«СТАНДАРТТАРДЫҢ ДҮНИЕЖҮЗІЛІК МАҒЫНАСЫ»

Дүниежүзілік стандарттау күні деп аталатын,  сонымен қатар кейде Дүниежүзілік стандартизация күні жыл сайын 14 қазанда атап өтіледі.Бұл халықаралық күннің басты мақсаты - жалпыға ортақ бірыңғай стандарттарды құруға байланысты іс-әрекеттердің маңыздылығына назар аудару және бүкіл әлем бойынша ондаған мың мамандардың қосқан үлесін атап өту.

14 қазан - бұл күнді тек қана стандарттау және сапа саласындағы кәсіби- мамандар ғана емес, сонымен қатар бүкіл халық өз күні деп есептеуге  болады. Өйткені, біз барлық айырмашылықтарға, жасымыз бен мамандығымызға қарамастан - тұтынушылармыз.

Стандарт - өнімнің сипаттамасын, тасымалдауды, сатуды, сақтауды, пайдалануды, қызмет көрсетуді немесе жұмыстарды орындауды анықтайтын құжат болып табылады. Онда таңбалауға, жапсырмаларға, орауыштарға, белгілемесіне  және оларды қолдану ережелеріне қатысты талаптар болуы мүмкін.

Стандарттау саласының басым бағыттары мен міндеттері мыналар болып табылады: қоршаған ортаны жақсарту, қауіпсіздікті қамтамасыз ету, ғылыми-техникалық ынтымақтастықты дамыту, келісілмеген нормативтік құжаттардың арқасында халықаралық саудадағы техникалық кедергілерді жою.

Стандарттау келесі бағыттар бойынша қажет: құрылыс жабдығы, ядролық энергетика, қоршаған ортаны қорғау, электрондық жабдықтар, өрт және ұрлықтан қорғау, денсаулық сақтау, орман және ауыл шаруашылығы техникасы, ақпараттық өңдеу, материалдар, көлік жабдықтары, энергетика, сапаны бағалау, метрология.

Стандарттар бізге, өнімдер мен қызметтердің сапасына және қауіпсіздігіне кепілдік береді, оларға барлық қолжетімділікті жеңілдетеді, қоршаған ортаны қорғау саласында және басқа да маңызды салаларда, соның ішінде әлеуметтік әділеттілік, денсаулық сақтау, қауіпсіздік, ақпарат, қарым-қатынас және әділ сауда туралы керекті ақпаратты береді . Бұл әрбір азаматтың және тұтастай алғанда қоғамның әл-ауқатының қамын ойлап қамқорлық жасайды.

Стандарттар сондай-ақ дамыған және дамушы елдерде технологиялық инновацияларды тарату үшін платформа ұсынады. Олар нарықтардың өсуіне және халықаралық сауданың көлемін арттыруға ықпалын тигізеді.

Стандарттар өнімдер мен қызметтердің кең ауқымында қауіпсіздіктің, өнімділіктің және сапаның жоғары деңгейін орнатуға және сақтауға, олардың экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, бүкіл әлемде техникалық түсінушілікті және технологиялық алмасуды күшейтуге көмектеседі.

Бұдан басқа, стандарттар біздің уақытымыздың белгісі болып табылатын тұрақты әлеуметтік және экономикалық дамудың іргетасы болып табылатын, елдер арасындағы іскерлік және сауда-саттықтың тез кеңеюіне ықпал етеді.

Қарапайымнан бастап үлкенге дейін, жергілікті деңгейден глобалға дейінгі стандарттардан бастап, стандарттар бізбен бірге барлық жеткізілім тізбектеріндегі өнімдермен, қызметтермен бірге жүреді, олардың негізін құрайды. Стандарттау, өнімділікті, сапаны, экологияны, қауіпсіздікті, сенімділіктің үйлесімділігін және өнімді өндіру, жеткізу немесе пайдалану үшін қажетті өнімдер мен қызметтердің нақты сипаттамаларына өзара әрекеттесу қабілеттілігін өзгертеді.

Стандарттар алмасудың қиын мәселелерін табысты шешуге көмектеседі. Көптеген мысалдар бар: фермадан тағам асханасына жеткізу; қайта өңдеуші кәсіпорындарға шикізат жеткізу, содан кейін өнеркәсіптегі тұтынушыларға; дистрибьюторларға, дүкендерге және одан әрі тұтынушыларға тауарлар жеткізу; электр станцияларынан өнеркәсіптік нысандар мен үйлерге энергияны беру; телекоммуникация желілері мен компьютерлік жүйелер арасындағы хабар алмасу.

Біз, әдетте, стандарттар туралы ойламаймыз, егер олардың болмауы қолайсыздықты тудырмаса. Шынында да, күнделікті өмірді стандарттарсыз елестету өте қиын. Сіздің өміріңіздің кез келген күнін алсаңыз күнделікті өмірде қаншама стандарттарға қолдау көрсететіңізге таң қаларсыз.

Ояну сәтінен бастап, бір күн бойы стандарттар бір қалыпта немесе басқа түрінде сіздің күніңізді қалыптастырады, жеңіл, ыңғайлы, қауіпсіз және қолайлы етеді. Мысалы, елестетіңіз, банкоматтан ақша ала алмасаңыз, себебі банк картаңыз слотқа кіру үшін тым үлкен; немесе электрлік жабдықтардың ешқайсысына сәйкес келмейтін батареялар; тауарлардың бағасы мен қорын анықтау үшін штрих-кодсыз дүкендер; немесе стандартталған домен атауларынсыз интернет-беттер.

