Алматы Орталық Азиядағы басты тартымды бағыт ретіндегі орнын нығайтуда

Алматы Орталық Азиядағы маңызды туристік бағыт ретіндегі мәртебесін күшейтуде: талданған 15 елден келген қонақтардың шығындары 2025 жылы 40%-ға өсті.

• Оқиғалық туризм қаланың экономикасын ынталандыруда: ірі халықаралық іс-шаралар туристік ағын мен транзакциялық белсенділікті арттыруда.

• Алматыға деген қызығушылық бүкіл өңірге қарағанда жылдам өсуде: 2025 жылы 2024 жылмен салыстырғанда әуе билеттерін іздеу 73%-ға артты, ал сапарларды жоспарлау көкжиегі 8 күнге ұзарды.

Алматыда Mastercard, Almaty Tourism Bureau және Visit Almaty бірлесіп дайындаған «Алматыдағы туризм 2025» есебінің таныстырылымы өтті. Есеп төлем жүйесінің анонимдендірілген транзакциялық деректері мен Mastercard Tourism Insights аналитикалық платформасы негізінде әзірленген.

Жалпы алғанда, Қазақстан туризмінің даму қарқыны жоғары, ал Алматы Орталық Азиядағы туристік дамудың драйверіне айналып келеді. Табиғи парктердің жақындығы, бірегей мәдениет, ірі халықаралық іс-шаралар санының артуы және әуе қатынасының кеңеюі қаланың туристер үшін тартымдылығын арттырып, экономикасының дамуына ықпал етуде. Есепке сәйкес, 2025 жылы талданған 15 елден келген шетелдік туристердің жалпы шығындары 40%-ға өсті.

Әлемдік трендтер және Қазақстан

Қазақстан табиғи капитал бойынша, сөзсіз, өңірдің көшбасшысы болып табылады. Табиғатты туристерді тартудың «зәкірі» ретінде пайдалана отырып, ел оқиғалық туризм арқылы өзінің тартымдылығын арттыра алады.

2025 жыл Қазақстандағы оқиғалық туризмнің әлеуетін растады. Ең үлкен экономикалық әсерді 2025 жылдың күзінде Алматыда өткен УЕФА Чемпиондар лигасының футбол матчтары, сондай-ақ халықаралық поп-жұлдыздардың концерттері қамтамасыз етті.

Қазақстанға деген қызығушылықтың, әсіресе Қытай мен Үндістан сияқты Азия нарықтары тарапынан артуы экотуризмге сұраныстың өсуі секілді жаһандық трендтермен сәйкес келеді. Бұл факторлар, сондай-ақ Азия елдеріндегі орта таптың өсуі ел мен Алматы үшін саланы одан әрі дамытуға бірегей мүмкіндіктерді қалыптастырады.

Турист профилі мен мінез-құлқы

Басқа қалалармен салыстырғанда, Алматы демалыс және экотуризм орталығы ретінде өз позициясын барған сайын нығайтып келеді. Lifestyle-туризмге қарай мұндай трансформация Орталық Азия мен Кавказдағы ұқсас қалаларға қарағанда жылдамырақ жүріп жатыр, ал іскерлік туризмнің өсім динамикасы біршама баяу.

Сонымен қатар, Алматы негізгі серіктес нарықтар үшін маңызды экономикалық орталық болып қала береді: Түркиядан келушілердің үштен бірі (34%) іскерлік сапарға басым, сондай-ақ Италиядан (28%) және Қытайдан (20%) саяхатшылардың едәуір бөлігі де сол мақсатпен келеді.

Алматыға келетін туристік ағынның негізгі бөлігін жұптар мен жеке саяхаттаушылар құрайды, ал өсімнің жаңа бағыты − отбасылық сегмент. Қазіргі таңда отбасылық туризмде Парсы шығанағы елдері көш бастап тұр: Сауд Арабиясы, БАӘ және Катар (тиісінше 35%, 35% және 30% қонақ отбасымен бірге келеді). АҚШ, Оңтүстік Корея және Франция жеке саяхаттаушылардың негізгі нарықтары болып қала береді: бұл елдерден келетін туристердің жалпы санының 50%, 48% және қонақтардың 48%-ы Алматыға жалғыз келеді.

