Жамбыл

Туған жері – Жамбыл облысындағы Жамбыл тауының етегі. Топырақ бұйырған жері – Алматы облысының Ұзынағаш елді мекені. Шыққан тегі – Ұлы жүз Шапырашты тайпасының ішіндегі Екей руы.

Жамбылдың өсіп-өнген жерінде ән-күй, ақындық –жыраулық өнер айрықша биікке көтерілген. М. Әуезовтың «қазақ халқында ерекше дамыған айтыс өнері ХІХ ғасырдан бергі жерде өзге жерлерде саябырсып, Жетісу, оңтүстік өлкелерінде шоғырлана бастайды» деуінде үлкен тарихи себеп бар. Біріншіден, Қазақстанның өзге өңірлерін ертерек шарпыған отаршылдық ел ішінің дәстүрлі қалпына өктемдігін жүргізіп, шырқын бұзып үлгергенде, Жетісу алабы әзірше қағаберісте еді. Екіншіден, бұл өңірдің ертеден тамырын тереңге жайған өнерпаздық дәстүрі шын мәнінде ХІХ ғасырдан бергі жерде айрықша биік өреге көтеріліп еді. Осы кезеңде Жетісуға сонау Арқадан ұлы Абайдың келуі, Біржан, Шашубай, балуан Шолақ сияқты дауылпаз әнші-ақындардың келуі, Таластан – Жалайыр Түбектің келуі, оңтүстіктен – Майкөт пен Майлықожаның келуі, Атыраудан – Құрманғазының келуі, сөз жоқ, ең алдымен олардың алыстан жаңғырығы жеткен ұлы өнер мектебіне деген ұмтылыстарына байланысты еді.

Осындай өнер бесігінде тербеліп өскен Жамбылдың ақындық дарыны жас кезінен ақ таныла бастаған . Ол бозбала шағының өзінде ақ өскен ортасын ән мен жырға кенелтіп, тіптен көршілес қырғыз еліне де даңқы жайылып үлгерген. Осы кезде өрттей жалындап, жұрт аузына іліккен жас Жамбыл Жетісудың дүлдүл ақыны Сүйінбайға жолығып, оның арқалы өнеріне құныға ден қойып батасын алады. Мұнан әрі жал –құйрығы сүзілген жүйріктей арындап, сол кездегі Айкүміс, Бақтыбай, Сары, Сарбас, Досмағанбет, Шашубай, Құланаян Құлманбет сияқты ақындықтың жылжыған жорға, жылмиған жүйріктерімен айтысқа түскен Жамбыл ұдайы шоқтығын асырып отырған. Бұлар ғана емес қырғыздың Балық, Тыныбек, Қалығұл, Найманбай, Қатаған, Арыстанбек, Сағымбек сияқты ақын-жырау, манасшылармен өнер өрелестіріп, қырғыздың көл-көсір поязиясынан тағылым алады, ақындық өнерін одан әрі шыңдай түседі. Жамбыл енді ақындық суырыпсалмалық өнеріне қоса «Көрғұлы», «Шаһмардан» сияқты жыр-дастандарды апталап-айлап жырлап, ақындық жыраулық өнерін соны қырымен таныта бастайды.

