КӨП ТОМДЫҚ ШЫҒАРМАЛАР ЖИНАҒЫ-МАҢДАЙ ШҰҒЛА

МАҢДАЙ ШҰҒЛА

Күннен кейінгі, сыртқы бесінші – көктің аты арабша Марих (خيرم), латынша – Марс, грекше – Арей (Арес), қазақша Арай атадық. Оның себебі ертедегі Тұран халықтарының тілінде оны Аңрақай атаған. Оның мағынасы Аң орақ - Ай, яғни Күннен арғы Ай деген мағынада болған. Оны қысқартып Арғы+Ай не-месе Арай атаған көрінеді. Оның өзі грекше атына өте жақын Арей-Арай. Бұл айдың латынша – арабша Марс – Мария аталу-ында тағы мағына бар. Алпыс жылдық мүшел есебінде Ай мен Арай (Марс) екеуі бір орынға алынған. Сол есеп жеті хат көктің жеті ноталық мақамында сақталған (А+й=Ай нотасы – Арай нотасы, 3/2, 11-сурет). Оның тегі темір (хадид=26). Мүшелдік орыны жыл басы – 1-Тышқан (Хамал). Күн мен түннің теңелген тоғыс айы наурыз – март айы. Оның Марс айы осымен байла-нысты оны Меңді, белгілі Маңдай ай атаған. Жаңа жыл басында адамның бақыты ашылады, маңдайына меңді ай мөрі – темірден басылады... Ол біздің Ат байлаған Абақ аңызына жалғасады. Грекше атының аңызына келсек, ол Троян жағының батыры, яғни Азиялық тектен келген қолбасшы. Ол Темір текті Тұран қақпасының қорғаншысы. Ол орталық тірек Темір Қазық, яғни

56

ол бас шұғланың тоқтаған орыны – Қағба – текше – темір – Жер саны.

Осылардың бәрін еске ала келіп біз әл-Фараби еңбегіне арқау болған шұғла түсінігін Маңдай Шұғла атадық. Енді сол түсінікке байланысты Ұлығ атты заттардан кейбір керекті мағлұмат келтірмекпіз.

Арай – маңдай жөніндегі аңызға тоқтап отырған бір себебі-міз атеистер құбыжық етіп, идеалист деп жүргендері сол Аре-ямен – Араймен, Меңді Аймен, Айдоспен байланысты. Басқа сөзбен айтқанда ол Күннің екі жағындағы қос Арыс Айдостың қатынасын, ұқсастығын көрсететін аңыз еді. Мысалы сол аңызда Арей мен (Араймен) Шолпанның арасындағы достық-махаббат болған дегенді айтады. Аңыздың мазмұнында Жер мен Көктің байланысы – ұқстастығы сөз болған, яғни ол әл-Фараби мыса-лына дәл келеді. Сонымен қатар ол Тұран аңыздарымен байла-нысты екені көрініп тұр. Арабша ұқсастықты мысал لشمдейді. Ал Платон мысалдарын солай атайды (масул =.) لوشم

Әл-Фарабидың Платонды Тәңіршіл ғалым атауы да соған байланысты болса керек. Қазіргі ірі ғалымдардың пікірі бойын-ша басқы Нұрдан ғаламның шебер құрылысты түрге келуі әуелде жасалған қалып арқылы болған деседі. Басқы берік қалыпсыз бос қоқыстан өз бетімен шебер құрылыс шықпаса керек. Ұлығ аттың ұлығ заттық мысалы сонан деп білу керек. Бұл ілім Ыдрыс – Пифагор – Ислам арқылы әл-Фарабиге жетіп отыр.

Біз де сол мысалдарға тоқталық. Осы айтылғандарға байла-нысты 13-сурет маңдай шұғла аталды.

