Muxit Bayazitov

Қарамерген Басына құт береке аялдамай, Бұл қырды қырсық шалған Талай-талай. Дегізген «жеті жұттың бәрі – бізде» Қазаққа қырын келген замандар-ай. Өткен ед сол жылы да нәубат бастан, Жұт жайлап, Тігер тұяқ қырылды аштан. Жарымай ішер асқа отырғанда, Жау қолы жеті жақтан келіп басқан. Аяусыз сар далада қырғын салған, Қиылған қыршынан үзілді арман. Тұяғы жау атының жетпеген ел, Қашпақ боп, Жан ұшырып жүгін салған. Солардың бірі, міне, сайды өрлеп, Келеді көбі жаяу шаршап-терлеп. Ішінде бір қарт кісі жан-жағына Келеді көзін тігіп өте сергек. Кенет ол жарқ-жұрқ еткен әлденені Байқап қап, секем алып, ойға шомған. Құс емес шағылысқан қару сынды, Байламға тұяқ тіреп, ойын нақтап. Ешкімге сырын ашпай, Келініне Аппақ: – Сен, қарғам, көшті алға бастай бергін, Келем мен аман қалсам, Алла сақтап, – Де…

Тәуелсіз ел, Қазақстан, әлем сені таныған! Мен өзіңді артық көрсем жанымнан, Бабалардан қалған үлгі деп білгін, Үміт күткен әр арайлы таңынан. Келер күннен Әсте үмітін үзбеген, Ұлт, ұлыспен араласып жүздеген. Бауыр болып Бауырласып туысқан, Дархан халық Екенбіз ғой біз деген. Содан соң да Ұлтаралық келісім Өмірімнің сездірмеді кемісін. Жанжал шығып, Өзге елдерде жатқанда Сол келісім Берді өзінің жемісін. Көк байрағым Желбіреген желменен, Қыран далам Көкке қанат сермеген. Тәуелсіздік Жылдарында жаңғырған, Салт-сананы Қояр едім төрге мен. Ауыр жылдар... Қажымаған, талмаған, Қыран көңіл қияларға самғаған. Қазақ деген Қажыр екен қайнаған, Тұлпардайын Шабысынан танбаған. Сол халықты Жолға салып таңдаған, Игілікке қол жеткізген сандаған. Ел ардағы Нұрсұлтанның Өрлігіне, Ерлігіне таң қалам. Сүле…

Тәуелсіздік таңы ұлтымыздың өлгенін тірілтіп, өткеніне өткір сәулесін түсірді. Нәтижесінде бұрын күңгірт бұлыңғыр, даулы-дамайлы болып келген қазақ халқының тарихы қайтадан қаралып, күні кеше кеңестік күл төбесіне сырылған хан, болыс, билер, ел қорғаны болған батырлар, жетімін жылатпай, кедей-кепшігін, тентек-телісін сыртқа теуіп тентіретпей, бауырына басып , бауырмалдық танытқан, тарыққанда пана, ашыққанда ас-су болған бай-бағыландар біртіндеп тарих сахнасындағы өздерінің халыққа сіңірген еңбектеріне сай орындарын ала бастады. Құдайдың құлы, Пайғамбардың Үмбеті екендігіне халықтың көзін жеткізіп, сауатын ашқан дін иелері молда, ишан, имам, хазірет, әулие-әмбиелер атылып, айдалып құлатылған медресе, мешіттер айқара есігін ашты. Сол кездерде ораза ұстап, намаз оқуға тыйым салынғаны белгілі…

Оқу жылы аяқталысымен жұмыс істеуге жараған балалардың көпшілігі шабындықты алқапқа шалғы түсер күнді асыға күтеді. Жылдағы әдет бұл. Ақыры ол күн де келіп жетті. Балалар жағы Жазаға деп атап кеткен бригадир Жазубай Әбиев аға жылдағыдай әр балаға кімнің тіркемешесі болатынын айтып тұр. Міне ол менің есімімді атады. – Сен, Игілік Шекебаев ағаңның тіркемешесі боласың, – деді . Мен Игілік ағаның «Беларусіне» қарай беттедім. Ол кісі шөп машинасын майлап жатыр еді. Мені көріп: – Е, сен екеуміз тағы да бірге істейтін болдық па? Дұрыс-ақ, – дей келіп шөп машинасының қай жерін майлау керектігін тәтпіштеп түсіндірді. Іле іске кірістік. Тырнадай тізбектелген тракторлар... Шалғы ізінде қалып бара жатқан шабылған шөп. Күн көтерілген сайын ысып сала берген шабындықты алқап. Сол алқапта бітік өскен сан…

Апыр-ай десеңші, алты ай қыс, алты ай жаз, лүп еткен желсіз, қақырата соғар қара дауылсыз, азынаған ақ түтек борансыз күн кешіп жатқандары мынау. Казармадан шыға қалса маңдайына тіреліп, көз алдына керілген көк пердесін көлденең тартқан қалың орман. Сол орманның арасында өмір сүру көкжиекпен астасып жатқандай көрінетін байтақ қырда кіндік кесіп, саф ауасымен көкірек кере дем алып, ұлылы-кішілі төбелер мен тауларға өрмелеп өскен айдын шалқарға қаз қонып, үйрек ұшқан. Айдындардың еркесі, аққу, аялдаған көлдерге өзендерге шомылып, ат құлағында ойнап, еркін өскен қыр баласы сол байтағын, қалай сағынбасын, қалай аңсамасын? Талай түндерде кірпік ілмей, сол далаға деген сағыныш бесігінде тербелгені де күні кеше. Сондықтан да болар ол қазақ киностудиясы жарыққа шығарған фильмді көруге асығып ынты…

