

В Кокшетау строят два парка для молодёжи. Будут учтены интересы и любителей спорта

Общая площадь парка составляет 25 гектаров. На территории предусмотрено устройство прогулочных дорожек, площадок для установки аттракционов и павильонов различного назначения, цветников.
zhasakmola
17 авг. 2017 / 17:13
  • 2055
  • 1
В «Жилстройсбербанке» посоветовали не ходить в кафе, а копить на квартиру

В «Жилстройсбербанке» посоветовали не ходить в кафе, а копить на квартиру

При какой зарплате можно купить квартиру, рассказала председатель правления АО ЖССБ Ляззат Ибрагимова. Она также подчеркнула, что придется забыть, что такое вечеринки, кафе и всякие развлечения.
tala03
18 авг. 2017 / 9:55
  • 1660
  • 47
Как я перестала верить в бога: «Религия показалась мне фарсом, а бог – выдумкой»

Как я перестала верить в бога: «Религия показалась мне фарсом, а бог – выдумкой»

Первое, что зародило во мне сомнения – это стэндап-выступление Джорджа Карлина. Его монолог о религии показался мне смешным, но его было недостаточно, чтобы пошатнуть годы моей веры в бога.
DominaOmnium
18 авг. 2017 / 22:17
  • 1752
  • 88