Бұл арада айта кететін тағы бір мәселе бар. Ол сөздік мантқтың діншілер арасына таралу түрі. Оның негізінде Құран сөзі Қалам түсінігі жатыр. Бұл мәселені әл-Фараби “Ғақылдың мағынасы” атты мақаласында келтірген. Қалам қағидасын зерттеуші, соны жақтаушы топтарды Мутакаллимдар атаған. Олардың ішінен шыққан ірі ғалымдар көп еңбек еткен, мира-стар қалдырған. Құранда мұсылмандарға ғылым үлкен парыз екенін олар жақсы білген, еңбек еткен. Сонымен қатар түпкі мақсат қиаметтік өмір. Бұл дүние уақытша нәрсе деген қағидаға келгенде софылық ағымға жол ашылады. Ол заманда, табиғат ғылымы жетілмеген кезде, мутакаллимдар да, софылар да

57

үстемдік алған кездері болады.

Платон мен Аристотель арасын қабыстыруға тырысқаны се-кілді, әл-Фараби бұл мәселеде де ғылым мен софылық арасын жақындатуға жол ашты. Бірақ ол кісі жалаң сөздерге қарсы бол-ды. Екі саланы теңгеріп ұстау керек. Екеуінде де өлшеу керек, қиас керек.

Сол таластан туған, әл-Фараби ілімімен байланысты бір мәселені еске алайық. Әл-Фарабиден бір ғасыр шамасы кейін

туған Абухамид Ғазали деген атақты иман, софы-ғалым әл-Фараби еңбектерінің ішінен көп мәселеге қарсы болған. Оның философиялық еңбегіне “Қарсылық” атты кітап жазып таратқан. Соның әсерінен мұсылман елдерінде әл-Фарабидың көп еңбектері жабылып қалған. Біздің қолымыздағы Түркияда 1987 жылы шыққан “Фараби” атты кітаптың алғашқы беттерінде осы мәселе айтылған. Сонан кейін әл-Фараби еңбектері Еу-ропа тілдерінде шыға бастағаны айтылған. Бұл арада біздің қосарымыз сол заманда Еуропа елінде арабша екінші халифат болған «Кордовада» (Испания). Сонда туып тәрбиеленген ғалым Ибн-Рушд (латынша айналдырған есімі Аверроэс, 1126-1198) Ғазали еңбегін қатты сынап, әл-Фарабиды жақтап “Қарсыға қарсы” атты кітап жазып таратқан.

Тегінде Орта Азия мен Қазақстанда Имам Ғазали әсері күштірек болса керек. Біздердің әл-Фарабиды кеш танудың бір себебі осыда болу керек деп ойлаймыз.

Осы жөнінде өзім көзім көріп, құлағым естіген бір мысал келтірейін. Осыдан үстіміздегі ғасырдың алпысыншы жылдары туған жерім Қарқаралыға барып, қарттарға сәлем бердім. Сол кездегі белгілі Имам Қари ақсақал біздің әкелерімізді жақсы білетін адам. Көзі ашық, арабша, қазақша, орысша жақсы са-уатты адам. Сол кісінің үйіндегі кітаптары ішінде Имам Ғазалидың бірнеше том кітаптары тұр. Әл-Фарабиден ешнәрсе жоқ. Сөйлесіп отырғанда ол кісі әл-Фараби атын естігенін айт-ты. Әл-Ғазалидың атын ол кісі бала кезінде ауыл адамдарынан естігенін есіне түсірді.

Бір үйде көп адамдар жиналған бір мәжілісте сол кездегі басшы зиялы адамдар арасында жақында Бұхара медресесін өте үздік бітірген Күмісбек молда туралы сөз болса керек. Сонда Өскембай деген бір адам:

- Ол Күмісбектің білімі Имам-Ғазалиден қалай екен? – де-гені. – Ол кезде мен, - дейді Имам Қара – бала едім, Ғазалидың кім екенін білмейтін едім.

Отырғандар ішінде Құнанбай мешітінің имамы, Алаш Орда партиясының мүшелері болатын. Олар тегінде Ғазалиды білу керек. Өскембай сөзінің қалжың екенін аңғартты.

