Жандос Байділда

Менің бір ағам бар, періште дерсіз. Өзін мейірден, сөзін пейіштен сайлағандай. Менің бір ағам бар, ақкөңіл дерсіз. Алдындағысын алдыңызға ысырып, артындағыны үнемі алдына шығаратын. Менің бір ағам бар, қамқор дерсіз. Қараусыз қалғанды қамқорлығына алып, үйсіз болса түнететін, күйсіз болса күнелтетін. Ашты тойдырып, қорадағысын сойдырып беретін. Менің бір ағам бар, көңілшек дерсіз. Үлкенмен дана, кішімен бала болып сөйлесетін. Мылқаудың тілін тауып, үнсізді сөйлететін, кереңді тыңдататын, салы кеткенге үміт сыйлап, артық кеткенді орнына қоятын нағыз психолог. Менің бір ағам бар, орақ тілді. Талайды тілімен сұлатқан, тойымсыз әкімді бір сәтте сөзімен құлатқан, жемқорды өкіндіріп, адалды жетілдірген жан. Тілінің бізі бар, руханият әлемінде өзіндік ізі бар биік тұлға. Менің бір ағам бар, кіші…

«Ұйықтасам түсіме ылғи тау кіреді» демеуші ме еді ақиық ақын Мұқағали. Әрбір алматылықтың өңінде де, түсінде де тау жүреді. Алатау мен Алматы тел ұғым. Алатау тұрғанда Алматы жоғалмайды. Алматы жоғалмаса, Алатау аласармайды. Алматының есімін алты қырға асырған күш сол аңғарлары мен шатқалдары көп, жоталары мен жықпылдары көп Алатау. Ал, Алматы – сол Алатаудың ерке баласындай етегінде асыр салған шолжаң шаһар. Мұқағалиша айтсақ, «Алматы – жүрегі Алатаудың! Тау ұйқыға кеткенде бүлкілдеген». Алматыдан жырақтаған әр адамның іздейтіні сол тау. Алматыға ат басын тіреген әр жанның да құмартқаны сол тау. Алатау – қорған, Алатау – құлазыған адамды қайта тіктейтін асқақ биіктік. Бұл сөзімізді әйгілі Әбіш Кекілбаевтың «Аласартып кетердей болса қауіп, Алатауға қарап қой ауық-ауық» деген сөзі растайды…

Жақында ресейлік жазушы әрі сатирик Михаил Жванецкийдің "Алматылық қазақтардың орысшасы өте керемет екен. Орыс тілінің сақтап қалушысы біз емес, солар болып қалатын сияқты" деген пікірін көзім шалды. Алматылықтардың тек орысшасы ғана емес, қазақшасы да жетіліп келе жатқандығын мойындауымыз қажет. Тіпті, шәлкез шаһардағы өзге ұлттар қазақ тілінде шүлдірлеп кетпесе де, едәуір түсінетіндігін іс жүзінде байқауға болады. Біздің міндетіміз не?! Қазақтың даласында отырып, орыстың әдеби тілінде сөйлеу мақтан емес. Әркім өз жыртығын өзі жамап алуы тиіс. Толстойы мен Достаевскийі бар ел тілін де, түрін де жоғалтпайды. Бірақ, адамзаттың Айтматовы айтқандай «Сөзді өзгелермен бөліспесең, өледі» деген сөз тағы да бар. Сол себепті мемлекет құрушы ұлттың ана тiлiнiң үстемдiгi жолындағы күресi жалғаса бер…