Шындығында, стандарттарсыз күн мүмкін емес. Бүгінгі әлемде жылдам және тиімді қарым-қатынас байланысын күтеміз және электронды құрылғылардың үйлесімділігі мен өзара алмасуын талап етеміз, жұмыс құралдарын, өнімдер мен азық –түліктердің  арзан болуын, оңай қол жетімді және ең жақсы сапаға ие болғанын қалаймыз.

Нәтижесінде, стандарттар өте қажет - тіпті олардың көпшілігі көрінбейтін болса да біз оларды міндетті түрде қабылдаймыз. Олар соңғы пайдаланушы критерийлерін бағалау, сапаны өлшеу және сыйысымдылықтың белгілі бір кепілдігі болып табылады.

Стандарттар күнделікті өмір үшін шынайы негіз қамтамасыз етеді. Олар қауіпсіздік, адам денсаулығы мен қоршаған ортаны қорғау арқылы өмір сапасын жақсартуға ықпал етеді. Өзінің белгілі сатысы бар және онда ең жоғары дәрежеде халықаралық деңгейде қабылданған, ратификацияланған құжаттар қамтылған. Бұл - ЕурАзЭҚ-тың техникалық құжаттары, кеден одағының техникалық регламенттері, халықаралық, аймақтық, ұлттық, ұйым стандарттары, шетелдік стандарттар, үкіметтік емес стандарттар, консорциум стандарттары, алдын ала ұлттық стандарттар.

Биылғы жылы Дүниежүзілік стандарттар күнінің ұраны «Стандарттар қалаларды ақылды етеді».

Бүгінгі таңда қалалар экономика дамуының негізгі күші болды, әлеуметтік және экономикалық қиындықтарға қол жеткізуде орталық орынға иеленді. Қолжетімді инфрақұрылым, жоғары мобильділік, қауіпсіздікті қамтамасыз ету және экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету сияқты кең ауқымды және сапалы қызметтерді ұсынатын, сондай-ақ азаматтар үшін жайлы өмір сүретін қалаларға ерекше талаптар қойылған.

«Ақылды қала» жобасын іске асыру қалалық қызметтерді кешенді пайдалану үшін ақпараттық-коммуникациялық технологияларды кеңінен қолдану, сапалы қызмет көрсету және қалалық өмірдің ең жоғарғы қауіпсіздігін қамтамасыз ету жолымен осы проблемаларды шешудің сапалы жаңа тәсілдерін ұсынады.

Стандарттау стратегиялық және техникалық деңгейде тиімді өзара әрекеттесуге қол жеткізуге көмектесетін инновациялық технологияларды енгізу және дамыту үшін жүргізуші ретінде қолданылады.

Бүгінгі күні Қазақстанда халықаралық стандарттар негізінде әзірленген «Ақылды қала» саласында стратегиялық және жүйелік мәселелерді шешудің нормативтік және техникалық құжаттары бар. Бүгінгі таңда Smart City жобаларын іске асыруды жеңілдету мақсатында қаланың көшбасшылары үшін 9 негізгі ұлттық стандарт мақұлданды, соның ішінде Smart City компоненттерін жоспарлау және енгізу.

Мұндай Халықаралық электробайланыс одағының тығыз жұмысы ретінде, халықаралық, өңірлік және ұлттық стандарттау органдарының - Қазақстан Республикасы Инвестиция және даму министрлігінің Техникалық реттеу және метрология жөніндегі «Ақылды қала» комитетінің саласындағы стандарттарды толық базасында қалыптастыру үшін стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (ISO), Халықаралық электротехникалық комиссия (МЭК), стандарттау жөніндегі неміс институты (DIN), стандарттау француз қауымдастығы (AFNOR) және қатысу ТРМК белсенді жетекші халықаралық сарапшыларды тарту, «Smart Astana» тұжырымдамасын қалыптастыруға қатысуға рұқсат ISO Техникалық комитеті 268 «қоғамның тұрақты даму», UET.

Осы жобаны іске асыру үшін стандарттарда белгіленген сапа талаптарының жоғары деңгейі де еліміздің басқа қалаларында сәтті қолданылуы мүмкін.

Нормативтік құжаттарға қол жеткізу тегін, олар ТРМК сайтында бар:www. memst.kz.

Стандарттау саласы - қоғам өмірінің және қызметінің көптеген аспектілерін реттейтін, салыстыратын және үйлестіретін, қоғамдық емес, сонымен қатар, өз талаптарын қорғау үшін таңдалған кəсіптік жұмысқа бейім адамдар тобы.

Қорытындылай келе, біз стандарттау саласында жұмыс істейтін барлық мамандардың, облыстың кәсіпорындары мен ұйымдарының басшыларын, сондай-ақ біздің аймақтың өнімдері мен қызметтерінің сапасын жақсартуға және жақсартуға тікелей қатысы бар кәсіпкерлерді Дүниежүзілік стандарттар күнімен шын жүректен құттықтаймыз және  шығармашылық табыстар мен саулық тілейміз!!!

ҚР ИДМ Техникалық реттеу және метрология комитетінің Ақмола облысы бойынша

департамент басшысы - Ақмола  облысының

мемлекеттiк бақылау жөнiндегi  бас мемлекеттiк инспекторы

АБИЛЕВ БЕЙБЫТ АЙТАНОВИЧ