-  Кейінде осыны ойлағанда, Абайдың софыларды

сынауы

59

түсінікті болып шығады. Абай өзінің “Аллаһ деген сөз жеңіл” атты өлеңінің аяғын былай бітіреді:

Ақыл мен хауас барлығын Білмейдүр жүрек, сезедүр, Мұтакәллимин мантиқин Бекер басқа езедүр.

Ғылыми дәлелді мықты негіз болмаған жерде бос ойжота сөзден ғадалатты жүрек сезімі артық. Ал ғылым болған жерде қайрат, ғақыл, жүрек үшеуі сол ғылымға жүгіну керек дейді-ау Абай (Абай саны сонан шығады).

Осы арада әл-Фараби ілімінің жалғасы Абайдан келіп шығатынын көреміз (арнаулы кітаптан қараңыз). Ол сан 13-суретте келтірілген. Ондағы үшкілдердің сызықтары 54 - Ал-Қамар (Ай) сүре санаты. Оның басқа жақтары: 1284+104=1388, бас үшкіл саны, хамды саны: (52х2=104). Жақ (Ж=516)+Қыр

(Қ=609)+Төбе (Т=159). Жиыны: 516+609+159=1284. Үшінші көлбеу сызық= 4304 -халифалар саны. Осы бас үшкілге жалғасқан үшкілдер өлшемдері екі түрлі: 1+2+ және 30+5-

4+18       .

Алғашқысы Нұх үшкілі, екіншісін пайғамбар үшкілі атай-мыз. Оның себебі сол сурет астындағы аяттан, оның ғылыми сандық мәнінен шығады.

Қоршау ішінде: 36..... 54²=2916

Бұл сандар соның астындағы аяттың сандық мәні: 36 әріп саны, 2916 - олардың АБЖД саны. Ол аят, бұрында айтылған

(15-сүре, 87 аят). Мағынасы: Әлбетте, біз саған қайталаушы жетіні және ұлы “Құранды бердік”.

(6)+(134)+(482)+(133)+(90)+(632)

(Уа лакад атайнака сабғи мин ал-Масани) (уа ал-Құран ал-ғазим).

(6) + (382) + 1051.

Жиыны:

60

6+134+482+133+90+632++6+(382)+(1051) =2916=54².

Осы тамаша хикматты мұғжиза аяттың әріп саны шеңберлік болуында АБЖД саны Ал-Қамар Ай –сүресінің санат шаршы-сына тең болуында ғажап сыр жатыр.

Нұрға мекен болған айалдама аспан Айна-Жақ-Ай беті (Ж=2916). Ол бізге тұрақты, бір ғана бетімен орналасқан.

Қайталамалы жетінің – жеті хат көктің басы осы ғой. Ол өзі пайғамбар орынды. Оның металы күміс=47; ол пайғамбар сүресі (47-Мухаммад, 38 аят). (Екі дүние саруары Нұрмухаммад). Оған ғаламның барлық сырын ішіне алған ұлы кітап (Құран) жіберілген. Ғаламның ұлығ аттарының бас мағлұматы сонда.

Ол әулие саны 382+618=1000=786+214. 214=107х2=Жауһар, 786 бас бата (19....... 786). 618 – ал-рахман+ал-рахим (екі дүние).

214х6=1284 ғалами үшкіл саны. 1000 – ғайын (луғат). Бұлардың бәрі Ыдрыс санына, әл-Фараби санына соғатынын көрдік. Солардың енді қазіргі ғылыми табыстарға өрнектестігін көреміз. Мысалы:

ln F =K+H=1,91055=1,38049+0,53006

F=әл-Фараби саны, К=Больцман тұрақтысы, Н – Шеннон саны.

Бұлар энтропия, информация негіздері. Онан шығады Ұлы Кітап саны: 1910=382х5.

5-пешене, бес тек, бес бейне, бес парыз, бес намаз....бес саусақ...