Жаһандық қызығушылық өсіп келеді

Алматы − Орталық Азиядағы интернетте ең көп ізделетін негізгі бағыт. Қала халықаралық мойындауға ие болды: ол CNN Travel нұсқасы бойынша 2025 жылға арналған әлемдегі ең үздік туристік бағыттар тізіміне еніп, Орталық Азияның «Capital of Cool» қаласы деп аталды. Сондай-ақ, Bloomberg, 2026 жылы баруға ұсынылатын бағыттардың топ-25 тізіміне Алматыны қосты (сілтеме).

2025 жылы Алматыға деген қызығушылық шамамен 1,5 есеге артты, ал сапарды жоспарлау орта есеппен 8 күнге ертерек басталды. 2024 жылмен салыстырғанда Алматыға әуе билеттерін іздеу саны 73%-ға өсті, ал 2023 жылмен салыстырғанда қаланың танымалдығы шамамен 2,5 есеге артты. Іздеу көлемі бойынша топ-4 ел − Қытай, Үндістан, БАӘ және Түркия − нақты келушілер саны бойынша да алғашқы орында, бұл цифрлық қызығушылықтың нақты туристік ағынмен жоғары деңгейде сәйкес келетінін көрсетеді.

Аталған басылымдардың пікірінше, дамыған әуе қатынасы желісі мен либералды визалық режим Алматыға әлемдегі ең ашық әрі болашағы зор туристік хабтардың бірі ретіндегі мәртебесін сақтауға мүмкіндік береді.

Инфрақұрылым және перспективалар

2025 жылы қонақтардың қонақ үй қызметіне қанағаттану деңгейі 14%-ға өсті, алайда өңірлік көшбасшылардың халықаралық стандарттарға жақындау үшін әлі де айтарлықтай әлеует сақталып отыр.

2026 жылы әуе қатынасының географиясы одан әрі кеңейеді деп күтілуде, ең алдымен Қытаймен бағыттар артады (сілтеме). 2025 жылдың желтоқсанында Чэндуға дейін рейстің іске қосылуы және 2026 жылы Шанхай мен Гуанчжоуға жаңа бағыттардың ашылуы жоспарлануына байланысты Алматы мен Қытай қалалары арасындағы рейстердің жалпы саны аптасына 84-ке жетеді. Бұл Алматының өңірдегі қытай туризмі үшін негізгі торабы ретіндегі рөлін бекітуге маңызды қадам болуы мүмкін. 2026 жылы сондай-ақ жаңа мәдени және ғылыми кеңістіктердің ашылуы күтілуде, бұл қаланың отбасылық және мәдени аудитория үшін тартымдылығын арттырады.

«2025 жыл Алматының туристік саласының дамуы үшін маңызды кезең болды. Қала Орталық Азиядағы жетекші туристік дестинация ретіндегі орнын нығайтты, Bloomberg және CNN нұсқалары бойынша әлемнің үздік 25 бағытының қатарына енді, халықаралық жолаушылар ағынының өсуін көрсетті және негізгі шетелдік нарықтарда қатысуын кеңейтті. Алматы тау кластерін, іскерлік және оқиғалық туризмді дамыту, сондай-ақ қаланың брендингін халықаралық деңгейде ілгерілету бойынша шаралар жүйелі түрде жүзеге асырылуда. Ұсынылған есеп туризм саласындағы стратегиялық жоспарлау мен басқарушылық шешімдер қабылдау үшін маңызды аналитикалық негіз болып табылады», − деп атап өтті Алматы қаласы Туризм басқармасының басшысы, Галия Токсеитова.

«Біз үшін туризм − тек сандар мен маршруттар емес, ең алдымен адамдар, олардың таңдауы мен әсерлері. Mastercard Tourism Insights платформасы арқылы туристердің мінез-құлқын талдау бізге қонақтардың қажеттіліктерін тереңірек түсінуге және Almaty Tourism Bureau-мен, сондай-ақ елдің бүкіл туристік саласымен өзара байланысты нығайтуға көмектеседі. Біз туризм Қазақстан экономикасының өсуінің маңызды драйверлерінің біріне айнала алады деп сенеміз, ал Алматы бүгіннің өзінде Орталық Азиядағы негізгі тартымды бағыттардың және жетекші туристік хабтардың бірі болып табылады. Біз қаланың әкімдігі мен Almaty Tourism Bureau-ны сүйікті қаламыздың туристік әлеуетін толық ашу жолында қолдауға қуаныштымыз», − деді Mastercard компаниясының Қазақстан және Орталық Азия бойынша бас директоры, Санжар Жамалов.

Есепті қазақ тілінде және/немесе орыс тілінде сілтеме бойынша жүктеуге болады