Жамбылдың ақын-жырау ретінде қалыптаса бастаған кезі Ресей отаршылдары – бір жағынан, Қоқан хандығы – екінші жағынан, жергілікті жандайшаптар- үшінші жағынан қазақ халқын әлеуметтік саяси қыспаққа алған шақ еді. Жаны сергек, санасы өрелі Жамбыл өзінің «Шағым», «Жылқышы», «Шәбденге», «Сәт сайланарда», «Өстепкеде», «Патша әмірі тарылды», «Зілді бұйрық» сияқты өлеңдерінде елдің әлеуметтік саяси өмірін ақындық шыншылдықпен азаматтық жауапкершілікпен бедерлейді. Жамбыл Қазан төңкерісінен кейінгі елдің саяси-әлеуметтік өміріндегі тарихи өзгерістерге үлкен үмітпен ден қояды. Оның «Туған елім» атты толғауы 1936 жылы жарық көріп, онан соң орыс тіліне аударылған нұсқасы «Правда» газетінде жарияланып, қарт ақынның даңқы бүкіл әлемге жайылды. Халқына қадірі артып, даңқы өрлеген Жамбыл, шабыт тұғырына қонған Алатаудың ақ иық қыранындай, жыр нөсерін селдетеді. Оның 1936-1945 жылдар аралығында шығарған жырлары 13 мың тармақтан асады екен. Ол ел өміріндегі табыс пен жаңғыруларды, жеңіс пен ерлік істерді ерекше шабытпен жырлайды. Шағын жыр-толғаулар ғана емес, оның қарт көкірегінен «Өтеген батыр», «Сұраншы батыр» сияқты эпикалық туындылар қайта жаңғырып ақтарылады.

Жамбыл - әрі эпик, әрі айтыс ақыны; абыз жырау әрі жауынгер жыршы. Ол шын мағынасындағы биік парасатты өнерпаз, азаматтық саяси поэзияны қалыптастырушы. Жамбылдың ұлылығы оның тек ақындық шеберлігімен ғана емес, сонымен бірге халық поэзиясының бұтақ жайған жаңа бір бәйтерегі болуымен, басқаша айтқанда , халық ақындарының жасампаздық рухтағы жаңа ұлы көшін бастаған даралығымен де өлшенеді. Оның сөздері ұранға айналып, өзі халық поэзиясының атасы аталды. Ол жыраулардың байтақ эпикалық дәстүрін, қазақ сөз өнеріндегі ғажайып импровизациялық үрдісті бүтіндей жаңа арнаға бұрып, оған жаңа мазмұн дарытты. Жамбыл – ізгілік жолындағы азатшыл азаматты нәсіліне, ұлтына бөлмеген шын мәніндегі интернационалист ақын. «Жамбыл жырлары теңіз түбінде шашылып жатқан маржан секілді. Оны жинап алып халқының қолына беру – біздің әрқайсымыздың азаматтық борышымыз» - деген еді Сәкен Сейфуллин. Жамбыл - жырдың толассыз бұлағы, өшпес өнегесі, тозбайтын асылы. Ол жасампаз ұрпақпен сырласындай, қимасындай мәңгі бірге жасай береді.

Жамбылдың қанатты шабытпен дүниеге келген шығармалары әлемнің ондаған тіліне аударылып дүние жүзіне тарады. Жамбыл көзінің тірісінде ақ КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты атағын алып, өзінің де, халқының да даңқын дүйім дүниеге паш етті. Жамбыл бейнесі қазақ өнерінің барлық түрінде, барша жанрында шабытпен бедерленіп, ұлттың рухы биік ұлы тұлғасы екенін әйгіледі.

1945 жылы 22 маусымда Жамбыл дүние салды.

Место рождения - предгорье Жамбылской горы в Жамбылской области. Земельный участок находится в селе Узынагаш Алматинской области. Происхождение Ekei племя Shapirashty племени жуз .

В Жамбыле, где он вырос, искусство пения, поэзии и написания песен достигло больших высот. М. Утверждение Ауэзова о том, что «искусство айтыса, особенно развитое в казахском народе, с XIX века пошло на убыль повсюду и сконцентрировано в Семиречье и южных регионах», есть веская историческая причина. Во-первых, бассейн Семиречья все еще находился в плачевном состоянии, когда колониализм, ранее вторгшийся в другие регионы Казахстана, сумел подорвать традиционный порядок в стране. Во-вторых, давние традиции ремесленничества в регионе фактически достигли своего пика в XIX веке. В этот период прибытие великого Абая из Арки в Семиречье , Биржан , Шашубай , борца Шолака.несравненные ведущие певцы-поэты, такие как бесспорный лидер - полуостров Жалаир к югу от Майкота и прибытие Майлыкоджанин - конечно же, Курмангазы , скорее всего, достигнет их далекого эха, было велико благодаря устремлениям Школы искусств.