Әл-Фараби санына оралайық:

Мұндағы 3847 жоғарыда шықты (86-сүре, 11-12 аяттар) айналған аспанда, жарылған жерге серт (10-сурет). Онда зат=تاز аталған. Ол әл-Фарабиде бар (болмыс тек). Ол зат саны екі есе болады: 1101х2=2202. Оған қосамыз Жауһар санын: 2202+ +214=2416=302х8=151х16=302(2+6). Өркеш сүре, өркеш мағлұмат.

61

Оған қосамыз пешене кітап санын -

2416+1910=4326=618х7.

Қайталанғыш жеті Аллаһтың жарылқағаны...

Немесе мына түрде берейік:

2202+618=2820=47х60=94х30

Зам-зам, Отырарда отыз бап.

Екі тамаша бұрышты салыстырамыз:

Айырмасы:    47(1^о1’)-37(1^о1’)=     1^о1’(47-37)=90х1^о1’=610’=

¹⁸³⁰₃ .

Екінші жағынан: 4914=4304+610.

4914 – періштелер саны немесе Ай мен Күн саны: 91х54= =4914.

1830 – мүшел жыл саны (алпыс жылдық дәуір бойынша). Осы ғалами айналыс заңын қалай түсінуге болады?

Жұлдыздық     сандар                                       арасындағы     бұрыш

осыны қоямыз, болады:

Бұл эллипс сызығы бойынша Нөкерлерінің Күнді айналу жолының садақ өрнегі.

S – жазық жақ (Ж=S), t- уақыт, r, v, өріс, шапшаңдық өлшемдері. Оларды біз ғалами үшкіл мүшелерімен салыстырдық. Онымен байланысты текшенің орталық бұрышын шығаруға бо-

лады:

Тегінде ғаламның тартылыс қуат заңы осы ғалами үшкіл заңына байланысты болу керек. Осы тұрғыдан алып қарағанда ғалами үшкілге жеттік. Келесі 14-суретті осы мағынада ойлап қаралық.

Оны біз ақырзаман пайғамбары атадық. Ол сан 92-Мухаммад=Қағба және ақырғы зат Иран. Біз қазір сол ақырғы заманға, ақырғы заттың қуатын пайдалану заманына, атомдық

63

заманға, ядролық, яғни өзек жару заманына жеттік.

Ғаламның тартылыс қуат сыры, әл-Фараби – Кеплер заңдары сол үш арыс ғалами үшкіл қағидасынан шығады. Оны былай алуға болады:

1)     Тотықты оттық (Т) – төбе –Ақарыс,

2)     Имек қырат (Қ) – Қыр – Бекарыс

3)     Шеңбер жазық (Ж) – Жақ – Жанарыс Оның санын көрдік: Т=50, Қ=90, Ж=50.

Жиыны кәміл бас бата: 50+90+50=190=19х10=38х5.

Олар38 – حى - сүресі=90

50 – ق  - сүресі≈ ¹⁰⁰₁₉₀

Тәңірінің тамаша хикматын еске алу үшін, ойда сақтау үшін, молайтып білу үшін осындай түсінікті, белгілі, көрнекі түрге келтірдік. Абайдың даналық сөзін еске тағы бір алайық:

Өмір жолы тар соқпақ, иілген жақ. Иілтіп екі басын ұстаған хақ. Имек жолда тианақ, тегістік жоқ, Құлап кетпе, тура шық, көзіңе бақ.

Бөгетсіз, тосқауылсыз, әмір жоқ. Ол сын жолы, ғадалат елегі. Тәңірім адам санасын шыңдау үшін, шынықтыру үшін, бекіту үшін, дамыту үшін, гүлдендіріп жарылқау үшін өмір берген. Тура жол бойында әр кезде бөгет болмақ. Өзінің имек жолымен тура жүрмесе аспан шырақтары да, жұлдыздар да тұра алмай-ды, атылады, ағады. Адам өмірі де, дін де сол жолда. Ақмолда ақынның бір ауыз өлеңі еске түседі:

Білуші ем мен де біраз сөз толғауын. Дұшпанның шаласына жоқ қой дауың. Біз түгіл пайғамбарлар өсектелген, Тұсында әр Мұсаның бір Ферғауын.

