Бауржан Бектемірдің 7 кітабы

Алия 2012 M11 10
5078
3
15
0

«Екпін» журналында жаңа айдар. Бұл айдарда кітапсүйер қауым өзінің ең сүйікті, ең маңызды деген кітаптары жайында әңгімелейді. Жаңа айдардың бірінші қонағы — әдебиет әлемін кішкентай кезінен шарлап...

«Екпін» журналында жаңа айдар. Бұл айдарда кітапсүйер қауым өзінің ең сүйікті, ең маңызды деген кітаптары жайында әңгімелейді. Жаңа айдардың бірінші қонағы — әдебиет әлемін кішкентай кезінен шарлап жүрген экономист, математик, әрі блогшы Бауржан Бектемір.


Бауржан 2009 жылы Гарвард университетін «Математика» мамандығы бойынша бітірген, қосымша мамандығы — «Италоведение». Бірнеше жылдай «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ-да экономист болып қызмет жасаған. Кейін Экономикалық зерттеулер институтында директор қызметінде болды. Биылғы жылдың тамыз айында Бауржан Чикаго университетінің магистратура бағдарламасы бойынша оқуын бастады.

Қай кезде болмасын, ұстаздарым білікті еді. Алғаш ұстаздарым туған тәтелерім: біреуі — математик, екіншісі — орыс тілі мен әдебиет пәнінің мұғалімдері. 4 жасымнан бастап біреуі санауды, екіншісі әріп тануды үйретті десем де болады. Содан көп кітап оқитынмын — анам «Классиктер мен қазіргі заман жазушылары» атты серияның кітаптарына жазылған-тын, тәтелерімде де үлкен кітапхана болды. Жақсы көретін әңгімелерім — О. Генри мен Сетон-Томпсон, романдардан — Жюль Верн, Генри Хаггард пен Альфред Шклярскидің «Томек Вильмовскидің басынан өткендері» еді, сол кезде түрлі ертегілер, аңыз-әфсаналарға деген махаббатым да оянды. Бала кезімде өзіммен үнемі алып жүрген кітабым Н. Кунның редакциялауымен басылған «Ежелгі Грецияның мифтері мен аңыздары» еді. Қазірдің өзінде үйдегі кішкентай кітапханамда түрлі елдердің ертегі, миф, аңыздар топтамасы мен мифология зерттеулеріне арналған бөлек сөре бар.

Жоғарғы сыныптарда бос уақытымды математикаға арнадым, сол кезде олимпиадаларға дайындалуға тура келді, ал көркем әдебиеттен жеңіл фэнтезиді оқитынмын. Содан бері сүйікті кітаптардың бірі — Дж. Р. Р. Толкиенның «Сильмариллионы». 11 сыныпта осы жазушының шығармашылығына арналған бір форумда тіркелгенім бар, сонда осы кісінің әлемнің түкпір-түкпірінен жиналған табынушыларымен таныстым. Қазақстанда жазушының ағылшын тіліндегі кітабын тауып алсам ба деген ой келді, сонда бір пайдаланушы тоз-тозы шыққан классикалық баспадағы әдемі мұқабасы бар «Сильмариллионды» маған жіберген болатын.

Ал «шын беріліп» кітап оқу университетте басталды. Бірде кафеде студент қызбен әңгімелесіп, орыс тілін білетінімді айтқан едім, сонда ол маған: «Қандай тамаша, «Мастер мен Маргаританы» түпнұсқада оқыған боларсың!». Мен ұялып қалдым да, бірден бір түннің ішінде осы романды оқып шықтым. Романдағы ең сүйікті кейіпкер — Кот Бегемот, ал Булгаковтың шығармашылығымен енді ғана толықтай таныспын деп айта аламын. Екінші курста, бақытыма орай, шетел тіліндегі әдебиет пен қостілділік тақырыбындағы курстан өткен едім. Осы курсты оқыған профессор (тағы бір ұстазым) кітаптарды қалай оқу керек екенін ашып түсіндірді. Сол семестр кезінде мен Набоков, Хорхе Луис Борхес, Кафка мен басқалардың алғаш кітаптарын оқып тауыстым. Қорытынды жұмысым Набоковтың «Лолитаны» аударғандығы жайында еді. Бірақ Набоковтың сүйікті романы ретінде «Бозарған алауды» атар едім, бұл менің ағылшын тілінде алғаш басынан аяғына дейін оқып шыққан кітабым еді.

Набоковты (және басқа да бетке ұстар шығармаларды) қалай оқу керек екенін автордың өзі дұрыс айтқан еді: «Кітапты оқуға болмайды, оны тек қайта оқуға немесе қайта-қайта оқуға ғана болады», сонымен қатар, «Ең бастысы — cтиль мен құрылым, үлкен идеялар — бос сандырақ».

