Шахматист Гүлмира Бекзатқызы: «Өзге елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол»

5136
6
0
12

Гүлмира Бекзатқызы 1988 жылы 13-сәуірде Оңтүстік Қазақстан облысының Қазығұрт ауданында туылған. Кішкентайынан шахматқа құмар Гүлмира қазірде Әйелдер арасында халықаралық мастер, ҚР құрама...

Гүлмира Бекзатқызы 1988 жылы 13-сәуірде Оңтүстік Қазақстан облысының Қазығұрт ауданында туылған. Кішкентайынан шахматқа құмар Гүлмира қазірде Әйелдер арасында халықаралық мастер, ҚР құрама командасының мүшесі, Азия, т.б. көптеген бүкіләлемдік олимпиадаларының жеңімпазы. Негізгі мамандығы – халықаралық қатынастар болғандықтан, магистрлік тәжірибесін Испанияда өтті. Ол жақтан да Гүлмираға жергілікті шахмат клубының атынан ойнауға, жастарға сабақ беруге ұсыныс жасалынды.

- Сәлем, Гүлмира! Шахматпен айналысып жүргеніңе қанша жыл болды? Және де оны бастауыңа не себеп болды?

- Сәлем, Айжан! Төрт жасқа толған шағымда әкем маған шахмат ойнауды үйреткен. Мен өте байсалды, салмақты болғандықтан, кішкентай болсам да, бір жайымда ұзақ уақыт отырады екенмін. Ал қала деңгейіндегі жарыстарға 12 жасымнан бастап қатынасып келемін.

- Ең бірінші шахмат сабақтарыңнан бастап, қазіргі жетістіктеріңе дейінгі қысқаша тарихыңды айтып берсең?

- Алғашында қала, облыс деңгейіндегі жасөспірімдер арасындағы жарыстарды жеңе бастадым. Қыздар арасында 3 рет, әйелдер арасында 3 рет Қазақстанның дүркін чемпионы болдым, 18 жасқа дейін Азия чемпионы болдым, Әлем біріншіліктерінде алғашқы ондыққа кіріп, 6 рет Бүкіләлемдік шахмат Олимпиадаларда Қазақстанның намысын қорғадым. Мәскеудегі «Аэрофлот Опен», Чехиядағы «Пардубице» халықаралық турнирлерінде бас жүлдені жеңіп алғанмын. Халықаралық спорт шебері деген дәрежем бар.

- Қазірде шахмат бойынша әлемде қай ел көшбасшы болып тұр?

- Үндістан, Қытай, Ресей көшбасшы елдер болып табылады.

- Ал Қазақстанның шахмат саласындағы әлем бойынша деңгейі қандай?

- Бүгінде Қазақстанның әлемдегі деңгейін жоғары деп айту қиын. Өйткені қаржы мәселесі спортшыларды тығыраққа тығады. Басқа елдерде өз спортшыларын өссін, өнсін деп жақсы жағдайлар жасалынған. Соңғы кезде Қазақстандық бүлдіршіндер жақсы нәтижелер көрсетуде.

- Бізде әлемге танылған және де өз елінде үлгі боларлықтай қандай шахматистер бар, болған?

- Гроссмейстер Е.Владимиров кезінде әлем чемпионы Гарри Каспаровтың жаттықтырушысы болған. Ф.Хасанова Кеңестік кезеңде 20 жасқа дейінгі қыздар арасында, ал Д. Садвакасов 20 жасқа дейінгі жігіттер арасында әлем чемпиондары болған.

- Шахмат сенің өміріңе қалай әсер етті?

- Шахматтың өміріме әкелген көптеген жақсы тұстары бар. Біріншіден, мен уақытты өте үнемдейтін болдым, барлық істі дер кезінде орындауға қол жеткіздім. Екіншіден, шетелдерге шығудың арқасында өмірдің қызықтығын, әлемнің әралуандылығын байқадым, нәтижесінде өмірге деген көзқарасым өзгерді. Үшіншіден, мен өз елімнің нағыз патриотына айналдым. Өзге елдің бәрін көріп жүріп, жарыстарға барып жүріп, туған елімнің намысын қорғадым, өз туған жерімді сағынып, оның қадірін біле бастадым, түсіне бастадым.

- Шахмат әлемінде кімдерді үлгі тұтасың?

- 13ші әлем чемпионы Гарри Каспаров менің кумирім болып табылады. Оның партияларын кішкентайымнан қызығып қарайтынмын. 2010 жылы тіпті онымен бірге суретке түсуге мүмкіндік алдым. Ол мен үшін қымбат естелік.

- Жақсы шахматист болу үшін, сенің ойыңша, не керек?

  1. Еңбекқорлық
  2. Талант
  3. Жақсы есте сақтау қабілеті.

- Ең үздік шахматистер әдетте ер адамдар ма, әлде әйел адамдар ма? Әлде шахматта бәрі тең дәрежеде ме? Жалпы шахмат әйел адам, ер адам деп бөле ме?

- Өте қызық сұрақ, Айжан, рахмет. Әдетте ең үздік шахматистер ер адамдар. Ол ер адамдардың ойлау қабілетінің бір бағытта, яғни бір арнада болуына байланысты да шығар, ал әйел затының ойлайтын істері де көп, сондай-ақ, олар эмоциялы болып келеді. Алайда, әйелдер ерлерге қарағанда нашар ойнайды деп айту қателік, өйткені әйелдер көптеген жарыстарда ерлерді жеңіп те тастайды. Мәселен, венгриялық Ю.Полгар жүз шақты ер адамның тізесін бүктірген. Жалпы шахмат негізінен әйелдер және ерлер арасында бөлек өткізіледі, дегенмен, әйелдерге ерлер жарысында ойнауға рұқсат берілген.

- Шахматтан бос уақытыңда немен айналысасың?

- Бос уақтымда көптеп кітап оқимын, биге қатысамын және анда-санда бассейнде жүзуді ұнатамын.

- Сүйікті кітабың, киноң? Қандай музыка тыңдайсың?

- Ең сүйікті кітабым – Теодор Драйзердің «Финансист» кітабы, ал сүйікті кином – «Гладиатор». Музыкаға келетін болсақ, ұнаған өлеңдерді тыңдай беремін, негізгі екпін поп-музыкаға келетін сияқты.

- Сарагоса қаласына жұмысқа шақырды деп естідік, келістің бе?

- Жоқ, келіскен жоқпын. Оның бірнеше себептері болды, біріншіден, жанұямды қимадым, екіншіден, туған жерімнен кеткім келмеді. Қазақтың мақалына салсақ, «өзге елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол» деген қағиданы ұстандым.

Әңгімелескен Айжан Кәрібаева

Ad

Rate post

12

Comments

Login to comment