Үшкіл туралы аяттар бар, хадистар бар, ғылыми табыстар бар екені мәлім. Ол жөнінде айтылды да, жазылды да. Соларды

64

тағы қысқаша еске ала кетелік.

Құрбан айты кезінде шалуға мал таба алмаған хажылар үш Күн ораза ұстасын. Онан кейін жеті Күн. Сонымен толық 10 күн болады деген аят белгілі (2-сүре, 196 аят). Екі елшіге сенбе-ген жерде оларды қуаттандыру үшін үшіншісін жібердік деген. Зикрияға үш Күн сөйлемеу белгі болған (3-сүре, 41 аят). Ардақты ғұлама ғалым Ыдрыс пайғамбардың бір ныспы аты Үшкіл (Ма - лас ) болған. Онда зор сыр жатыр. Біздің пайғамбарларымыздың үш мешіт арасының саяхатында тамаша сыр бар деген хадисы белгілі (ол мешіттер: Медине, Мекке, Құдыс қалаларында).

Жеті қайтаруды пайғамбарға берілгені айтылды. Жақсы келтіргендерге он есе сондай қайтарылады деген аят бар (6-сүре, 100 аят).

Осы үш санның бір тамаша мысалын аспан әлемінен таба-мыз және соның Ыдрыс үшкілімен байланысты екенін көреміз.

Осы айтылғандарды толықтырып көрнекі түрде түсіну үшін, бірімен бірі байланысты суреттер келтіреміз (14+15+16+17).

Бірден бастап тоқсан екіге дейін қатар санаттағы сандар жи-ыны болады: .

Осы санды бас бата санына еселесек болады: 4278х19= =81282.

Осы санды мына түрде жазуға болады: 678х119+600=8068-2+600=81282.

Мұндағы сандар белгілі: 678 – Абай саны, 119 – һандас (ара Қиас саны), 600-шеңбер саны. Бұл санды орталықты алты ұялы үлгіге түсірдік. Ол айтылған белгілі әдіс. Бұл сан-ды үш арыс үшкілдің санымен салыстыруға болады. Онда жұбайлық екіні қосса болғаны. Ол жұбай – егіз-бикеш бейнесі еді ғой. Олай болғанда соған байланысты орталыққа 19-сүренің жиын санын алуға да болады, яғни былай жазамыз: 678х119+602=81284=80000+1284. Осымен байланысты талай есептер шығады. Оны оқушы өзі аңғарар.

Мысалы, айтылған [92] санына темір (хадид) санын қоссақ халифалар саны шығады: 4278+26=4304. Соған байланысты мына сандарды қараңыз: 92х2+52=236; 4914=4278+53х12.

Мұнда 4914=91х54 – Күн мен Ай саны, періштелер саны. 53 – Ал-Нужым (жұлдыз) сүресі, Ахмад саны. Бұлардан Ыдрыстың бет тасы зумруд шығад: 91+54+53+53=251.

15-суретті Құрыштар – Қыр+Ұштар дедік. Ондағы ойы-мыз қазақ тілінде қырлы, үшкір, үш қырлы деген заттар табиғи тас мәдениетіне келгенде кристалдар мағынасында деп бі-леміз. Жоғарыда басқы бес тек жөніндегі, олардың бейне-лері жөніндегі айтылғандарды (6-сурет) осы арада әрі қарай топтастырмақпыз.

Көп қырлы кристалдық бейнелердің жалпы саны 230 екені

66

айтылды. Енді солардың топтарға бөлінуін, олардың өлшемдерін кестеге келтірдік.

Қазіргі ғылымда барлық кристалдық заттар жеті түрлі ірі топқа бөлінеді. Оның грекше аты сингония (бірдей бұрышты) жүйелер аталады. Олардың әрқайсысы бірнеше бейнеде болады. Ол бейнелердің өздерінде бірнеше түрлер бар. Кестеде соларды көрсеттік. Олардың бірінен бірінің айырылу белгілері олардың үш бағыттағы (ұзыны=а; көлденең=в, биігі=с) өлшемдерінде және солардың арасындағы (қарсы беттеріндегі) бұрыштарда (α, β, γ). Осы алты өлшеу үшкіл өлшеу болып табылады. Ол өлшемдердің тең және тең емес белгілері қойылған.

