Abay Bektursun

Төлеген Момбеков 1919 жылы Қаратау баурайындағы Қозмолдақ деген ауылда туып-өскен. Киелі өнердің бастауы арғы аталарынан басталады. Арғы атасы Қожамжар мен Назар әділ билік айтқан шешен болса, Қайдау атасы бүкіл Орта жүзге әйгілі айтыскер ақын, ал Бапыш атасы - аң аулап, құс салып, серілік құрумен бірге, асқан күйші болған адам. Төлегеннің Жәнібек деген ағасы, Күнтай деген апасы да керемет ақын болыпты. Төлегеннің өзіне домбыра дарыған. Төлеген Момбеков есімінің халқымызға кең тарап, төл күйлерінің халықтық рухани кәдеге айналуына көптеген ақын-жазушылар атсалысқан. Бұл орайда Сәбит Мұқанов, Асқар Тоқмағамбетов, Тәкен Әлімқұлов, Төлеген Тоқбергенов, Рахманқұл Бердібаев, Ақселеу Сейдімбековтердің еңбегі ерекше болды. 1965 жылы Асқар Тоқмағамбетовтің алпыс жылдық мерейтойына байланысты Сыр…

Мың ойымды қырық байлап адастым,

Өз- өзіммен сен үшін деп таластым.

Сен сүйгенге келтірмеймін шүбәні,

Тсүнесің деп агентпенен сөз бастым...

Мінезім бар тастай ауыр селт етпейтін,

Көңілім бар махаббатқа тежелейтін

Жүрегім бар лүпілдейтін МЕРУЕРТ деп

Ой санам бар бұның бәрін елемейтін..

Жаза берсем кетіп қалар сөздің сәні

Айтатын саған бар ед мұңның әні:

Меруерт жан кешірші мінез қамалын!

Таппай жүрмін әңгіменің амалын.

Ақылсыз деп мені сен тек санамаш

Ғылым шертіп өлшейм желдің самалын.

Уақыт керек бұршақ болып жаруға

Уақыт керек мұзды буға салуға

Болшы жаным аспандағы күн шуақ,

Дайын тұрар сезім жылтып алуға...

Махаббатта қайратта бар жүректе,

Асқан ақыл, күшіде бар білекте.

«Сенемін!» деп берді бізге батасын

Көтерейік жазған жырын белеске!

Жырлады «Сүйем деп!» қазағымды

Өлеңменен тербетіп талай мұңды.

Құдайым ау! Атйшы! Неге сонша,

Ағамызға аямадың ажалыңды!?

Кылыштай, темірден балқытылған

Тіліміз бар, ежелден мақтан тұтқан

Сөз бұратып, өлеңді келтіретін

Бір ұста бар, қайратты Мағжан ағаң

Бугін 24-00 де бродкастта домбыранын унін татуга шакырамын....

http://kiwi.kz/broadcast/abaybektur/ адресі бойынша... Кайгы жеп койды... Соны журтпен болискім келеді....

Сүгір Әлиұлы 1882 жылы Оңтүстік Қазақстан облысының Созақ ауданының Кеңшар деген жерінде дүниеге келді. 1961 жылы көзін жұмды. Қаратау күй мектебінің туын тіккен. Шертпе күйінің жалғастырушысы болып саналады. "Кертолғау", "Шалқыма", "Жолаушының жолды қоңыры", "Ыңғайтөк", "Аққу", "Бес жорға" атты күйлері белгілі. Сүгір мектебінің шәкірттері Жаппас Қаламбаев, Төлеген Момбеков, Генерал Асқаров, Ергентай Борсабаев сонды домбырашылар өнерін бүгінде Жанғали Жүзбай, Рүстем Күлшебаев сияқты өнерпаздар жалғастырып жүр.

Бугін сіздерге сондай өнерлі композитордың күйі- Шалқыманы орындап беремін. Қабыл алыңыздар!)

Жанып лаулап тұрған журектің мәңігілік алауы бойымнан салқын леб өткізген сияқты... Түннің қақ бөлінген ортасы ма, әлде енді келген кеш па, өзім білмеймін.... Әйтеуір дала түн жабылып тұр... Денемнің қажеттіліктерін тым сезбеймін.. Не уйқы балап жатқанда жоқ, қарнымда аш та, тоқ емес... Ішкі жан дүнием ғана жана сезімдерді кешіп жатқан сияқты... Жүрегім не тілеп не сұрап жатқанын түсіне де алмай қалдым. Аяқ астынан өмірім ақ парақтан басталған сияқты... Бірақ бір мұң, қайғыдай сұр бояу парағыма түскен сияқты... Сағынышпа? Сағыныш дейтіндей, кездесуге асық болып күйіп отқан жоқпын.. Мүмкін бұл ойыннан шаршаған шығармын.. Бірақ ол өмірімнен жойылып кеткенін елестетсем, ары қарай ғұмыр кешудің мәнін түсінбеймін. Йа, сүйемін... Шын сүйемін!! Балалық, тауық махаббат дейді жұрт... Бірақ осындай…

Бақыт тілейм қазағыма, қадірлеген бабасын!

Өз халқыма, сыйлап жүрген атаменен анасын.

Тағы бір сөз, рұқсат болса, айтып қана кетейін,

Тұлғалардың басын қосқан "ЮВИЖН" мәнгі жасасын!!!)