Қазақтарға әулие «Валентин» күнін тойлауға бола ма?
Алдымызда ғашықтар мейрамы немесе әулие Валентин күні келе жатыр. Бұл мейрам Еуропадан еніп, елімізде соңғы жиырма жылдан бері тойланып келеді.
Сол мейрамда біздің де едің ғашықтары Батыс елдерге еліктеп бір-біріне силықтар, ашық хаттар силап жатыр.
Деректерде «Әулие Валентин күнін» Батыс Еуропа ХІІІ ғасырдан бері, АҚШ 1777 жылдан бастап мерекелеуде. Оның Қазақстанға және басқа да ТМД келген кезі — тоқсаныншы жылдардың басы. Христиан діндарларының аңыздарында үш Валентин туралы айтылады.
Біріншісі — Рим императоры Юлий Клавдийдің сарбаздардың үйленуіне тыйым салған заңын бұзып, некелескені үшін өлім жазасына бұйырылған адам. Ал осы оқиғадан 200 жыл өткеннен кейін екінші император Геласиустің шешімімен «Әулие Валентин» күні мерекеленген.
Екінші бір діни аңызда Валентиннің дін қызметкері екендігі, христиандарға көмектескені үшін түрмеге қамалғаны, осында жатып оның түрме қызметкеріне ғашық болғаны, оның жазаға тартылып, басының шабылғандығы айтылады.
Үшінші Валентин ешкімге ғашық болмаған. Христиан дінінің қызметкері болған оның не үшін жазаланғаны белгісіз. Тек ол өлім жазасына кесілгеннен кейін «Әулие» деп жарияланған.
Ал енді төртіншісі жоғарыдағы атылған мәліметтерге мүлдем қарама-қайшы болып келеді. Өзім осы такырып туралы көптеген мақалаларды оқып зерттедім. Халықтың айтуы бойынша шынымен Рим императоры Юлий Клавдийдің өзінің сарбаздарына ғашық болуларына және тұрмыс құруларын тйым салған, бірақта, шынына келетін болсақ сарбаздардың бір-біріне, дәлірек айтсақ ер азамттың, ер азамтқа ғашық болуына және тұрмыс құруына тйым салған. Ал «Әулие Валентин» императордың бұйрығына қарсы тұрып «Бір-Бірін сүйетін жандар бірге болу керек» деген ұранымен сол азматтарды некелестірген. Сол ісі үшін «Әулие Валентин» абақтыға қамалады. Аңызда айтылғандай «Әулие Валентин» абақтыда жатып оның түрме бастығының қызына ғашық болғаны үшін оны жазаға тартады. 70 – жылдардың басында американың қызтекелері әулие Валентин күнін белсенді тойлаған және осы күні олар ресми түрде некелерін жасады.
Әрине, бұның бәрі мификалық теория. Шын мәнінде әулие Валентин болғаны болмағаны ешкімге әліде толық анық емес, мүмкінде бұл мейрам біреудің табыс табу мақсатында шығарған мейрамыда шығар.
Айта кетсек, бұл мейрамның біздің жастарымызға тиіп жатқан ешқандай зияны жоқ. Достық пен махаббат - осы екі ұлы сезім адамды мүлде өзгертіп жібереді. Махаббатың адамға кері тигізетін зияны жоқ, керсінше Ғашықтық сөзін неғұрлым көп қолдансаң, соғұрлым оның мағынасы да жеңілдеп адмазатқа мейрімділік береді.
Сүюдің сырын көзден көрме, Көңілден ізде. Білгің келсе, сүйер я сүймесін, Ашып қара көңілінің күймесін. Ж. Баласағұн атамыз айтып кеткендей өз махабатыңнан қашпа, жағымды сыйлықтар жаса, Астана турғындарына ерекше ашық хат жасауға Dictum Factum баспаханасы көмектеседі, мекен жайы Туркістан 2, оф. 109, тел: 87754300320, 87085443391.