1.Ең алғашқы үш қисық (қиғаш) топта айтылған өлшемдердің біреуі тең емес. Олар екі ғана түрлі (грекше триклин).

2.Онан кейінгі топта ондай теңдік біреу ғана, онда үш бей-не, 13 түр бар (монокин).

3.Онан кейінгіде екі теңдік бар, үш бейне 59 түр (грекше ромбалық).

4.Онан кейінгі төрт күлде теңдік үшеу. Бейне 7, түр 25 (грекше тетригон).

5.Үшкіл топта теңдік екеу; Бейне 5, түр 68 (грекше тригон). 6.Алты қырлыда теңдік екеу (қосымша біреу тағы бар); бейне 7, түр 27 (грекше гексаэдр).

7.Текшеде теңдік төртеу (2+2=4), бейне саны 5, түрі 36 (грекше куб). Жиыны: бейне 32, түр 230. Қыр теңдігі 5, бұрыш теңдігі 9. Теңдік жиыны 5+9=14, қосымша мен 14+1=15 (шаршы тұрақтысы 1+5+9=15; 15+17=32 намаз саны). Олардан шығады мына сандар: 15+17=32; 230+32=262; 262х3=786 (бас бата). 2(1-59+15) =348 – шұғла саны - Мухарақ.

Мұнда бір тамаша нәрсе ғажайып шаршыдағы әріптер мен олардың сандарын кристалдардың жиындық сандарымен салыстыру. Қараңыз: ортада жүректе 5, қырдың теңдік саны да 5, белгісі (Ф=һ=5). Шаршының маңдайында ط=Т=9. Кристалдардың тең бұрыштар саны 9. Екеуін қосқанда от саны 5+9=Ф+ ط =14. Құранда 20-сүре аты ةط = ه +ط. Оны пайғамбардың бір аты деп түсіндіреді ғұламалар. Ал сол сүренің ең басты мұғжизасы Мұса пайғамбарға көрінген от еді ғой. Яғни 5+9=14 от саны (6-сурет).

67

Ойлап қарасаңыз Тәңірім барлық ғалам сырын ғажайып шар-шы арқылы, Құран аяттары арқылы ишарат етіп қойған. Көзге көрінген белгілі, өлшенген заттар да көрсетіп қойған ғажайып. Олар әкеліп үш арыс сан (3) арқылы бас батаға қабыстырған 3(-230+32) =786. Онан шығады: 15х3+19=45+19=64. немесе: 64х4= =256=(45+19)4=180+76=256. 180-тура жол ғалами шеңбер, 76– адам (76-сүре Инсан), 256 – Нұр саны. Талапты мұсылманға Нұр жауар.

Тәңірі жаратқан ұлы бақыт отын ешкім сөндіре алмайды. Осы айтылғанның мысалын біздің 41-Құмалақ салатын балгер-лер тілінде қалай айтады? Соны бір ойластырып қаралық.

Ол тәжірибе бойынша басқы жолда үш орында құмалақ саны 9 немесе 5 болу керек. Өйткені 41 құмалақ үшке бөлінеді де, оның әрқайсысынан 4 (төрттен) шығарылады: Оның өрнегі: 41-4 n=а+в+с; n=9 болса, 41-4х9=41+36=5; n=8 болса, 41-4х841-32=9. Басқаша болмайды. Маңдай тоғыз =9 дегенде үш орында үш тең тоғыз болу керек: 3²=9. Оны Құмалақшылар зор бақыт: «ашпас әліп» деп тоқтатады. Онан әрі қарай жүректегі – ортадағы тақ сан болу керек (5=4+1=2+3).

