Azamattyq Qogam

Қазіргі күнде қоғамда діндарлықтың өсуі туралы айтқанда оны оңды сипатта көру кең етек алған ұстаным деуге болады. Әрине, тәуелсіздік алғаннан бері жылдар ішінде кеңес заманында біршама қағажу көрген дін саласы Қазақстанда қайта өркендеуге мүмкіндік алды. Нәтижесінде діни бірлестіктер қоғамнан өз орнын алып, дін ұстанатын тұрғындар өз қажеттіліктерін еркін өтеуге кең мүмкіндіктер алды. Мемлекетіміз дінмен қарым-қатынасында зайырлы қағидаттарды басшылыққа алып, дін саласын заңнамалық тетіктермен реттеп отырады. Бұл тұрғыдан келер болсақ, бүгінгі таңдағы еліміздегі мемлекеттік-конфессияаралық қатынастар мен діни ахуалды қоғамымыздың дәл бүгінгі даму ағымына сәйкес келетін оңды сипаттағы бағамдарымыз анық. Жалпы діндарлықтың өсуі зайырлы қағидаттарды ұстану арқылы жаңа даму жолына түскен елд…

Қазақ тарихындағы ислам дінінің рөлін зерттеп жүрген тарихшы-дінтанушы Жарас Аханмен еліміздегі бүгінгі діни ахуал, дін саласындағы оңалту жұмыстары мен теолог мамандардың жағдайы туралы сұқбатты назарларыңызға ұсынамыз.— Жарас мырза, сіз исламды тарих тұрғысынан зерттеп жүрген тарихшы және дінтанушы мамансыз. Рухани тарих туралы жазбаларыңызда жиі айтасыз. Бүгінгі күні қазақ тарихындағы исламның рөлін дұрыс тани алып жатырмыз ба?— Жоқ, рухани тарихымызды біз әлі толықтай тани алмай жатырмыз. Тани алмай жатқанымыздың кесірінен, түрлі радикалдық бағытқа кіріп кеткен бауырларымыздың саны артып кетті. Тарих азаматтық және рухани деген екі бөліктен тұрады. Қазіргі біздің тарихшылар соның азаматтық тарихын бүге-шүгесіне дейін зерттеп жатыр. Бірақ рухани тарих мүлдем зерттеліп жатқан жоқ. Рухан…

Осыдан 30-40 мыңжылдықтар бұрын әлемнің біртұтас болғандығын біз, қадым замандардан хабар береген қазақ мақал-мәтелдерінен аңғарып отырмыз.«Піл ауыр ма зіл (момонт) ауыр ма», «Бұланнан үлкен аң болмас, Бұланайдан (Гималайдан) биік тау болмас», «Жандыда балық (кит), жансызда қамыс үлкен». Осы тақылеттес сөздердің бәрі талықсып жеткен тарих жәдігері. Өкініштісі сол, Тұранның кердаласын кезген әпсана аңыздарын отарлық өлшем қып-қызыл қиялға айналдырды. Кесапаты сол, орыстан өзгесін ұлт санатына қоспаған келте тарих кембағал сана иелерін даярлады. Не нәрсені болсын тура қабылдап түсінетін осы «оқымыстыларымыз» мүгедек милары қорыта алмаған сом дүниелеріміздің барлығын «қиял-ғажайып ертегілер» тізіміне жатқыза беріпті. Олардың адамзаттың бүгінге дейін талықсып жеткен қазынасын бала-шағаның ған…

Мәліметтерге сай, төрт реткі «Жусан» операциясы барысында Сүриядан 400-ге жуық бала елге жеткізілді. Әрине, «Адасқанның алды жөн, арты соқпақ...». Елдікті танытып, елдіктегі кеңдікті танытып, адасқан ағайынды елге қайтарып, бір қазақтың баласы болса да жат топырақта жанарын жәудіретіп қалдыруды қаламадық. Дегенмен, адасқан азаматтарды, өзі болмаса бала-шағасын елге жеткізе салумен шаруа біте салмайды. Себебі, олардың жат топыраққа той тойлап немесе саяхаттап кетпегені жұртқа мәлім-ді. Олар жат ағымдардың, залалы мол, зобалаңы көп экстремистік топтардың арбауына түскендіктен, қоғамымызды ондай індеттен таза ұстау үшін де елге қайтарылған азаматтармен аз болмаған жұмыс алып баруға тура келеді. Әсіресе, олардың жас балаларына жүйелі әрі ғылыми түрде көмек көрсету тіпті де керек. Өкініштісі,…

