• 3366620
  • 4670
  • 289
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Ұлтсыздану мейрамы

Желтоқсан айында Қарағанды облыстық Сәкен Сейфуллин атындағы драмтеатрда Шыңғыс Айтматовтың «Ғасырдан да ұзақ күн» атты романынның идеясы негізінде «Мәңгі Мәңгү. «Ғасырдан да ұзақ күн» романынан туған ой» атты спектакль қойылған болатын. Қойылымның режиссері - Халықаралық «Шабыт» фестивалінің лауреаты, Мәдениет қайраткері Бекмұхамет Киікбаев.

Романның өзінен бастайтын болсақ, алғашында автор шығарманы «Құрсау» (орысшасы «Обруч») деп атады, яғни мәңгүрттің «құрсауы» мағынасында. Кейін ол «ғарыштық құрсауға» трансформацияланып, «адамзаттың басына орнайды». Алайда, цензура

атаудың мағынасын бірден түсініп, баспаға шығару үшін оны өзгертуге сұрайды. «Ғасырдан да ұзақ күн» атауы да жарамай қалғасын, сол кездегі соцреалистік сарынға жақындатылып, кітап «Боранды бекет» деп аталды. Айтматов үшін сол кезде бастысы - кітапты жарыққа шығару еді, сол себепті автор идеологиялық кикілжіңдерге сабырлық танытты. «Цензураның кесірінен романда онсыз да біраз нәрсе айтылмай қалды», - деп айтады автор уақыт өте келе...

 

Спектакль небары - 50 минут. Жас режиссер қойылымға театрдың жас актерлерін қатыстырды, және суретші мен хореограф та - жас мамандар. Бұл тегін емес, қойылымның өзі романға жаңаша көзқарас пен ой салады, жаңа болмаса да, басқа қырынан негізгі идеяны жеткізуге тырысады, ал бұл ой мен көзқарасты қабылдаушы көрермен де - жастар. «Боранды бекетті» бұрында да қазақ драмтеатрларында жиі қоятын, әлі де қойып жүр, алайда, осы жолғы спектакль романның негізгі әсері мен бүгінгі күнде көкейкесті мәселелердің бірі - ұлтсыздануды жаңа формада көрсетті. Адасу, мәңгүрттену, жоғалу - ұлттың проблемасы бола тұра, біріншіден, жастардың проблемасы. Сондықтан, бұл қойылымды жастармен жастарға қойылған спектакль деп түсіну қажет. Ақылы тоқтаған, мансабына жеткендер бұған скептикалық көзқарас білдіруі мүмкін, олардың өзгеруі де екіталай. Ал жастарға артылатын үміт пен сенім қашан да зор.

Қойылымдағы Жер шарын әлде шеңбер-құрсауды бейнелеп тұрған басты декорация Айтматовтың «Құрсауы» іспеттес. «Мәңгүрттену процесіне» қатысқандар сол декорацияны айналдырып, Жер шарын өз билігіне алғандай болады. Олардың сөзі де, ісі де - жоғарыдан келген бұйрық. Найман-Ана Сарыөзекке бір баласы үшін емес, тұтас бір ұлт кейпіндегі 5-6 актер сомдайтын балалары үшін келеді. Киікбаевтың Найман-Анасы - ұлтын, тілін, елін жоғалтқан адамзаттың анасы. Ал романның қалған кейіпкерлерінен тек Қазанғаптың мәйіті ғана. Мәңгүрттердің репликалары хореографиямен үйлесіп, көп әрекеттері қимылға негізделеді. Режиссер қойылымды жағымды әлде өзі үміт артып отырған шешіммен аяқтайды: ақырында мәңгүрттердің көзі ашылады, олар жаны бар саналыларға айналады.

Жалпы, театрдың бағыты мәдениеттің жаңаруы мен дамуының элементтері арқылы айқындалады. Алайда, бүгінгі таңда ұлтқа, оның ішінде жастарға артылатын жүкті, олардың осал жерлерін көрсетіп, қажет болса, проблеманың көкейкестігі мен маңыздылығын астарлап қана емес, қойылымдағыдай «айқайлап» та көрсеткен дұрыс секілді. Бүгінгі театр - тек қана рухани азық пен әлеуметтік институт емес, ол ұлтты құтқара алатын құралға айналуы тиіс.