Екінші қатардағы жолда үш орында сегіз, немесе он екі болу керек. Ортада тақ болған оның екі бүйірінде бір тақ, бірі жұп болу керек: мысалы, 3+5=8=3+2+3. оң жақ бүйір берік жұп (2) болса сол жақта тағы үш… Үшінші жол тағы сол секілді оң босаға берік жұп болса (4), құйысқан және сол болаға тақ болу керек: 4+1+3=8=4+3+1. Сонымен жалпы тақ орын саны 7=3+2+ +2. Мұның аты Жерге түскен жеті әліп (Жеті Қарақшы ишара-ты). Сонымен басы үш (3) ашпас әліп, арты 7 әліп. Сонымен әуелі үш, кейін жеті, болады 3+7=10 камалат он жақсылық сан – бата саны, яғни екі қолды жайған он саусақ (17-суретті қараңыз). Ол суретте бата саны мен барлық ғалами санның ғажайып қабысуын көреміз. Соған байланысты үш Арыс үшкілін қарап өтеміз (16-сурет).

Мұнда әулие үшкілі 100+786+450=1236=618х2. бұрышы: 104^о44’+49^о28’+25^о48’=180^о. 153х12=1836. Ноқаттар үшкілі: Ж+Қ+Т=516+609+159=1284, бұрыштары: 118^о52’+47^о56’+ +13^о12’=180^о. Екі тамаша үшкілдердің қабысқан бейнесін үш

Арыс үшкіл атадық. Бұлардан көп тамаша мағлұматтар шығады.

Мысалы     :      (284+220)5=2520=56х6 қайталама жеті, хм ( =40-46-сүрелер), Алты Алаш Аспан шатыр (56-сүре), Ал-һармс=336 – (سمرهلا) Ыдрыс жұлдыз саны (екінші аспан). Оның екінші есімі Ғұтарад=Айқыз=284=71х4= (қосай саны 11х20 – пайғамбар саны). 16-суретте Ж әрпі тұрған ноқатты алайық. Ол мыңды бөледі: 640+360=1000. Одан шығады 487+360=55847-52000 (темір – хадид сандары:.

Ноқаттар үшкілінің сандары Жауһар саны екені айтылды 214-

х6=107х12=1284. Бұлардың бұрыштарында көп мағлұматтар жатыр. Мысал келтіреміз: 118^о52’+25^о 48’=144^о40’. Осыған Қыр маржан сәуле айыру бұрышын қосамыз: 144^о40’+6^о4’=150^о44’=-104^о44’+46^о. Үш тамаша пайғамбар бұрышы арқылы қабысады: 46х60=2760=92х30. 30-Отрарда отыз бап (30х12=360).

Тағы    бір     мысал:     90^о-38^о10’х2=90^о-76^о20’=13^о40’.   Онан

шығады: , онан шығады:

145^о44’-104^о44’=41^о. Қырықтың бірі Қыдыр бұрышы. Ол Жебрайл (246) бұрышы: 41х60’=2460. Ал-Қамар (Ай) бұрышы былай шығады: 47^о56’+6^о4’=54^о.

Тағы бір мысал: 58^о46’+47^о56’+11^о18’=118^о=90^о+28^о….

58^о46’-11^о46’=47^о - Күміс бұрыш, пайғамбар бұрышы.

Сонымен: Тура+Қара+Жолына=Жауһар болар қолыңда. Т+Қ+Ж=214х6 (Алты Алаш). Жақсылыққа он есе сыйлық бо-лар Тәңірінен. 17-сурет Жақсылық жеткізгенге сондай он есе сыйлық бар деген аяттан басталды (6-сүре, 160 аят).

Жоғарыда айтылған ғажайып сырлы өрнекке келеміз. Онда әуелі үш, кейін жеті болады толық сан он деген аят болды ғой

(2-сүре, 196 аят).