Арабтардың өзі мұсылман дінін қабылдағанға дейін хиджаб киген. Яғни хиджаб – олардың тарихи ұлттық киімі. Даласы шөл, үнемі құм борап тұратын болғандықтан, арабтардың әйелдері көздерін ғана қалдырып, тұмшаланып киінетін болған. Ал оны біз «хиджаб кимеген мұсылман емес» деп, біреудің қаңсығын таңсық көріп жүрміз. Құдай-ау, шашыңды жауып жүргің келсе, неге кимешек кимеске? Қазақ әйелдерінің кимешегіне тең келер киім бар ма?! Ол денсаулыққа да пайдалы болған. Қазір жәдігерге айналған кимешекті алып қараңыз. Алдыңғы өңірі кіндіктен төмен түседі және бірнеше қабат кестеленген. Яғни омырауды жауып тұрады, төске суық өткізбейді. Арты белді суықтан қорғайды.Біздегі хиджаб кигендер – адасқандар. Мұсылмандықтың айғағы – тұмшаланған хиджаб, қауғадай сақал емес, жүректегі иман. Балағын кескендерде, с…

Идеологиялық вакуум, халықтың қиын әлеуметтік-экономикалық жағдайға душар болуы, заңдағы солқылдақтар және т. б. себептер радикалды ағымдардың жаппай таралуына тиімді жағдай болады. 1992 жылдың өзінде-ақ, Орталық Азия елдерінде халықаралық экстремистік «Хизбут Таһрир» ұйымының бөлімшелері ашылып үлгерді. 1992-1994 жылдары ең алғаш болып Ферғана, Әндіжан, Ташкент қаласында, ал 1998-2000 жж. Тәжікстан мен Қырғызстанда ашылды[1]. «Хизбут Таһрирдің» алғашқы іс-әрекеттері Қазақстанда 1998 жылдан бастап тіркелді. Бұл ұйымның Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстанда экстремистік, заңсыз деп танылғанына қарамастан, мамандардың айтуынша, олардың идеяластары аймақта азаймай отыр. Орталық Азиядағы тағы бір ең ықпалды, әрі қауіпті діни ұйымдардың бірі «Өзбекстан Ислам Қозғалысына» келетін болсақ, бұл ұ…

«Мен өзі Оралдың қызымын. 16 жасымда Атырау облысы Құлсары қаласының жігітіне тұрмысқа шықтым. Үйде тойдың ырымы жасалды. Өзге қалыңдықтар сияқты ақ көйлек кимедім. Үлкен тойдың жасалуына жолдасым қарсы болды. Себебі екеуіміз де ол кезде той жасауды «харам» деп түсінетінбіз. Күйеуім екеуіміз алғаш Құлсарыда, оның шаңырағында тұра бастадық. Кейін Атырау қаласына көшіп келдік.Күйеуім үйдегі бес баланың үлкені болатын және менен 7 жасқа үлкен еді. Колледжді, кейін институтты үздік дипломмен бітірген өте сауатты жігіт еді. Теңіз қалашығында жұмыс істеп жүрді. Сондықтан, мен күйеуімнің діни бағытта қателесіп жүргенін білмедім. Өзімді де тура жолдамын деп ойлайтынмын. Кейін Сирияда жүргенімізде қателескенімізді білдім», - дейді ол.Балжанның айтуынша, күйеуі Атыраудан жасырын түрде Абдуль Уахабт…

Қазіргі таңда қоғам мен мектеп арасында хижап мәселесі жиі дау тудырып, өзекті дүниеге айналды. Өзге ұстанымдағы қандастарымыз зайырлы мемлекеттің заң талаптарын елемей, қыздарын жалпы білім беру ошақтарына тұмшалап жіберуі көпшілік тарапынан талқыға айналғаны қашан. Бір қызығы, балиғатқа толмай басына «қара жамылған» қаракөздерді қолдайтындар да бар. Ұлттың ертеңін ойлап, улап-шулағандар да жетерлік. Мәселенің мәнісін философия және теология ғылымдарының докторы, профессор Досай Кенжетайдан сұраған едік… – Досай Тұрсынбайұлы, соңғы кездері елімізде қыз балалардың басына орамал тағу мәселесі жиі көтеріліп жүр? Неге бұл ахуал ушығып кетті? – Ол рас, орамал тағу емес, «хижап» қоғамдық санада елеулі қайшылықтар алып келгені жасырын емес. Егер орамал тағу діни танымдық мәселе ретінде көрініс…