Ақпарат көзі

Алия Arsik
19 декабря 2009, 21:14
3045

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Шыңғыс Айтматов және Мұхтар Шаханов соңгы кездері арамызда ауызымыздан түспей жүр. Әсіресе Айтматовтың осы шығармасы. Спектаклін де көре алсақ дейміз. Дұрыс айтасыз, нағыз айқайлау керегіміз.
Былтыр осы жерде (түркияның конья деген қаласы) түркі тілдес халықтардың театр фестивалі өткен еді. Сонда павлодардан келген Аймауытов атындағы театр Әуезовтың Айман-Шолпанын көрсетіп кеткен еді, өзімізді туған елде болғандай сезім сыйлап қуантып кеткен. Осы жылы қайта келеді деп естідік, міндетті түрде қайта барамыз.

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Школа High Tech High – дети здесь самостоятельны так же, как и профессионалы в офисах

Школа High Tech High – дети здесь самостоятельны так же, как и профессионалы в офисах

Известный казахстанский бизнесмен становится первопроходцем и создает школу, о которой можно только мечтать. То, что мы, как взрослые, делаем в бизнесе, дети будут делать в этой школе.
Zhumanova
24 апр. 2017 / 16:29
  • 18173
  • 3
Как выбрать новостройку в Алматы: инсайты, критерии и личный опыт

Как выбрать новостройку в Алматы: инсайты, критерии и личный опыт

Я прекрасно понимаю тех, кто долго ищет подходящую квартиру - сама искала, потратила на поиск 1,5 года. Что, прежде всего, повлияло на мой выбор при покупке квартиры в новостройке Алматы?
Zhumanova
21 апр. 2017 / 10:04
  • 3663
  • 12
«Третья мировая война начнётся в мае 2017 года» – провидец из Португалии

«Третья мировая война начнётся в мае 2017 года» – провидец из Португалии

Провидец из Португалии по имени Горацио Вильегас считает, что новая мировая война состоится уже в текущем году. Считается, что португалец два года назад объявил, что Трамп станет президентом.
Seattle
21 апр. 2017 / 15:33
  • 3453
  • 12
Кому в Казахстане жить хорошо? Почему мы остаёмся в топ-5 стран мира по числу самоубийств

Кому в Казахстане жить хорошо? Почему мы остаёмся в топ-5 стран мира по числу самоубийств

Всё ли так хорошо у жителей Казахстана? Почему-то наша страна сохраняет твёрдые позиции в первых строчках мировых рейтингов по числу самоубийств.
openqazaqstan
24 апр. 2017 / 16:54
  • 3084
  • 18
Депутат сената Айтимова: «Не нужно критиковать депутатов, так как вы сами их избирали»

Депутат сената Айтимова: «Не нужно критиковать депутатов, так как вы сами их избирали»

Наши депутаты известны не достижениями и работой, а своими высказываниями. Сегодня в СМИ вышла новость, где депутат сената Бырганым Айтимова ответила на критику народа.
tala03
20 апр. 2017 / 13:44
  • 2551
  • 20
Каждую ночь я жду его. Почти каждую ночь он оправдывает мои ожидания

Каждую ночь я жду его. Почти каждую ночь он оправдывает мои ожидания

Каждую ночь я жду его. Такая уж у него работа, он приходит поздно. Но почти каждую ночь он оправдывает мои ожидания. Когда его долго нет, признаюсь, я начинаю нервничать. Названивать и писать смс-ки...
DominaOmnium
21 апр. 2017 / 2:25
  • 2342
  • 11
Советы бывалого: выбираем надежную систему денежных переводов и хранения денег

Советы бывалого: выбираем надежную систему денежных переводов и хранения денег

Какую систему выбрать для денежных переводов внутри СНГ и как избежать потерь при девальвации. В общем, берегите свои кровно заработанные, помните...
Pablo13
20 апр. 2017 / 16:00
  • 2183
  • 19
Атбасарская дамба: кто так красиво сэкономил 137 миллионов?

Атбасарская дамба: кто так красиво сэкономил 137 миллионов?

История с разрушенной атбасарской плотиной получила интригующее продолжение. На официальном уровне говорят о 200 млн тенге, в то время как районный аким сообщил, что дамбу строили совсем за другие деньги.
openqazaqstan
20 апр. 2017 / 15:10
  • 2143
  • 14
Показательный случай в самолете, когда чужая грубость может стоить вам жизни

Показательный случай в самолете, когда чужая грубость может стоить вам жизни

Во вторник во время полета я сидела себе в наушниках, никого не трогала.. и тут на меня напал кашель. Возможно, простуда начинается, подумала я. Но кашель лишь усиливался и не прекращался.
Amiko
20 апр. 2017 / 16:04
  • 2111
  • 13