Лаулап жатқан қыздың сипаттамасы (Portrait of a Lady on Fire), қазақша субтитрлер
"Лаулап жатқан қыздың сипаттамасы" (2019) - Канн фестивальдың жеңімпаздарының бірі. Бұл кинода әйелдерге еркек-көзге сүйенбей өздері туралы айтуға мүмкіншілік береді. Кино көрерменмен жоқ дегенде екі тілде сөйлесіп ұсыныс жасайды - эротикалық тәжірибені сезіну және интеллектуалды жұмбақты шешу.
Екі тіл де феминистік концепцияларды танымайтын немесе толыққанды әйелдің мұндай ашық көрсетіліміне дайын емес көрермендер түсінбей қалуы мүмкін. Селин Сиамма Орпыс пен Эвредика туралы мифке назар аударып, оны қайта қарастырады. Мифте ежелгі грек әншісі Орпыс Аидқа түсіп, барлық көр құдайларын баурап алып, қайтыс болған жарымен қайта қосылуға мүмкіндік алған. Дегенмен Орпысқа бір шарт қойылған - ол Аидтан шықпай артына қарамау керек, немесе Эвридика көрде мәңгілікке қалады. Қобалжыған Орпыс Эвридиканың я үнін я қадамын естімей артқа қарап қойяды, сөйтіп сүйіктісі мәңгілікке Аидқа қайтып, Орпыс жападан жалғыз үйіне келеді.
Классикаға айналған шығарушы мен шабытушы туралы дихотомиялық концепцияда (Орпыс пен Эвредика, Пигмалион мен Галатея), 19 ғасырдың аяқғына дейін шығарушы үнемі еркек (яғни актив, бірінші жыныс) ал шабытушы үнемі әйел (яғни пассив, екінші сұрыпты жыныс) болып келген. 1890 жылы Оскар Уайлдтың "Дориан Грейдың сипаттамасы" романы жарық көреді және ол шығармада шабытушының, яғни музаның, орынын ер адам алады. Енді 1,5 ғасыр өткенсоң гейлердің артынансоң әйелдер де сол мифті қайта қарастыруға мүмкіншілік алды. Жас қыз және суретші Марианн (Наоми Мерлан) қашық ауданнан басқа Элоиз деген жас қыздың (Әділ Енел) суретің салуға тапсырыс алады. Тұтынушы Элоиздың шешесі болады және ол туған Милан қаласына оралғанды армандайды, яғни тұрмысқа-дейінгі-қалін армандайды деген белгі. Үлкен әпкесі өлгенсоң Элоиз оқшауды тастауға мәжбүр, шешесі оны тез арада күштеп Милан тұрғынына тұрмысқа бермек. Түпнұсқа мифте Орпыстың көзі Эвредикаға қайта өлім әкелсе, "Лаулап жатқан қыздың сипаттамасында" шығарушының көзі шабытушыға қарама-қарсы нәрсе береді. Және ол өлместік (қарады, есте сақтады, сипаттамасын салды).
Алғашқы рет көрермен Элоиздің арты мен желкесің таниды, сосын кейіпкердің басы көрерменге кенет қарайды. Біздің көз алдымызда әйел бет-бейнесін алады, анонимдік зынданнан шығады, жеке тұлғаға айналады; Селин Сиамма қыздың тек қана сұлулығы емес, оның жарқ еткен болушылығын тануға және соған таң қалуға көрерменді шақырады. Осы қырық үйден әйелге тыйым қойылған қоғамда әйелдің лаулап, сіздап бара жатқан жанын жеткізу үшін Сиамма бірнеше бастартушылық ым қолданады - сипаттаманы салуға рұқсат бермеу, сипаттаманы жою, ал соңғы жақтарында пошташы-еркек әйелдің сипаттамасын көр табытқа салғандай болып көрінеді.
Бұл кино туралы әлі көп айтуға болады, дегенмен басқа көрерменге жұмбақтарды әрі қалай өздеріне шешуге мүмкіншілік берейік. Субтитрді мына сілтеме арғылы алуға болады https://www.opensubtitles.org/en/subtitles/9617386/portrait-of-a-lady-on-fire-kk