– Баянауыл совхозында саулықтарды қолдан ұрықтандыру ойдағыдай ұйымдастырылған екен. Сен сонда барып, іспен танысып, репортаж жазып кел, – деді бастығым. –Жарайды, Шәке. Совхоз кеңсесінде күтіп отырған зоотехникпен ұрықтандыру пункттері орналасқан малды ауылдарға жүріп кеттік. Әне-міне дегенше солардың біріне келіп те қалдық. Түнде қырбық қар жауған еді. Баздан шығып өріске бет алған отар ізі жосылып жатыр. Ал ұрықтандыру пункті базға қарама-қарсы ескі үйдің бір бөлмесіне орналасқан екен. Зоотехник мені солай қарай бастады. Бір ғажабы, пункттің есігінің алдындағы қырбық қар да пунктке кіріп шыққан адамдардың ізінен басқа із жоқ еді. Ұрықтандырушы мен зоотехник маған жарыса мәлімет беруде. Ұрықтандырушы маған күнделікті ұрықтандырудан өткен саулықтарды тіркейтін журналды ұсынды. Ондағы жаз…

Ажалдан басқаға ... Бір күні газет редакторы Рафағат Сыздықов Октябьрдің 40 жылдығы атындағы совхозға іссапарға баратынымды айта келіп: «Қалғанын жауапты хатшы Шакірат Дәулетжанұлы түсіндіреді», – деген. Шәкең өзінің кабинетінде іссапарға барғанда кіммен қалай сөйлесетінімді, кімге қандай сұрақ қоятынымды, ұзақ тәтпіштей түсіндірді. Совхоз кеңсесіндегілер мені шаруашылық орталығында орналасқан бөлімшенің басқарушысы Балықпай Әбілқасовқа жіберген. Ол кісінің құлағы тосаңдау екен. Кім екенімді, неге келгенімді әрең түсіндірдім. Осы сәтте біз отырған бөлмеге бір топ қыз келіп кірді. Олар осындағы есепші қызбен әңгімелесіп отырды. Солардың бірін Балықбай аға Қатай Есмақаевты шақыруға жіберді. Өзін бөлімше зоотехнигі деп таныстырған Қатай аға: «Мен сіздің сауалдарыңызға жауап беруге әзірмін»,…

Қазақстан, байтағым,ардағымсың, Ақыл – ойым, мұратым, толғанысым. Сені жырлау ақынның арманы ғой, Жонда жортқан жаужүрек жолбарысым. Күйкі ойлардан арылып, санам сергіп, Жыр пегасқа, тәуекел, салдым терлік. Сен дегенде ерекше үнім шалқыр, Көрмесі қақ мұнымды ешкім ерлік. Өзім үшін ерлік бұл баға жетпес, Абайша айтсақ жыр - алау. Сол майданда жұлдызым жарқыраса, Ләзәтті іс қой өлгенше естен кетпес. Сәулетті сөз, кестелі ой, пікір асқақ, Тың істерге елімді жатса бастап. Төгілгенде, туған ел, сені жырлап, Әр жүрекке кете алсам бір шоқ тастап. Мұратыма емес пе, жеткендігім. Өзек өртер ұмытар өткенді кім? Өз елімде өркендеп өсіп – өнем, Өткізе алмас енді ешкім өктемдігін. Қазақстан, байтағым, ардағымсың, Әлемге аян Отаны ордалы істің. Сая тапқан сан ұлттың өкілдері, Ынтымақ пен бірліктің қорға…

Хақ дініміз

Ислам деп білгендер,

Бір Алланы құдырет деп таныған.

Сол Алланы артық көрген жанынан

Мүскіндердің ораза ұстап,

Ғибадат қып табынған.

Қаншама рет әділ жаннан түңіліп,

Діні үшін

Түн – түнекке ілініп,

Қорлық көріп,

Зорлық көріп,

Табандары тілініп,

Итжеккенге

Жазықсыздан айдалған...

Аман қалған

Қан сасыған майданнан.

Ұландары

Исламдық қайнардан,

Баспасада шөлдерін.

Алла

Десе көңілдері жайланған,

Алла

Десе көңілдері тыншыған.

Қуат болған қиын күнде –

Ислам,

Сен деп соққан

Мың сан жүрек бір сәтте,

Хақ сенімін,

Махаббатын ұсынған...

Жерік болып басқа дінге «ұшынған»

Дін бұзарлар әлемнің әр тұсынан

Өзге дінге шақыруда,

Жақ жақпастан зарлауда

Хақ мұсылман алдау, менен арбауға,

Шайтан сөзге ере қоймас,

Иншалла.

Саған пейіл

Өмірлерін арнауға.

Сүлеймен Баязитов

Дара деп таныр Алланы,

Жастардың уыз санасын.

Вақабистердің қанды қармағы,

Есебін тауып қармады.

Абжыландай арбады,

Қарсы қойып баланы.

Әке менен анаға,

Қарсы қойып бұзықты,

Ақ жолда жүрген данаға.

Мұхаммедтің хадистерін бұрмалап,

Сына қалқан санама

- Түрдік деп құлақ жаңаға,

Алданған әке, бала да.

Түнектен шығар жол таппай,

Сандалған даңғыл – дана да.

Өзіңнің зәру панаңа.

Өзіңнің ынтық панаңа,

Мүскініңді,тәңірім,

Қалдыра көрме налаға.

Қалдыра көрме дала да.

Әзәзіл арбап ара да,

Санаға түскен жараға.

Көңілдегі қаяу, қараға,

Дәру бол өзің, жан Алла,

Дәру бол өзің, жан Алла.

Сүлеймен Баязитов