Ерболат Мұхамеджан

#Банк. Қазақстандағы банкілердің барлығы дерлік елдің экономикасының дамуына кері әсерін тигізуде. Біріншіден, әлем мемлекеттерінің ішінде, сыртқы қарызы бойынша біздің елдің екінші деңгейлі банкілері бірінші орында. Екіншіден, олар экономикалық тұрғыда патриот емес. Мысалға, біздің елге долларды алып келіп, оны елдің өндіріс орындарына емес керісінше шетел экономикасының дамуына өз үлесін тигізуде. Нақтырақ айтсақ, кез-келген банк тұтынушылық несиелерге ақша береді, ал ол тауар импорттық тауар. Енді айтып көріңіз, біздің банк жүйесі керемет деп. Шешім: 1. Банктердің импорттық тұтыну тауарларын сатып алуды кредиттеуіне толықтай тыйым салу. Егер де біреу импорттық тауар сатып алғысы келсе, өз ақшасына ғана сатып алатын болады. Қаржы секторында Ұлттық байлық жасалмайтындықтан, тек қайта бөл…

Біз біздің ұлтқа мұнай мен басқа да қорларға бақылауды қайтаруды ұсынамыз. Себеп: 1991 жылы біз ұлт ретінде 26 млн тонна мұнай өндірдікте оның барлығы Қазақстанға тиесілі болды.Қазір біз 81 млн тонн өндіреміз, бірақ тек 12 млн тоннасы Қазақстанға тиесілі. Яғни Қазір біз мұнайды 3 есе артық өндіру көлемінде бізге ұлт ретінде 1991 жылға қарағанда екі есеге төмен тиесілі. Негізгі шешуші қадам: Бірінші біздің жасайтынымыз – шикізатты сатудан түскен пайданы 100 % мемлекеттендіру. Мемлекеттендіру дегенміз не? Бұл мемлекеттің ұлт пайдасы үшін белгілі бір мүлікті егесіне оны қанағаттандыратын ақшалай компенсациясын төлеу арқылы алып алуы. Мемлекеттендіруді АҚШ, Ұлыбритания мен Австралияны қоса алғанда көптеген елдер жүргізді. Бірақ бізге мұнай кен орындарын мемлекеттендіруді 1950-жылдан 1975-жылғ…

Мысал #1. Facebook әлеуметтік желісінің алғашқы инвестициясы 1200 $. Facebook әлеуметтік желісі жатақхананың бөлмесінде «қарапайым apple» компьютерінде құрылды. Facebook әлеуметтік желісін құрғандардың арнайы білімі, немесе жоғарғы оқу орнын бітірмеген 23 жастағы студенттер. Бүгін ең ірі әлеуметтік желілердің бірі Facebook 10 жылдық мерейтойын атап өтуде. Қазіргі таңда Фейсбуктің аудиториясы 1,11 миллиард пайдаланушыны құрайды. Facebook әлеуметтік желіcінің негізін салушы Марк Цукерберг 23 жасында әлемдегі ең жас миллиардер атанды. 2012 жылы Facebook-тің құны 104 миллиард долларға бағаланса, ал биыл әлеуметтік желінің капиталы 134 миллиард долларға өсті. Мысал #2. Уоррен Баффет байлығы 30,5 миллиард $ қаржылық қоры бар. Уоррен Баффет — Forbes тізіміндегі екінші адам. Уоррен Баффет мектепт…

Тұтынушылық несие? Бұл несиенің түрін адамдар өз қажеттілігіне арнап тұтынады. Мысалы: көлік, қымбат жиһаз, электроникалық тұрмысқа қажетті техникалар. Тұтынушылық несиенің бізді тығырыққа апарары сөзсіз! Себеп 1. Қайтарымсыз. Бұл заттар тозады, пайда әкелмейді. Себеп 2. Бұл заттардың көп бөлігін біз отанымызда өндірмейміз. Шетелден келеді. Яғни ақша шетелге кетеді. Қысқасы, басқа елді патриоттарымыз. Себеп 3. Бізге доллар, мұнай арқылы келеді, және банктер арқылы. Банктер келген долларды шетелдік заттар сатып алуға несиеге береді. Ұсыныс: Келген долларды көбейтудің жалғыз жолы, өндіріске инвестиция ретінде құю. Екіншіден, Елбасының айтқанына құлақ түретін болса, Ұлттық банк пен үкімет екінші деңгейлі банктерге шектеу қою керек. Тұтынушылық несиенің пайызын көтеріп, жауапкершілігін көбейт…

Мысал #1. Қазақстанда, осы жылдан бастап еңбек мигранттарына салық салынатын болды. Нақтырақ айтсақ, өзбекстан, қырғызстан, және тәжікстан елдерінің азаматтарына. Себебі, ең негізгі шетелдік арзан еңбек күші осы елдің азаматтарының қолында. Жылына 44 448 теңге. Мысал #2. Жақында Өзбекстанның қарақалпақ өңірінен келген еңбек мигранты бір қазақстандық азаматта жұмыс жасап жатты. Қазақстандық азамат қарақалпақ елінен келген азаматқа ұлтшылдықтың көрінісінің нағыз лас түрін көрсеткен. Яғни, жұмыс істету кезінде жұмысшы ретінде емес, сен бізден төменсің, сен қарақалпақсың деген пиғылда. Ары қарай қозғамайын... Мысал #3. ...Енді тарихқа үңілейік. Әлемде «ұлтшылдықтың» нағыз сипатын көрсеткен мемлекет немістер, басшысы Гитлер. Бұлардан артық ешкім жасай алмады. Дәл сол кезде олардың іс-әрекеті ә…

Осыдан дәл 20 жыл бұрын, 1994 жылы менің ұстазыма Голландиялық профессор айтқан: "Сіздер тәуелсіздік алдыңыздар, егер Ресей өз ауруынан айықпаса, сіздердің дамуларыңызға қиындық туғызады". Расымен, Ресейдің басына бәледей жабысқан ең үлкен ауруы ол империалистік саясаты. Қазіргі саясатына қарасақ, біздің экономикалық тұрғыда өзімізше дамығанымызды мүлдем қаламайды. Тіпті жол бергісі келмейді. Соңғы бір мысалды келтірейін: Қазақстан Дүниежүзілік Сауда Ұйымына биылдан қалмай кіреміз деп еді, Ресейдің сарапшысымақтары бірден өз ақылдарын айтып шыға келді. ... Енді тарихқа үңілейік. Әлемде отарлауда алдына жан салмаған мемлекет ол Англия... Кезінде оның қол астындағы елдер ең жауыз халық ретінде ағылшындарды есептеген. Индияны алар болсақ, ең қорғылық көрген елдің бірегейі. Яғни, тәуелсіздігі…