Жапония Орталық Азиядағы ұстанымын нығайтып келеді
Сарапшы “Жапония+Орталық Азия” саммитіне қатысты пікір білдіріп: “Қазақстан үшін де, Жапония үшін де ең басты тиімді бағыт — жасыл энергетика. Атап айтқанда, жасыл және көк сутегі, баламалы энергия көздері, яғни күн және жел электр станциялары.
Жапония бұл жағдайда Қазақстан үшін болашақ энергиясы саласындағы серіктес ретінде әрекет етеді. Қазірдің өзінде бұл бағытта компаниялар жұмыс істеп жатыр, соның ішінде Mitsubishi компаниясын атап өтуге болады.
Қазақстан мен Жапонияны не қызықтырады? Жапония – энергия тиімділігі мен түрлі төмен көміртекті технологиялар бойынша, атап айтқанда, жоғарыда айтқан жасыл және көк сутегі бойынша көшбасшы ел. Айырмашылығы, жасыл сутекті өндіру ұзақ уақытты талап етеді, себебі ол электролиз арқылы алынады. Ал ол үшін алдымен жаңартылатын энергия көздерінің өте үлкен көлемін салу қажет, содан кейін ғана сутегін өндіруге болады. Ал көк сутек газдан өндіріледі, бірақ бұл жағдайда көмірқышқыл газы ұсталып, нәтижесінде төмен көміртекті сутек алынады. Бұл – ең шынайы тәсіл, себебі ол қолда бар газ инфрақұрылымын тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.
Ал Жапония Қазақстан үшін экологиялық салдары төмен болатындай жағдайда өзіне қажетті сутекті ала алады. Қазақстанда шикізат қорының молдығы мен өндірістік мүмкіндіктердің үлкен екенін ескерсек, бұл бағыттардың барлығы өзара тығыз байланысты екені анық.
Жасыл және көк сутегін өндіруге байланысты екінші мәселе – Орта дәлізді дамыту жобаларына қатысу. Орта дәлізді “Транскаспий дәлізі” деп те атайды. Бұл бір жағынан Қазақстаннан қажет өнімдерді жеткізуге көмектеседі. Ең бастысы, бұл болашақта жасыл және көк сутегіні өндіруге арналған үлкен негіз.
Екінші маңызды жайт – қазіргі таңда Жапония Орталық Азия есебінен басқа сыртқы көздерге тәуелділігін азайтуға тырысып отыр. Яғни, уран, сирек жер элементтері мен сирек металдарды алу. Мұның барлығы Орта дәлізді дамыту арқылы жүзеге асады. Себебі бұл тасымалдауды едәуір жеңілдетеді. Осылайша, басымдықтарға келсек, сирек кездесетін жер металдары мен материалдарын, атап айтқанда литий, кобальт, уран, сирек жер металдарын атап өттім. Бұлар жапон экономикасы үшін, әсіресе электроника өндірісі үшін аса қажет. Сонымен қатар, бұл жасыл энергетикамен де тығыз байланысты. Яғни, барлығы кешенді түрде жұмыс істейді.
Жапония Қазақстанға геологиялық барлау, қайта өңдеу және технология трансфері саласында көмектесе алады. Үшінші орында тұрған Орта дәлізге келсек, Жапония Қазақстанға смарт көлік жүйелері, теміржол логистикасын жолға қою және транзитті цифрландыру арқылы көмектесе алады. Бұл жерде Жапония инвестор әрі технологиялық серіктес ретінде әрекет етеді. Орта дәліз, сирек жер материалдары, сирек металдар және жасыл энергетика саласындағы ынтымақтастық арқылы Қазақстан, жалпы Орталық Азия Жапонияның “Еркін және ашық Үнді–Тынық мұхиты аймағы” бағдарламасына қосылады.