Тізімімдегі келесі кітап — Франц Кафканың «Басқаға айналуы». Оны профессорым мен жақсы танысымның кеңесімен оқыдым. Әдеби сыншылар бұл туындыны ең көп талқылайды. Оның жүзден аса талдаулары бар, алайда, маған шетел әдебиетіне арналған бірсыпыра лекциялардың ішінде осы шығармаға пікір білдірген Набоковтың талдауы жақын.

Оған қоса, мен ХХ ғасырдағы француз әдебиетін жақсы көремін: Альбер Камю, Антуан Сен-Экзюпери, Жан-Поль Сартр, Борис Виан... бірақ осының басты өкілі ретінде мен үшін Андре Жид ерекше болып қала береді. Бұл автормен таныстығым «Жер тағамдары» кітабынан басталды, бұл шығармада поэзия да, проза да орын тапқан. Иә, бұл менің ең сүйікті кітаптарымның бірі.

Университет кездерінен бастап итальян тілі мен әдебиеті ерекше ұнайды. Әдеби талғамыма да итальян тілінің оқытушылары үлкен әсерін жасады, оған қоса, бір семестрімді Болонья университетінде өткіздім.

Данте мен Бокаччоның шығармалары, Умберто Эко мен Кальвиноның романдары, Леопарди немесе Монтале өлеңдері, Дарио Фо мен Пиранделло нобель лауреаттары арасынан таңдау жасайын десем, қиналып тұрмын, сонда да ең сүйіктісі — Луиджи Пиранделлоның «Алты кейіпкер авторды іздеуде». Драматургтың өзі 1934 жылы «сахна мен драматургиялық өнерді жандандыруда шығармашылық батылдық пен бейнелеу үшін» әдеби сыйға ие болды. Ондағы тұлғалар: кейіпкер мен актерлер, көрермен залына кіріп кететін режиссердің өзі де бар. Бақытыма орай, Болоньяда бұл пьесаның қойлымын тамашалап көрдім.

Тізімімдегі тағы бір кітап — сүйікті десем, сүйікті емес, алайда, өмірімнің бір кезінде зор әсерін тигізген. Бұл шығарманы университетті бітіріп, қайтар жолда ұшақта бастадым, ал аяқ жағын пойызда келе жатып Астана мен Алматының арасында оқып шықтым. Кітаптың бастапқы беттерінде осы «бар болудың төзгісіз жеңілдігі», проблемамыздың бос, түкке тұрғысыз екені туралы баяндалады, мәселенің шешімдерін айғақтайды, кітап қадам жасаудан сескенбеуге, бір орында тұрмауға үйретеді. Бұл кітап қажет уақытында қолыма түсті деп ойлаймын, алайда Кундераның басқа да роман, эсселері маған қатты ұнайды.

Дәл қазір мен «Шетел әдебиеті бойынша лекциялар» мен Набоков талқылаған романдардың бірі Прусттың — «Сван бағытымен» шығармасын оқудамын. Кейін оқимын деген кітаптарым: Диккенстің «Суық үйі» мен Джейн Остиннің «Мэнсфилд-паркі». Әзірге «Улиссті» оқитындай жағдайым жоқ — Джойсты ағылшынша оқығым келеді, ал бұл романды тауысу үшін уақыт керек. Пруст пен Набоковты «қағаз нұсқасында», ал Диккенс пен Остинді компьютерден оқуға тура келеді. Электронды кітап құрылғысы, өкінішке қарай, жақында сынып қалған.

Ендігі кезекте университеттің үлкен кітапханасына қол жеткізіп, алдыма қойған жоспарымды орындаймын деп жүрмін. Goodreads.com сайтында «Book challenge» деген қызықты нәрсе бар, биылғы жылдың жоспары — аптасына бір кітаптан. Есептеу кезінде тек қана көркем әдебиет немесе әдеби сын мен әлем халықтарының аңыздары сынды туындыларды санағанды жөн көремін. Алайда, оқуыма байланысты көптеген кәсіби мамандырылған әдебиеттерді оқуға тура келеді деп қорқамын. Онысын көре жатармыз.

© Екпін

Оцените пост

15

Комментарии

3
Аяқ жағындағы көп шығармалармен таныс емес екенмін, бір уақыт табу керек екен:) Чикагода оқуыңа сәттілік Бауржан:)
пысы Булгаковтың Мастер и Маргаритасы ең сүйікті шығармам:)
1
осы тізімнен Пиранделло мен Набоковтың Алауын оқитын боламын).
2
Тамаша!
Баур, а какая книга на фото?
Показать комментарии
Дальше