Выросший в такой колыбели искусства поэтический талант Жамбыла начал осознаваться в раннем возрасте. Еще в молодости он вырос на пении и прославился даже в соседнем Кыргызстане. Молодому поэту Жамбыла Жетысу Суюнбай , который в то время загорелся.через которую он благословлен обращать внимание на ценность своего искусства. С тех пор Жамбыл, как Айкумыс, Бактыбай, Сары, Сарбас, Досмаганбет, Шашубай, Куланаян Кулманбет, сражавшиеся с улыбающимися бегунами поэта, постоянно побеждал. Не только они, но и кыргызские поэты и манасчы, такие как Балык, Тыныбек, Калыгуль, Найманбай, Катаган, Арыстанбек, Сагымбек, учатся на кыргызской поэзии и еще больше укрепляют свои поэтические способности. Теперь Жамбыл, помимо искусства поэтического извлечения, начинает проявлять искусство поэтического жырау, неделями и месяцами распевая такие стихотворения, как «Коргулы», «Шахмардан».

Началом становления Жамбыла как поэта стало время, когда русские колонизаторы - с одной стороны, Кокандское ханство - с другой стороны, местные Жандашапы - с третьей, подвергали казахский народ социально-политическому давлению. В своих стихотворениях «Шагым», «Жылкышы», «Шабденге», «Сат сайланарда», «Остепкеде», «Царь амири тарилды», «Зилди бюрык» Жамбыл ярко изображает общественно-политическую жизнь страны с поэтической честностью и гражданской ответственностью. Жамбыл возлагает большие надежды на исторические изменения в политической и общественной жизни страны после Октябрьской революции . Его стихотворение «Моя Родина» было опубликовано в 1936 году, а затем русская версия была переведена на «Правда».Слава старого поэта разнеслась по всему миру. Жамбыл, которого уважает и почитает его народ, поет, как белоплечий орел Алатау, взошедший на пьедестал вдохновения. Его стихи с 1936 по 1945 год содержат более 13 тысяч стихов. Он с особым вдохновением воспевает успехи и возрождения в жизни страны, победы и подвиги. Из его старого сердца воссоздаются не только короткие стихи, но и эпические произведения, такие как «Отеген батыр», «Сураншы батыр».

Жамбыл - одновременно эпос и поэт-айтыс; абыз жырау и воин-певец. Он действительно интеллигентный художник, основоположник гражданской политической поэзии. Величие Жамбыла измеряется не только его поэтическим мастерством, но и тем, что он представляет собой новую ветвь народной поэзии, иными словами, индивидуальность народных поэтов, возглавивших новую великую силу в творческом духе. Его слова стали девизом, и он стал отцом народной поэзии. Он превратил обширную эпическую традицию жырауса, удивительный импровизационный процесс в казахском искусстве речи, в совершенно новое русло и придал ему новое содержание. Жамбыл - поэт-интернационалист, не разделивший на пути добра освобожденного гражданина на расу и нацию. «Песни Жамбыла подобны кораллам, разбросанным по дну.Сакен Сейфуллин . Жамбыл - неиссякаемый источник песни, неизгладимый образец, неиссякаемый источник вдохновения. Он всегда будет работать с творческим поколением.

Вдохновленные произведения Жамбыла переведены на десятки языков и распространены по всему миру. При жизни Жамбыл был удостоен Государственной премии СССР и всегда прославлял себя и свой народ. Образ Жамбыла вдохновлен всеми формами казахского искусства, во всех жанрах, и показывает, что дух нации - великий человек.

Жамбыл умер 22 июня 1945 года. https://www.facebook.com/otan.stepnogorsk/posts/4941677895904335