Мұнда Орта дәліз бен Жапония бағдарламасының синергиясы қалыптасады. Нәтижесінде, Жапония бәсекелестікке бармайтын, бірақ өте ұқыпты әрі белсенді жұмсақ дипломатия жүргізетін ойыншыға айналады. Ол Орталық Азиядағы бұрыннан бар геосаяси жобаларға өз стратегияларын қосу арқылы сыртқы саяси ықпалы мен және халықаралық қарым-қатынасын дамытады. Келесі маңызды бағыт – өнеркәсіп. Қазақстанда жапондармен бірлескен кәсіпорындар жұмыс істейді, соның ішінде автокөлік өндірісі бар. Бізде Toyota маркалы автокөліктер шығарылады. Бұл – сапасына күмән келтірмейтін бренд.
Жапон өндірістерін локализациялау Қазақстанға үлкен артықшылық береді, себебі біз ең заманауи технологияларға тікелей қол жеткіземіз.
Шын мәнінде, көптеген корей және қытай технологияларының түп-тамыры жапон технологияларынан бастау алады. Мұнда біз делдалсыз, технологияның бастапқы көздерімен тікелей жұмыс істейміз. Бұл өте маңызды.
Жапония өз өндірісін локализациялау арқылы технологияларымен бөлісуге дайын. Бесінші бағыт – цифрландыру және смарт қалалар. Бұл бағыттардың барлығы өзара тығыз байланысты. Жапония – цифрландыру саласында көшбасшы, ал Қазақстан бірнеше смарт қала салу және қолданыстағы қалаларға смарт-технологияларды енгізуді мәлімдеді. Бұл – Алатау болашақ қаласы жобасы, Талғарға қатысты жобалар және көлік-логистикалық мүмкіндіктерді дамыту. Бұл бағыттардың бәріне Жапония көмектесе алады. Транзитті цифрландыру – ерекше маңызды мәселе. Ол тасымалдау кезінде артық кідірістерді болдырмауға және есептеуді дұрыс жүргізуге мүмкіндік береді.
Экономистердің есебінше, цифрландыру транзит уақытын да, тасымалдау шығындарын да 30 пайызға дейін қысқартуға мүмкіндік береді. Бұл – өте үлкен көрсеткіш.
Тағы бір қызықты жайт – келесі жылдың наурыз айында Алматы мен Токио арасында тікелей әуе қатынасы ашылады. Бұл Қазақстанның авиациялық хаб ретіндегі мүмкіндіктерін арттырады. Бұрын мұндай мүмкіндік болмаған, енді транзиттік жолаушыларды тартуға жол ашылады.
Соңғы маңызды бағыт – экология. Бұл салада Қазақстан Жапонияның тәжірибесіне қатты қызығушылық танытады. Жапония – радиациядан қатты зардап шеккен ел, атом бомбасының тікелей соққысын бастан өткерген жалғыз мемлекет. Сондықтан олар радиациямен күресу, оның салдарын азайту технологияларын жақсы меңгерген. Сонымен қатар, су мен ауаны тазарту, қалдықтарды басқару саласында да үлкен тәжірибесі бар. Қазақстанда қоқысты қайта өңдеу әлі де жеткілікті дамымаған, негізінен полигондық әдіс қолданылады. Ал Жапонияда қалдықтар 100 пайыз қайта өңделіп, одан пайда алынады. Сондай-ақ, экологиялық мониторинг саласында да Жапония Қазақстанға айтарлықтай көмек көрсете алады.
Қорытындылай келе, Қазақстан мен Жапония арасындағы ынтымақтастықтың кешенді сипатын көреміз. Бір сала екіншісімен тығыз байланысты. Барлығы біртұтас стратегия ретінде жүзеге асады. Соңында айта кететін жайт, Қазақстан – Орталық Азиядағы негізгі мемлекеттердің бірі.
Жапония Қазақстан арқылы бүкіл аймаққа қол жеткізіп, өз ықпалын арттыра алады. Бұл факторларды жапондық сарапшылар да ескеріп отыр. Ең қызығы, мұның бәрі жан-жақты және баяу жүзеге асады”, -деді
Источник: https://kz.eurasiatoday.ru/zhaponiya-ortalyq-aziyadaghy-ustanymyn-nyghajtyp-keledi/