17-суретте соның өрнегі . Бұл суретте Бас бата 12 мүшелге бөлінген. Ол мүшелдер реті кішкене шеңберлер ішіне жазылған. Ол мүшелдерге сәйкес ай аттары арабша нұсқасы бойынша сол сандардың сыртына жазылған. Мүшел атаулары, ай атаулары және ол айлардың сандық мәндері сурет астындағы кестеде берілген. Үлкен шеңбердің ішкі жағында, мүшелдер тұсында жазылған сандар жеті хат көктің санаттары. Олардың аттарын

70

қолдың саусақтары бойынша көрсеттік: 1-Ай – оң білек, 2-Айқыз– бас бармақ, 3 – Шолпан сұққол, 4-Күн - сол білек, 5-Арай – ортан қол, 6-Шоңай – Атжоқ саусақ, 7-Санжар – шынашақ.

Тұран Қақпасының оң босағасында бас бармақта үшкіл мүшел – Барс, айы Жауза-Егіз ( ء.روج =17). Осы үштен бастап жетіге сызамыз, онан онға қосамыз. Яғни 3+7=10 үшкілі болды. Сонымен ол үшкілдің аяттары және олардың сандары: 3 – Жау-

за (17); 7 –Мизан (108), 10-Жади (17). Олардан шығады: (3)х(7) =17х108=1836… протон саны, (3)х(10) =17х17=17²=289 – ал-рахим саны. Онан шығады: 289+(11) =289+40=329 – ал-рахман бо-лады: 329+289=618. Сызылған үшкілдің бұрыштарын қосамыз:

45^о+60^о+75^о=180^о=15(3+4+5)=15х12=180^о. Жақша ішіндегі сандардан тік бұрыш үшкіл шығады: 3²+4²=5²=25 – бұл Мысыр бұрышы, Ыдрыс бұрышы. Сонымен бұл бұрыштың жазық түрі мен шеңберлік бүрі байланысты шықты. Сонымен қатар он күндік жақсылық аяттың аспандық ишараты да дәл шықты, онан Аллаһтың жарылқауы шықты екі дүниеде, екі қолда: Ал-рахма-н+Ал+рахим=329+289=618. Бұл тамаша мұғжизаның жалғасы айтылған айлардың жалпы санынан шығады. Ол мынау: 1328+ +1117=2445.

Осы санға ноталық санды, Кһиғс (19-сүре) санын, жеті хаттық санды (13х15=195) қосамыз (11-суреттен). Болады: 24-45+195=2640=24х110=24(57+53) әл-Фарабидың бас нота; Ай нота саны он есе. Ойлап қараңыз! Ол өзі Жауһарға байланысты ғой: 195+19=214. Бәрі біріне бірі жалғас: 1284=214х6.

56-сүренің жұлдызды аспан құрылысы мен ант еткен зор аят-тары 75-76, 8-суретте берілген. Олардың сандық мәні - 2605.

Осы екі санды қабыстырып қаралық:

2605х3+2445=7815+2445=10260=19х540=190х54=65х108.

19 – Бас бата, 190 – ғалами бес тек, 54 – Ал-Қамар (Ай). 108– хақ саны, мизан – таразы саны.

Ғаламның ғажайып сырынан хабар беріп біздерді осыған жеткізіп отырған Раббыма шүкірлік етеміз. Кемшілігін өзің ке-шір Аллаһ. Исламға Аллаһ қуат бер. Амин!

Қорытындыда Ибраһим ғибраты.

Атаулардың – заттардың әріптердің сандық мәнін белгілеудің ертеден келе жатқан халықаралық табиғи ережесін еске ала кетелік: Аспан әлемі, шеңбер-ноқат-нөл, орын. Бірлік сан Ай. Ай ғалам басы, ғылым басы. Екілік сан көз – қол-қар. Үштік - От-Жер; төрттік – Мұхит. Бестік - бес сезім, бес саусақ– Алақан (Алашахан) (11-15-18-суреттерді қара). Алтылық – Маусым, дәуір (алаш). Жетілік – Тау, Жота, Көк не Жер асты (18-суретті қара). Сегізінші –Терек, тұрақ, күш, әскер, піл. Осы-мен аяқталды. Тоғыз торқа (0-8).